උතුරුකරයේ බොදු උරුමය - කදුරුගොඩ විහාරය

 

යාපනයේ සිට කන්කසන්තුරෙයි දක්වා වැටී ඇති මාර්ගයේ චුන්නාකම් මංසන්දියේ සිට මද දුරක් ගමන් කිරීමෙන් මල්ලාකම් උඩෙයියාර් ග්‍රාමයෙහි පිහිටි වර්තමානයේ කන්තරොඩෙයි ලෙසින් හැදින්වෙන, නමුත් මහනුවර යුගයේ හෝ ඊට පෙර කාලකයදි ලියැවුන නම්පොත නම් එකල පැවති බෞද්ධ විහාර නාමලේඛනයක කදුරුගොඩ විහාරය ලෙසින් සදහන් වන මෙම පුරාවිද්යාත්මක ස්ථානයට පැමිණිය හැක. මෙම ස්ථානයේ කුඩා දාගැබ් 57 ක නටබුන් දැකගත හැකි අතර වරින් වර කල කැනීම් වලින් කවන්ධ බුද්ධ ප්‍රතිමාවක්, විශාල බුද්ධ ප්‍රතිමාවක කොටසක්, බෝධිසත්ව ප්‍රතිමා, පිළිම ගෙයක අවශේෂ, පබළු, කානේලියන් මුදුවක්, මැටි මුද්‍රාවක්, බ්‍රාහ්මි අක්ෂර සහිත මැටි බඳුන් කැබැල්ලක් (එහි ලියා ඇති "දතහ පත" යන අකුරු වලින් දතහගේ පාත්‍රය යන අර්ථය ගත හැක. එම අකුරු ක්‍රිස්තු පූර්ව යුගයට අයත්ය.) කාසි ආදිය හමුවී ඇත. තවද මෙම ස්ථානයේ තිබී හමුවූ අත්තාණි කණුවක ක්‍රිස්තු වර්ෂ 10 වන සියවසට අයත් සිංහල අකුරින් කිසියම් රජකෙනෙකු විසින් බෞද්ධ විහාරයකට කල පිරිනැමිමක් ගැන තොරතුරු සඳහන් වේ.

යාල්පානම් වලදී කොවියාර් වූ නාගදීපයේ සිංහලයෝ

"මෙම ආගම් මාරුකිරීම සැලවීමත් සමග වයස් හෝ ලිංග භේදයක් නොමැතිවම සංකිලි හයසීයක් පමණ වූ පිරිස කඩුවෙන් ගෙල සිඳ දමා මරා දැමූහ. ....ඔහුගේ උමතු ක්‍රෝධය තව තවත් ගොදුරු සොයමින් ගොස් බෞද්ධයන් වෙතටද යොමු විය. බුදුසමය අදහන්නන් සියල්ලම සිංහලයන් වූ අතර ඔවුන් බොහෝ දෙනෙක් මෙම රාජධානියේ විසූහ. ඔහු විසින් නිකුත් කල අණ පරිදි ඔවුන්ව ඔහුට අයත් සීමාවෙන් එපිටට නෙරපූ අතර ඔවුන්ගේ අති විශාල ප්‍රමාණයක් වූ වදින පුදන ස්ථාන සියල්ලම විනාශ කලහ. ඔවුන් වන්නියට සහ උඩරට පෙදෙස් වලට සංක්‍රමණය වූ අතර කිසිදු සිංහලයෙක් ඉන්පසු මෙහි ඉතිරි වූවේ හෝ නැවත කිසි දිනක පෙරලා පැමිණියේ හෝ නැත. "

ද්‍රවිඩ කාන්තාවක් 

ලන්දේසි ආණ්ඩුකාර Maccara ගේ ඉල්ලිමකට අනුව මයිල්වාකනන්(Mayilvakanan) නම් වූ දෙමළ කතුවරයෙකු විසින් කල යාපනය රාජධානියේ ඉතිහාසය හා සම්බන්ධ යාල්පානවයිපාවමලෙයි (Yalpana-Vaipava-Malai) නම්වූ කෘතියක ඉහත විස්තර වන්නේ පෘතුගීසි බලපෑම් හමුවේ මන්නාරම ප්‍රදේශයේ කතෝලික දහම වැලැඳ ගත් 600 පමණ වූ පිරිසක් සංකිලි නම් වූ යාපනය රාජධානියේ අවසාන ද්‍රවිඩ පාලකයා විසින් මරා දැමූ අන්දම සහ ඉන් නොනැවතී ඔහු ලබ්බට තියපු අත පුහුලටත් තබා යාපනයේ සිටි සිංහල බෞද්ධයන්ද පලවා හැරි අන්දමයි. බෞද්ධ වෙහෙර විහාර විනාශ කල අන්දමයි.

කෙසේ නමුත් යාපනය රාජධානියේ ඉතිහාසය පිළිබඳව වර්ෂ 1926 දී ගවේෂණාත්මක කෘතියක් කරන C. රාසනායගම් මුදලියර්තුමා පවසන්නේ මෙම කුරිරු පලිගැනීමේදී පලායාමට නොහැකිවූවන් දෙමළ ප්‍රධානීන්ගේ වහලුන් වූ බව සහ ඔවුන් කොවියාර් ලෙස හඳුන්වන යාපනය අර්ධද්වීපයේ පමණක් පවතින කුලය තුලට ඇතුලත්වූ බවයි. යාපනය ප්‍රදේශය තුල තිබෙන සියළුම කුල වලට අනුරූප කුල දකුණු ඉන්දියාවේ පවතින මුත් කොවියාර් ඇතුළු කුල තුනක් පමණක් එසේ දකුණු ඉන්දීය ප්‍රභවයක් හඳුනාගත නොහැකිව යාපනය අර්ධද්වීපයේ පමණක් හමුවේ. රාසනායගම් මුදලියර්තුමා වැඩි දුරටත් පවසන්නේ මෙම කොවියාර් ලෙස වෙනස් වී ඇත්තේ සිංහල 'ගොවියා' හෙවත් 'ගොයියා' යන වදන බවය. ගොවියා>කොවියා>කොවියාර්

රාසනායගම් මුදලියර්තුමා පවසන්නේ කොවියාර් සහ මෙම යාපනය අර්ධද්වීපයේ පමණක් හමුවන අනෙකුත් කුල දෙකේ කාන්තාවන්ගේ ඇඳුමේ ඇතුළු අන්තය උරහිස උඩින් දමන ආකාරය අව්‍යාජ දෙමළ ජනතාවට මුළුමනින්ම ආගන්තුක වන අතර එය සමාන වන්නේ දකුණේ සිංහල කාන්තාවන්ගේ සම්ප්‍රදායික ඇඳුමට බවය. කාර්ට්මන්ට (Cartman, 1957) අනුවද  උතුරේ දෙමළ සමාජයේ පවතින විශ්වාසයක් වනුයේ කොවියාර් වරු කිසියම් කාලයකදී ද්‍රවිඩයන් විසින් වහලුන් බවට පත් කර ගත් සිංහල ගොවිගම පුද්ගලයන් බවය.

ශ්‍රි ලාංකික දෙමළ ජනතාවගේ කුල අතරින් උසස්ම කුලය ලෙස සලකන වෙල්ලාල කුලය ( ගොවි ) සහ මෙම කොවියාර් කුලය අතර ඇත්තේද අමුතුම ආකාරයේ සහ සම්බන්ධයකි. කොවියාර්වරු පෙර කල වෙල්ලාල ප්‍රධානින්ගෙ වහලුන් වූ අතර වෙල්ලාල ප්‍රධානීන්ගේ ගේ දෝර සහ ගොවිබිම් වල සේවකයන් සහ කෝකියන් ලෙස කටයුතු කලහ. පසුකාලීනවද වෙල්ලාලයන්ගේ මංගල උත්සව වල හැමවිටම පාහේ කෑම සැකසීම කොවියාර්වරු විසින් සිදු කර ඇත (Holms, 1980)

පෙරකල වෙල්ලාලයන් කොවියාර් කාන්තාවන් සමග අනියම් සබදතා පවත්වා ඇති අතර ඔවුන්ගෙන් පැවත එන දරුවන් බොහෝ දෙනෙකු වෙල්ලාලයන් ලෙස සලකා ඇත. කොවියාර්වරුන්ගේ මගුල්තුලා වලට වෙල්ලාලයන්ද සහභාගී වන අතර ඔවුන්ගේ ආහාරද පිලිගනී. වෙල්ලාල පුද්ගලයෙකුගේ අවමගුලකදී කොවියාර්වරු දේහය ආදාහනය සඳහා ඔසවාගෙන යන අතර කොවියාර්වරයෙකුගේ අවමගුලකදී එම මියගිය පුද්ගලයා සේවය කල වෙල්ලාල ප්‍රධානියා එම දේහය භූමදානය සඳහා ගෙන යෑමට ප්‍රථම එය ස්පර්ශ කිරීම අනිවාර්යෙන් සිදුකල යුතුය. දෙමළ සමාජයේ වෙල්ලාල කුලවතුන් කිසි විටෙක අනෙකුත් පහත් කුල ලෙස සලකන කුල වල සේවකයන් ස්පර්ශ නොකරන බැවින් මෙය කොවියාර්වරුන් ඒ අතරින් විශේෂ කණ්ඩායමක් බව විදහාපාන අවස්ථාවකි. රඝවාන්ට අනුව කොවියාර්වරු වෙල්ලාලයන්ගේ මගුල් කපුවන් ලෙසද අතරමැදි සේවයක් ඉටුකරයි. මගුල් පෙරහැරේ වෙල්ලාල මනාලයාගෙ හිසට ඉහලින් වියන් ඇල්ලීමද කොවියාර් පිරිමින් සිදු කරන අතර මනාලයා මනාලියගේ ගෙදරට පිවිසි විට සිදුකරන ආලත්ති චාරිත්‍රයද කොවියාර් කාන්තාවක විසින් සිදු කරයි (මෙහිදි බන්දේසියක තබා දැල්වූ පහන්තිර මනාලයා ඉදිරියෙන් වැනීමක් සිදු කරන අතර ඉන් ඇස්වහ කටවහ දෝශ දුරු කිරීමක් සිදු කරයි ) වෙල්ලාල යුවතියන්ගේ කොටහළු අවස්ථාවලදීද කොවියාර් කාන්තාවන් බොහෝ කටයුතු වලදි උදව්කරුවන් ලෙස කටයුතු කරයි. කලාතුරකින් නමුත් වෙල්ලාලයන් සහ කොවියාර්වරු අතර සිදුවූ විවාහයන් පිළිබඳව තොරුතුරුද ඇත.

ද්‍රවිඩ කාන්තාවක් සිය සේවිකාව සමග

කෙසේ නමුත් මානව විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයන් මගින් පෙන්වා දී ඇත්තේ කොවියාර්වරුන් දිගු හිස් ඇති පුද්ගලයන් බවය. එසේම ඔවුන් එම ලක්ෂණය මගින් වඩාත් සමාන වන්නේ දෙමළ වෙල්ලාලයන්ට සහ මෙරට ආදී වාසින් ලෙස සලකන වැදි ජනතාවට බවය. එම ලක්ෂණ වලට අනුව නම් ඔවුන් සිංහලයන් හා සමාන වන්නේ මද වශයෙනි. කෙසේ නමුත් සිංහල ජනතාව අතර පවතින කුල ක්‍රමයට අනුව වැදි ජනතාව ගොවි කුලයට අයත් ලෙස සලකන අතර කිසියම් කාලයකදි උතුරු ප්‍රදේශය තුලදි සිංහල බවට පත්වූ වැදි ජන කණ්ඩායමකින් කොවියාර් කුලය පැවතෙනවා විය හැක. කෙසේ නමුත් ද්‍රවිඩ වෙල්ලාලයන් සහ කොවියාර්වරු අතර ලිංගික සබදතා පැවතුනු බව ඉහත සඳහන් වූ බැවින් සැලකිය යුතු ලෙස ද්‍රවිඩ ලේ එමගින් වර්තමාන කොවියාර් වරු අතරට ගිය බව අනුමාණ කල හැකිය. එලෙසින් ඔවුන් වෙල්ලාලයන්ට මානව විද්‍යාත්මකව සමාන වීම පැහැදිලි කල හැකිය.

වෙල්ලාල ඇතුළු අනිකුත් කුල වල දෙමළ ජනතාව සියවස් කිහිපයකට පෙර මෙරටට සංක්‍රමණය වීමට පෙර උතුරේ නාගදීපයේ භූමිපුත්‍රයන් වූ සිංහල ගොවි කුල ජනයා අවසානයේ කොවියාර්වරු ලෙසින් සාපෙක්ෂව ප්‍රමාණයෙන් කුඩා ජන කණ්ඩායමක් බවට පත්වි අදවන විට දෙමළ ජන වර්ගයට අයත් කුලයක් ලෙස ශේෂ වීම මේ ආකාරයෙන් සිදු වූවා විය හැක. දශක තුනක් පුරා දකුණේ සිංහල ජනයාට එරෙහිව LTTE බෙදුම්වාදී ත්‍රස්තවාදය සිදුකල ම්ලේච්ඡ ප්‍රහාර වලට ඇතැම් විට කොවියාර් කුලයේ පුද්ගලයන්ද සම්බන්ධ වන්නට ඇත. සියවස් කිහිපයකට පෙර සිදුවූ දකුණු ඉන්දීය සංක්‍රමණ තුලින් උතුරේ විශේෂයෙන්ම යාපනය අර්ධද්වීපයේ බහුතරය බවට පත්වූ දෙමළ ජන වර්ගය සමග එක්වී එලෙස තමුන්ගේ අතීත මුතුන් මිත්තන්ගෙන් පැවතෙන දකුණේ තම නෑදෑයන්ට එරෙහි වීම, එක්ව ජීවත්විය යුතු දේශය දෙකඩ කිරීමට අරගල කිරීම ඉතිහාසයේ කුරිරු සරදමක් නොවේද?

අදාල පෙර ලිපි

• නාගදීපයෙන් බුදුන් පැන්නීම
• සුද්දෝ එනකොට තිබූ දෙමළ රාජ්‍ය ගැන සුද්දෙක් කතා කරයි
• ඉංග්‍රීසීන් සිංහලයන්ට දීපු දෙමළ රාජ්‍ය ආපසු දියව්!!!!
• සිංහලේ දෙමළ සෙල්ලිපි 4 - හය වැනි පරාක්‍රමබාහුගේ Central Cafe දෙමළ සෙල්ලිපිය සහ සපුමල් කුමරුගේ නල්ලුර් කන්දසාමි කෝවිල
• නාගදීප පුරාණය - වල්ලිපුරමෙන් තහවුරු වන නාගදීප පුරාණය
• නාගදීප පුරාණය - සම්බිලිතුරෙයි වූ මහ බෝ වැඩි දඹුලු තොට
• නාගදීප පුරාණය - නයිනතිව්නං නාගදීපං?
• සිංහලේ දෙමළ සෙල්ලිපි 1 - මුන්නේස්වරමට ගම්වර පිදූ 6 වැනි පැරකුම්බා
• වෙඩි අරසන් කෝට්ටෙයි - ඩෙල්ෆ්ට් දූපතෙන් මතුවන ඉපැරණි බොදු උරුමය
• දෙමළ ජාතිවාදයේ ආරම්භය - සුද්දාගේ Divide & Rule Concept එක

මූලාශ්‍ර

• The Yalpana-Vaipava-Malai or The History of the Kindom of Jaffna, Translated from the Tamil with an Appendix and a Glossary, C. Brito,1879.
• Ceylon: A Pictorial Survey of The People And Arts by M.D. Raghavan, 1962
• Ancient Jaffna, being a research into the history of Jaffna from very early times to the Portuguese period, Mudaliyar C. Rasanayagam, 1926
• The People of Ceylon, Dr. N.D. Wijesekera, 
• Caste in Modern Ceylon, The Sinhalese System in Transition, Bryce Ryan, 1953
• The Lion and the Sword, An Ethnological Study of Sri Lanka, Asiff Hussein Volume 2,2008
• Caste in Sri Lanka, From Ancient Times to the Present Day, Asiff Hussein, 2013

නාගදීපයෙන් බුදුන් පැන්නීම

ඊනියා "යහපාලන සංහිදියාව" එහි උපරිමයෙන් භුක්තිවිදින දෙමළ ජාතිවාදීන් මෑතකදී පවසා තිබුනේ යාපනය නාගදීප විහාරයේ ඉදිවන බුදු පිළිමය එහි වාසය කරන ද්‍රවිඩයන්ට තර්ජනයක් වන බැවින් එය වහා නතර කල යුතු බවය. (නාගදීපය බුදු පිළිමයට උතුරු පළාත් මන්ත්‍රීවරු ගොරවති...) මේ අර්ථයෙන් ගතහොත් දකුනේ සිංහල බෞද්ධ, සිංහල කතෝලික හෝ මුස්ලිම් ජනයා බහුතරයක් වෙසෙන ප්‍රදේශ වල ඉදිකර ඇති හින්දු කෝවිල් ආදියද එම ප්‍රදේශ වල සිටින බහුතර ජනයාට "තර්ජනයක්" වන බැවින් එම ජනතාවද එම හින්දු ආගමික ස්ථාන ඉවත් කරගන්නා ලෙස පැවසුවහොත් ඇතිවන තත්වය කුමක්ද? වාසනාවට බහුතරයක් සිංහලයන් මෙම වර්ගවාදී දෙමළ දේශපාලකයන් මෙන් අන්තවාදීහු නොවෙති. එබැවින් එවැනි තත්වයක් මුස්ලිම් භක්තිකයන්ගෙන් කෙසේ වෙතත් සිංහල බෞද්ධයන්ගෙන් හෝ කතෝලිකයන්ගෙන් නම් ඇති නොවනු ඇති. යාපනයේ ඇති බෞද්ධ විහාරයක 

වර්තමාන නාගදීප විහාරය

ඉදිකිරීමට එරෙහිව ගොරවන  මෙම අන්තවාදී තිරිසනුන්ගේ ගර්ජනය පාලක තන්ත්‍රයේ කිසිම දේශපාලකයෙකුගේ හෝ සංහිදියාව ගැන බයිලා කියන කිසිදු ජාත්‍යන්තරවාදී ඩොලර් හිඟන්නෙකුගේ හෝ කන් වලට ඇසුනු බවක් දකින්නට නොලැබුනි. වැල්ලවත්තේ හෝ මෝදර ප්‍රදේශයේ දෙමළ කෝවිලක කිසියම් ඉදිකිරීමකට විරුද්ධව සිංහල බෞද්ධ හෝ එසේ කියාගන්නා හෝ පුද්ගලයෙකුගේ කටින් කෙලබිඳුවක් හෝ විසි වූවා නම් මේ ඩොලර් හිඟන්නන් ලිප්ටන් වටරවුම දෙවනක් කරනු ඇත. දෙමළ ජනතාවට සිංහල බෞද්ධ වර්ගවාදීන්ගෙන් ඇතිවන අසාධාරණකම් ගැන පත්තර පිටු පුරා ලිපි ලියනු ඇත. අවාසනාවට ඊනියා යහපාලනය යනු දෙමළ ජාතිවාදීන්ගේ උවමනාවන් පමණක් පෙනෙන රණවිරුවන්ගෙන් පලිගෙන මිනීමරු කොටින් නිදහස් කරන, චාවාකච්චේරියෙන් හමුවන "බඩු මුට්ටු" වල ඔතා තිබූ පත්තරයෙන් කාල නිර්ණය කරන දේශද්‍රෝහීන් කැලකගේ පාලනයකි. එබැවින් ඉදිරියේදි මෙම ඉදිකිරීමට තිත තැබෙනු ඇත. දෙමළ ජාතිවාදීන් නැවතත් තව පියවරක් ඊලම දෙසට පියමනිනු ඇත.

නාගදීප දිවයිනේ ඇති පැරණි හුණුගල් පිළිමයක්

නාගදීපයට එනම් වර්තමාන යාපනය අර්ධද්වීපයට බුදු පිළිම අරහංද? මේ එම ප්‍රදේශයෙන් වරින් වර හමුවූ ඉපැරණි බුදු පිළිම කිහිපයක් ගැන ඓතිහාසික වාර්තා විමසා බැලීමකි.

වල්ලිපුරම් බුදු පිළිමය
මීට ඉහතදීද සාකච්චා කරනු ලැබූ වල්ලිපුරම් ප්‍රදේශයෙන් (නාගදීප පුරාණය - වල්ලිපුරමෙන් තහවුරු වන නාගදීප පුරාණය) ඉතාම හොඳ තත්වයේ තිබූ අමරාවති සම්ප්‍රදායේ බුදු පිළිමයක් වර්තමාන විෂ්ණු කෝවිල ආසන්නයෙන් පස් යට තිබී මතු කරගෙන වර්ෂ 1906 පමණ වන තුරුත් යාපනයේ පැරණි උද්‍යානයේ තිබී ඇත. නමුත් එම වසරේදී එය එවකට සිටි ඉංග්‍රීසි ආන්ඩුකාරයා වූ හෙන්‍රි බ්ලේක් විසින් සියම් රටේ (වර්තමාන තායිලන්තය ) රජුට තෑගි කර ඇත. එය මේ වන විට තායිලන්තයේ බැංකොක් නුවර පිහිටි

Wat benjamaborpit විහාරයේ ඇති බව පැවසේ.

චුන්නාකම් හුනුගල් බුදු පිළිමය

අනුරාධපුර කෞතුකාගාරයේ ඇති යාපනයෙන්
 හමුවූ බව සඳහන් හිටි පිළිමයක්

චුන්නාකම් ප්‍රදේශයේ පිහිටි ගෙවත්තක එවකට තිබූ අගනා හුනුගල් බුදු පිළිමයක් පිළිබදව 1919 දී රාජකීය ආසියාතික සංගමයේ සඟරාවට ලිපියක් සපයන පෝල් ඊ. පීරිස් මහතා සඳහන් කරයි. 1909 දී කොඩ්ඩියවත්තයි නම් ස්ථානයකින් එය පොලොව යට තිබී මතු කරගෙන ඇත. පසුව එම ස්ථානයේ කැනීම් කරන එතුමන්ට දාගැබක පාදම සහ වෙනත් නටබුන්ද හමුවේ. හය වසරකට පමණ එපිට එය හාරා එහි තිබූ ගල් දුම්‍රිය මාර්ගය තැනීමට ගෙනගොස් තිබූ බව පෝල් ඊ. පීරිස් මහතා වැඩිදුරටත් සඳහන් කරයි.

කන්තරෝඩෙයි (කඳුරුගොඩ)

කඳුරුගොඩ වර්තමානයේ ඉතිරි වී ඇති දාගැබ් කිහිපය

නම්පොතේ සඳහන් වන කඳුරුගොඩ හෙවත් වර්තමාන කන්තරෝඩෙයි ප්‍රදේශයේ නිවසක ලිදක් අසල රෙදි ඇපිල්ලීමට භාවිතා කරමින් තිබූ පැරණි විශාල පිළිමයක කවන්දයක කොටසක් පිළිබඳවද පෝල් ඊ. පිරිස් මහතා ඉහත ලිපියේ සඳහන් කරයි. ඒ වන විට කන්තරෝඩෙයි නටබුන් විශාල වශයෙන් ඒ අවට නිවාස ඉදිකිරීමට සහ වෙනත් අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් යොදාගනිමින් තිබූ බව ඒ මහතා පවසයි. බුදු පිළිමයක තවත් කොටස් දෙකක් සහ තවත් සුවිසල් බුදු පිළිමයක හිසක් කුඹුරකින් සොයාගැනීමටද පෝල් ඊ. පිර්ස් මහතා සමත්වේ.

එම නටබුන් සොයාගන්නා අතර තුරේ ඒ අසල තිබූ ගල් කණු පාදම් කිහිපයක් අතරින් උඩට මතු වී තිබු හුණුගල් කොටසක් රාසනායගම් මුදලියර් මහතා පෝල් ඊ. පිරිස් මහතාගේ අවධානයට යොමු කල පසු, දවසක්  පුරා කැනීම් කරන පෝල් ඊ පිරිස් මහතා අවසානයේ ටොන් තුන් කාලක් පමණ වන බුදු පිළිමයක කඳ කොටසක්ද මතු කර ගනී.  එය උරහිස් හරහා අඩි 5.5 පමණ පලලට පිහිටි පිළිමයක් වන්නට ඇති බව ඒ මහතා අනුමාණ කරයි.

කඳුරුගොඩ විනාශ වූ දාගැබ් වල පාදම්

මූලාශ්‍ර

• Archaeological survey of Ceylon Epigraphia Zeylanica, being lithic and other inscriptions of Ceylon, Edited by S. Paranavitana Volume IV, 1934-1942, 1943.
• Pieris P.E., 1917, Nagadipa and Buddhist remains in Jaffna, Journal of the Royal Asiatic Society Ceylon Branch, Vol 26 Part 70.

සුද්දෝ එනකොට තිබූ දෙමළ රාජ්‍යය ගැන සුද්දෙක් කතා කරයි

Tamil Girls

සම්බන්දන් දේශද්‍රොහි ජාතිවාදියාගේ ඉංග්‍රිසින් සිංහලයන්ට දුන් උතුරු සහ නැගෙනහිර තිබුනායැයි ඔහු කියන දෙමළ රාජ්‍ය පිළිබද තවදුරටත් කතා කල යුතු යැයි සිතුනේ එම ප්‍රකාශයෙන් සතියක්  ඉක්මයන්නටත් මත්තෙන් නිවට ආන්ඩුව විසින් උතුරේ දෙමළ ජාතිවාදින්ගේ මනදොල පිනවමින්, ඔවුන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් වලට එරෙහි වූ මේජර් ජෙනරාල් චාගි ගාල්ලගේ විරුවා කොලඹට මාරු කිරිමත් සමගය.

මේ උපුටා ගැනීම ඉංග්‍රීසීන් උඩරට රාජ්‍ය අල්ලාගැනීමටත් පොරොතුව 1803 දී රචිත ග්‍රන්ථයකිනි. එනම් මුහුදු බඩ පලාත් ලන්දේසීන්ගෙන් අල්ලාගැනීමේන් වසර 7 කට පසු ලිවූ සටහනකි.

"යාපනයේ ජන සංයුතිය විවිධ ජනවර්ගයන්ගේ එකතුවකි. විශාලම ජනවර්ගය මරක්කල සම්භවයකින් (Moorish extraction) යුක්ත වූවන්ගෙන් සමන්විත අතර ඔවුන් ගෝත්‍ර (Tribes)කිහිපයකට අයත්වේ. ඒවා නම් Lubbahs, Mopleys, Chittys සහ Choliars වේ. කොටට කැපූ කොණ්ඩය මත පලදින කුඩා රවුම් තොප්පිය මගින් ඔවුන් පහසුවෙන් හඳුනාගත හැක. පෙනුමෙන් ඉන්දියාවේ ජීවත්වන මලබාර්වරුන්ගෙන් තරමක් වෙනස් වන මලබාර් (Malabar) නම් ජනවර්ගයක්ද මෙහි වෙසේ. යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ මෙම විවිධ ගෝත්‍රවලට අයත් විදේශයන්හි සිට පැමිණ පදින්චි වූවන් (Foreign settles), සංඛ්‍යාවෙන් එහි සිටින ස්වදේශික සිංහලයන්ට (Native Ceylones) වඩා අති විශාලය. මම මුලින් සඳහන් කල ජනයා වසර කිහිපයකට පෙර කොරමන්ඩල් වෙරලින් මෙහි පැමිණ පදිංචි වී කපු ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන කරන ලෙස ලන්දේසීන් විසින් දිරිමත් කර මෙහි රැගෙන ආ පුද්ගලයන්ගෙන් පැවතෙන්නන්ය."

A Tambi (Moorman)

 -An account of The Island of Ceylon, Its history, geography, natural history with the manners and customs of its various inhabitants, Robert Percival of his majesty's 19th regiment of foot, 1803.

අවිවාදිතවම පර්සිවල් කියන අයුරින් යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ එවකට බහුතරය මුස්ලිම් ජනයාය. ඔහු පවසන රවුම් කුඩා තොප්පිය සහ ඉංග්‍රීසින් මුස්ලිම් වරු හැදින්වීමට ඉන් පසුවද යොදා ගත් මූර්වරු(Moors) නාමය එයට දෙස් දෙයි. මලබාර් වරු යනුවෙන් ඉංග්‍රීසීන් හඳුන්වන්නේ දමිල ජනයාය. පර්සිවල් කියන පරිදි ඔවුන් එහි සිටි මුස්ලිම් වරුන්ට වඩා අඩු ප්‍රතිශතයක් දැරූහ. ඔහු කියන වැදගත්ම සඳහන නම් මේ සියල්ලන්ම විදේශයන්හි සිට පැමිණ යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ පදින්චි වූ මෑත කාලින් සංක්‍රමණිකයන් යන්නය. කෙසේ නමුත් ඒ වන විටත් යාපනයේ සිටි සිංහලයන්ට වඩා එම සියලුම ජනවර්ගයන් සංඛයාවෙන් ඉහල අගයක් ගෙන තිබිණි. ඉංග්‍රීසීන් පැමිණෙන විට යාපනයේ සිටි බහුතර ජනවර්ගයද දෙමළ නොවේ නම් ඔවුන් පැමිණෙන විට එහි දෙමළ රාජ්‍යයක් තිබුනේ කෙලෙසද? අවාසනාවට ඉතිහාසය නොදන්නා වර්තමාන පරපුරට මේවා "ඇත්ත වෙන්න ඇතිය. අපි ඕවා නොදන්නවාය. ඒක හින්ද ඔන්න ඕක උන්ට දීලා දැමිය යුතුය".

ඡායාරූප උපුටාගැනීම -  Twentieth Century Impression of Ceylon - Arnold Wright, 1907

ඉංග්‍රීසීන් සිංහලයන්ට දීපු දෙමළ රාජ්‍ය ආපසු දියව්!!!!

ඉන්ග්‍රිසීන් වරින් වර පළාත් බෙඳූ ආකාරය- මූලාශ්‍ර Wikipedia - විශාලනය කිරීම සදහා පිංතූරය මත ක්ලික් කරන්න

රටේ ජාතික ආරක්ෂාව අඩපන කරමින් සහ කෙරෙමින් තිබූ සංවර්ධනය ආපසු හරවමින් සිදුවූ "ආප්ප විප්ලවයට" සිය උපරිම දායකත්වය සැපයීමේ පිං පලදී "පිං විපක්ෂනායක" කම ලබාගත් දෙමළ ජාතිවාදි නායකයා මෑතකදී පවසා තිබුනේ ඉංග්‍රීසීන් 1948 දී සිංහලයන්ට බාරදීපු දෙමළ රාජ්‍ය නැවත ඔවුන්ට දෙන ලෙසය. ජාතිවාදීන්ට කප්පම් දෙන නිවට පාලකයන්ට නොව මේ නම් මොහු රැවුල පාන්නේ බහුතරයක් ජාතිවාදි නොවන සිංහල ජාතියටය (සිංහල ජාතිය එහි පුළුල් අර්ථයෙන් එනම් ජාතිවාදි නොවන සියලු සිංහල, දෙමළ, මුස්ලිම් ජනවර්ග ඇතුලත්ව )

මේ ජාතිවාදියාගේ කීමට කිසිවෙකු වැඩි යමක් නොකීවේ "ආප්ප විප්ලවයෙන්" පසු බිහිවූ ජාතිවාදින්ට කප්පම් දෙන ඊණියා "සහජීවනයට" බාදා වේ යැයි සිතු බැවින් විය හැක. නැගුනු විරෝධතාද "සුපිරි මාධ්‍ය නිදහස" හමුවේ යටපත් වූ බවක් පෙණුනි. ඇත්තටම ඉංග්‍රීසීන් ඔවුන්ට ලැබුනු වර්තමාන උතුරු හා නැගෙණහිර පලාත් වල තිබුනා යැයි කියන දෙමළ රාජ්‍යයක් සිංහලයන්ට බාරදුන්නාද?

අප දන්නා පරිදි මේ කියන පලාත් දෙකද ඇතුලත් මුහුදුකර පෙදෙස් ඉංග්‍රිසීන් ලබාගන්නේ ලන්දේසින් යුද්ධයෙන් සහ කූට උපක්‍රම මගින් පලවා හරිමිනි. ලන්දේසින් ඊට පෙර එම පෙදෙස් උදුරා ගන්නේ පෘතුගීසීන්ගෙනි. ඒ අතර කාලය තුලදි වරින් වර සිදුවූ උඩරට, සීතාවක සහ කෝට්ටේ රජුගේ සේනා ඉහත බටහිර ආක්‍රමණිකයන්ගෙන් අපගේ රටේ කොටස් මුදවාගැනීම් සහ නැවත ගිවිසුම් මගින් ලියාදීම් වැනි සියල්ල මොහොතකට පසකින් තබා පෘතුගීසීන් මේරටේ එවකට තිබූ ප්‍රාදේශීය පාලනයන් හා මුලු මහත් රටේම පාලකයා ගැන කිවූ තත් කාලීන වාර්තා විමසා බැලීමෙන් මේ කියන ඊනියා දෙමළ රාජ්‍ය මිත්‍යාව ප්‍රලාඵයක් බව පෙන්වා දීම මේ ලිපියේ අරමුණයි.

පෘතුගීසි යුගයේ ඉතිහාසය සම්බන්ධ විශ්වකෝෂයක් බඳු කෘතියක් කල ක්ව්‍රෝස් පියතුමා පෘතුගීසීන් පැමිණෙන විට මෙරට තිබූ දේශපාලනික තත්වය සම්බන්ධයෙන් මෙසේ පවසයි.

"රාජපුරේ (Rajapure එනම් අනුරාධපුරය) අගනුවර වී තිබූ යුගයේ මුලු දිවයිනම එක් රජෙකු යටතේ පාලනය විය. නමුත් කෝට්ටේ නගරය (City of Cota) අගනුවර වීමත් සමග දිවයිනේ කෝට්ටේ රාජධානියට යටත් ප්‍රාදේශිය රාජධානි 15 ක් තිබුණි. එමනිසා කෝට්ටේ පාලකයා අධිරාජ්‍යයා (Emperor) ලෙස සැලකුණි. එම විරුදය දැන් කන්ද උඩරට පාලකයා විසින් දරනු ලබයි*. එම රාජධානි නම් දෙනවක (Dinavaca), ඌව (Uva), වලවේ (Valave) , පුත්තලම (Putelao), මාන්තොට (Mantota), තණගම(Tanagama), මුලියාවුලි(Muliauali), ත්‍රිකුණාමලය(Triquilimale), කොට්ටියාර්(Cutiar), මඩකලපුව(Batecalou), පානම(Paneva), බින්තැන්න(Vintena), ඔරුපොල(Orupula), මාතර(Mature), කන්ද උඩරට(Candea) සහ උතුරු කොනේ යාපනපටුනය (Point of the North, Jafanapatao). ඒවා සහ කෝට්ටේ රාජධානිය එකතු වීමෙන්  16 ක් සැදේ. "

*ක්ව්‍රොස් සිය කෘතිය රචනා කරන්නේ ඔවුන්ට දිවයිනේ අයිතිය නැතිවූ පසුව රටේ වැඩි ප්‍රදේශකය බලය  උඩරට පාලකයාට තිබූ අවධියේය.

ප්‍රාදේශිය රජුන් යටතේ හෝ දිසාවේ වරුන් යටතේ වූ මේ කුඩා රාජධානි සැම එකක්ම පාහේ කෝට්ටේ වූ රටේ රජතුමාට යටත් ව තිබූ බව නොවේද ක්වේරෝස් මේ පවසන්නේ? එසේ නම් ඉහත කී දෙමළ ජාතිවාදියා කියන "ඉංග්‍රිසීන් විසින් 1890 පමණ වන විට වර්තමානයේ ඇති ආකාරයෙන් බෙදාවෙන් කර අවසන් කල උතුරු හා නැගෙණහිර පලාත්" වල තිබුනා යැයි කියන ස්වාධීන දෙමළ රාජ්‍ය තිබුනේ මොන දිල්ලියෙන්ද? ක්වේරෝස්ම මෙහි කියන අයුරින් උතුරු කොනේ කුඩා ප්‍රාදේශිය රාජ්‍යක් ආර්ය චක්‍රවර්ති රජවරුන්ගේ පාලනයෙන් සැලකිය යුතු කාලයක් (බොහෝ විට දඹදෙනි යුගයේ සිදුවූ චන්ද්‍රභානු ආක්‍රමණයෙන් පසුව ) තිබූ බවට පිළිගත හැකි සාක්කි හමුවන මුත් ආර්ය චක්‍රවර්තිවරුන් දෙමළද නොමැති නම් මලයාසියානු කලාපයෙන් පැමිණි ආක්‍රමනිකයන්ද යන්න විවාදාත්මක පැනයකි. පරණවිතාන මහතාට අනුව නම් ඔවුන් ආර්යයන්ය ( එනයින්ම ඔවුන් ද්‍රාවිඩ නොවන බව ගම්‍ය වේ ). එසේම එම රාජ්‍යයේ සිංහලයන් සිටි බවට සාධක ක්වේරෝස්ම සිය කෘතියේ වරින් වර පවසයි. ඒ පිලිබඳව පසුව සලකා බලමු. කෙටියෙන් පැවසිය යුත්තේ මේ ජාතිවාදියා කියන ආකාරයේ කොයිකලක හෝ තිබූ දෙමළ රාජ්‍යක් නම් 1948 ඉංග්‍රීසීන් විසින් සිංහලයන්ට පවරා නොදුන් බවය.

මූලාශ්‍ර

• ඉංග්‍රීසින් සිංහලයන්ට බාරදීපු දෙමළ රාජ්‍යයයි අපි ඉල්ලන්නේ විපක්‍ෂ නායක සම්බන්ධන් කියයි 
• The Temporal and Spiritual Conquest of Ceylon - Fernao de Queyros, Translated by S.G. Perera, 1930

සිංහලේ දෙමළ සෙල්ලිපි 4 - හය වැනි පරාක්‍රමබාහුගේ Central Cafe දෙමළ සෙල්ලිපිය සහ සපුමල් කුමරුගේ නල්ලුර් කන්දසාමි කෝවිල

හුණුගලක දෙමළ අකුරු වලින් කොටා තිබූ සෙල්ලිපියක් යාපනයේ ප්‍රධාන වීදීයේ (Main Street) පිහිටි Central Cafe නම් වූ වෙළඳ සැලක දොරක් අභියස බිමට අතුරා කිසිවෙකුගේ අවධානයට ලක් නොවී වසර ගණනාවක්ම තිබුනි. එම වෙළඳ සැලට ඉදිරියෙන්ම පිහිටි පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරයේ සේවකයන්ද දිනපතාම පාහේ මෙම ස්ථානයට තේ පානය සඳහා පැමිණි මුත් පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවට එය වර්ෂ 1968 වනතුරුම අනාවරනය වූවේ නැත.

වර්තමාන නල්ලුර් කන්දසාමි කෝවිල

වර්ෂ 1915 දී  Yalppana Carittiram නමින් මුත්තුසාමි නම් වූ පුද්ගලයෙක් කල ග්‍රන්ථයක එන සඳහනකට අනුව පෘතුගීසීන් විසින් නල්ලුර් නගරය විනාශ කිරීමෙන් පසු එහි තිබූ ගොඩනැගිලි වල ගඩොල් සහ ගල් කනු ආදිය යාපනය කොටුව සහ නිවාස සෑදීමට උපයෝගි කරගෙන ඇති අතර යාපනයේ පැරණි නගරයේ පරංගී විදියේ (වර්තමානයේ Main Street හෙවත් ප්‍රධාන විදිය ) පිහිටි පජානානන්තර්ගේ පැරැණි නිවසේ පඩියකට යොදාගෙන ඇත්තේද අකුරු කෙටූ එවන් ගලකි. පජානානන්තර්ගේ එම නිවස අප මෙහි සඳහන් කල Central Cafe සහ වෙනත් වෙළඳ සැල් පිහිටි 18 වන ශතවර්ෂයේ අවසාන භාගයේ හෝ 19 වන ශතවර්ශයේ මුල්භාගයේ පමණ ඉදිකල බව හැඟෙන ගොඩනැගිල්ල බව මේ පිළිබඳව කරුණු සෙවූ ඉහත සඳහන් සෙල්ලිපිය පසුව පරිවර්තනය කර Epigraphia Tamilica පලමු වෙලුමේ ඉදිරිපත් කල මහාචාර්ය කාර්තිගේසු ඉන්ද්‍රපාල (Karthigesu Indrapala) මහතා හඳුනා ගනී.

වර්තමාන නල්ලුර් කන්දසාමි කෝවිල

කැබැලි වූ මෙම සෙල්ලිපියේ පේලි 25 පමණ ඇති මුත් ඉන් කියවිය හැකි මට්ටමේ පවතින්නේ පේලි 15 පමණි.  ලිපිය ආරම්භයේම ඇති  'ශ්‍රී' අකුර ග්‍රන්ථ අක්ෂර වලින් සහ ඉතිරි කොටස 15 වන ශතවර්ෂයේ භාවිත දෙමළ අකුරු වලින් රචිත මෙම ලිපිය කෝට්ටේ සිට තුන් සිංහලය අවසාන වරට එක්සේසත් කල 6 වන පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ නයිම්මන සහ මුන්නේස්වරම් (කියවන්න සිංහලේ දෙමළ සෙල්ලිපි 1 - මුන්නේස්වරමට ගම්වර පිදූ 6 වැනි පැරකුම්බා) දෙමළ සෙල් ලිපි වලට බොහෝ දුරට සමාන කමක් දක්වයි. ලිපිය පිහිටුවීමේ අරමුණ සඳහන් කොටස ගෙවී ගොස් ඇති බැවින් කියවිය හැකි කොටසින් අනාවරනය වනුයේ එය පිහිටවූ රජතුමාගේ නම පමණි. ශ්‍රී සංඝබෝධිවර්මන් ත්‍රිභුවණ චක්‍රවර්ති  ශ්‍රී පරාක්‍රමබාහු දේවා ලෙස සඳහන් එම රජු හඳුනා ගැනීම එතරම් අපහසු නැත. 15 වන සියවසේ එම නමින් යාපනය ප්‍රදේශය හා සම්බන්ධව නම කියවෙන්නේ ඉහත සඳහන් සෙල්ලිපි දෙකෙහිද සඳහන් 6 වන පරාක්‍රමබාහු (ක්‍රි.ව.1412 - 1467) රජු පමණි.

නිල තුරඟුට නැගෙමින් රිවි දෙව් සිරි න
දුල කර සේසත් මිණිබරණ කිරණි    න
බල පිරිසෙන් සහ යාපා පටුන් ගෙ    න
බල සේනානායක සපු කුමරු එ        න

සැළළිහිණි සංදේශයේ තොටගමුවේ ශ්‍රී රාහුල හිමියන් එලෙසින් වර්ණනා කරන්නේ පරාක්‍රමබාහුගේ හදාවඩා ගත් දරුවෙකු වන සේනානායක සපුමල් කුමරු හෙවත් සෙම්බගප් පෙරුමාල්, ආර්යචක්‍රවර්ති නම් වූ යාපා පටුන ප්‍රදේශයේ බලය පැතිරවූ ප්‍රාදේශිය රජු මරා ඔහුගේ රාජධානියේ බලය අල්ලා ගෙන නැවැත පැමිණෙන අයුරුය. ඉන් පසු එම සපුමල් කුමරු යාපා පටුනේ පරාක්‍රමබාහු යටතේ පාලනය මෙහෙය වූ බව රාජාවලිය පවසයි. වර්තමානයේ නල්ලුර් වල තිබෙන කන්දසාමි කෝවිල හෙවත් කතරගම දෙවිඳුන් සඳහා පුද කල දේවාලය පිහිටුවන්නේද එම සපුමල් කුමාරයාය. ඒ බව අදටත් එම දෙවොලේ ගැයෙන කත්තියම් (Kattiyam) වල සඳහන් වේ (6 වන පරාක්‍රමබාහුට පසුව භුවනෙකභාහු ලෙසින් කෝට්ටේ රජ වන සපුමල් කුමරු එම කත්තියම් වල හැඳින්වෙන්නේ ශ්‍රී සංඝබෝධි භුවනෙකබාහු ලෙසිනි.). එසේ නම් මෙම ලිපිය එම යාපා පටුන ජයගැනීම ගැන හෝ නල්ලුර් දේවාලය පිහිටුවීම සම්බන්ධයෙන් වූ සඳහනක් විය නොහැකිද?

* 70 දශකය වන විටත් Central Cafe භූමියේ පිහිටි එම සෙල්ලිපියේ වර්තමාන ඉරණම පිළිබඳව ලිඛිත මූලාශ්‍ර වල කිසිවක් සඳහන් නොවේ.

සම්බන්ධිත පෙර ලිපි

• සිංහලේ දෙමළ සෙල්ලිපි 1 - මුන්නේස්වරමට ගම්වර පිදූ 6 වැනි පැරකුම්බා
• සිංහලේ දෙමළ සෙල්ලිපි 2 - දෙමළ ටැම් ලිපි මත ඉදිවූ බුදුමුත්තෑව විහාරය
• සිංහලේ දෙමළ සෙල්ලිපි 3 - 'විජයරාජ චතුර්වේදීමංඟලම්' හි 'විජයරාජ ඊස්වරම්' තැනූ පළවෙනි විජයබාහු

මූලාශ්‍ර 

• Epigraphia Tamilica, A Journal of Tamil Epigraphy Volume 1, Part 1, Edited by Karthigesu Indrapala, Jaffna Archaeological Society, 1971.
• රාජාවලිය - ඒ වී සුරවීර සංස්කරණය, 1976.
• සැළළිහිණි සංදේශය
• Pieris P.E., 1917, Nagadipa and Buddhist remains in Jaffna, Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society, Volume XXVI, 70.
• Ancient Jaffna, Mudaliyar C. Rasanayagam, 1926

නාගදීප පුරාණය - වල්ලිපුරමෙන් තහවුරු වන නාගදීප පුරාණය

 දෙමළ ත්‍රස්තවාදය යුධමය වශයෙන් විනාශ කර  දැමීමට ලැබූ අනගි අවස්ථාවක්  ලෙස බ්‍රිගේඩියර් ඩෙන්සිල් කොබ්බෑකඩුව සහ කර්නල් විජය විමලරත්න මහතුන්ගේ නායකත්වයෙන් 1987 දී සිදුකල වඩමාරච්චි  මෙහෙයුම සැලකිය හැකිය. එය ඉන්දියානු ව්‍යාප්තිවාදීන්ගේ බලපෑම් හමුවේ ජයග්‍රහණය පෙනි පෙනි නතර කර දැමීමට එවකට සිටි නිවට නායකත්වයට සිදුවීමෙන් දෙමළ ත්‍රස්තවාදය අතුගෑ දැමීම තවත් සිංහල, ද්‍රවිඩ සහ මුස්ලිම් දහස් ගනනකගේ ජීවිත අහිමි වීමෙන් පසු වර්ෂ 2009 දක්වාම කල් තැබුනි. නැවතත් නිවට නායකත්වයක් යටතේ අලු ගසා නැගී සිටින දෙමළ ජාතිවාදීන්ගේ නාගදීප, නයිනතිව් කිරීමේ පුරසාරම් කතා අසා සිටින්නට සිදු වී ඇති මෙම අවස්ථාවේ වර්තමාන යාපනය අර්ධද්වීපය දෙවන සියවසේ නාගදීපය ලෙසින් හැදින්වූ බවට ඇති ප්‍රබලම සාක්කිය හමුවන්නේද යාපනය දීස්ත්‍රික්කයේ එම වඩමාරච්චි කලාපයේ වල්ලිපුරම් ගමෙන් බව පෙන්වාදීම මෙම ලිපියේ අරමුණයි.

වල්ලිපුරම් රන්පත

වල්ලිපුරම් ග්‍රාමයේ විශාල ප්‍රදේශයක් පුරා පැතිරි පවතින ගොඩනැගිලි පාදම්, ගඩොල්, වලං කැබැලි, පැරණි කාසි ආදි නටබුන් හමුවන ප්‍රදේශයක් ඇත. එහි පිහිටි විෂ්ණු කෝවිලට අයත් ඉඩමක තිබී වසර ගනනකට පෙර හමු වූ අමරාවති සම්ප්‍රදායේ ශෛලමය බුද්ධ ප්‍රතිමාව මෙම නටබුන් විවාදයක් නොමැතිවම පැරණි බෞද්ධ විහාරයක බව පසක් කරයි (එම ප්‍රතිමාව වර්ෂ 1906 දී හෙන්රි බ්ලේක් ආණ්ඩුකාරයා විසින් සියම් රජුට තෑගි කරයි )

මෙම  විෂ්ණු කෝවිල ප්‍රදේශයෙන් 1936 දී හෝ ඒ ආසන්න වසරකදී අකුරු කෙටූ රන් පතක් හමුවේ. පැරණි ගොඩනැගිලි පාදමක පතුලේ තිබී හමු වූ මෙම රන් පත බ්‍රාහ්මි අක්ෂර වලින් සහ දෙවැනි ශතවර්ෂයේ වෙනත් සෙල්ලිපි ආදියේ හමුවන පැරණි සිංහල භාෂාවෙන් ලියැවි ඇත.  වසභ රජුගේ රාජ්‍ය කාලයේ (ක්‍රි.ව. 67-111 ) ඉසිගිරිය ඇමතියා විසින් නකදිව පාලනය කරන අවධියේ බදකරඅතනෙ හි පියගුක තිස විසින් විහාරයක් කරවූ බව එම රන් පතින් කියවේ. (මෙම ලිපියේ වෙනත් කියවීමකට අනුව බදකරඅතනෙහි කල විහාරයේ නම පියගුකතිස වෙහෙර වේ. එවිට එම විහාරය ඉදි කර ඇත්තේ වසභ රජු සහ ඉසිගිරිය ඈමැතියා ලෙස ගත හැක.)

නකදිව - සිංහල 'නක' ශබ්දය පාලියට පෙරලූ විට 'නාග' වේ. ඒ අනුව සිංහලෙන් නකදිව යනු පාලියෙන් නාගදීපයයි.

බදකරඅතන - 'අතන' ශබ්දය වෙනත් සෙල්ලිපි වලද ස්ථාන නාම සමගින් හමුවේ. එවිට බදකරඅතන යනු වර්තමාන වල්ලිපුරම් ප්‍රදේශය එවකට හැඳින්වූ නාමය ලෙස ගත හැක.

පියගුකතිස - මහාවංශයේ දුටුගැමුණු රජු හා සම්බන්ධ කතාවකදි පියංඟු දිවයිනේ වැඩසිටි තිස්ස නම් තෙර නමක් ගැන සඳහන් වේ. වල්ලිපුරම් රන්පතේ සඳහන් වන පියගුක තිස යන්න විහාරයේ නම ලෙස ගතහොත් එම විහාරය ඇතැම්විට මෙම පෙර සිටි තෙරණුවන්ගේ නමින් නම් කලා විය හැක. මහනුවර යුගයේ රචිත එවකට වැඳුම් පිඳුම් කල විහාර දේවාල ලේඛනයක් අඩංගු වන නම්පොතේ සඳහන් වන පුවංඟු දිවයින අවිවාදිතවම මෙම පියංඟු දිවයින ලෙස සැලකිය හැක. එය වර්තමාන පුන්කුඩුතිව් විය හැකි බව පරණවිතාන මහතා ඇතුලු විද්වතුන්ගෙ මතයයි.

වල්ලිපුරම් රන්පතින් හෙලිවන වැදගත් කරුණු  මෙලෙස කෙටියෙන් ගෙනහැර දැක්විය හැක : -

•  එවකට බදකරඅතන ලෙසින් හැදින්වූ වර්තමාන වල්ලිපුරම් ප්‍රදේශය පිහිටි යාපනය අර්ධද්වීපය 2 වෙනි සියවසේදී නකදිව හෙවත් නාගදීපය ලෙසින් හැඳින්වූ බව.
• එහි ප්‍රාදේශීය පාලනය අනුරාධපුරයේ සිට තුන් සිංහලේම පාලනය කල වසභ රජුගේ ඉසිගිර නමැති ඇමැතිවරයා අතින් සිදුවූ බව.
• එම කාලයේ නාගදීපයේ සිංහල බෞද්ධ ජනතාව විසූ බව සහ ඔවුන් බෞද්ධ වෙහෙර විහාර ඉදි කල බව.

පසුකාලිනව දකුණු ඉන්දීය ආක්‍රමණ හමුවේ යාපනය අර්ධද්වීපයේ සිංහල ජන වර්ගය කෙමෙන් දකුණු ඉන්දීය සංක්‍රමණික හින්දු ද්‍රාවිඩ ජනයාගෙන් ප්‍රතිස්ථාපනය වුවද සියවස් ගණනාවකට පෙර සිටි එක් පුද්ගලයෙකු කිසිදා කිසිවකුට දැකිය නොහැකි වනු ඇතැයි සිතා තම පුණ්‍ය ක්‍රියාව සටහන් කර තැන්පත් කල රන් පතකින් එම සැඟවුනු ඉතිහාසය ඉස්මතු වූ අයුරු කෙතරම් අපූරුද?

සම්බන්දිත පෙර ලිපි -   

• නාගදීප පුරාණය - නයිනතිව්නං නාගදීපං?
• නාගදීප පුරාණය - සම්බිලිතුරෙයි වූ මහ බෝ වැඩි දඹුලු තොට

මූලාශ්‍ර

• Mahavamsa The Great Chronicle of Sri Lanka, An Annotated new translation with Prolegomena by Ananda W. P. Guruge, 2005.
• Nicholas C.W. 1963, Historical Topography of Ancient and Medieval Ceylon, Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society, New Series, Volume VI, Special Number. 
• Archaeological survey of Ceylon Epigraphia Zeylanica, being lithic and other inscriptions of Ceylon, Edited by S. Paranavitana Volume IV, 1934-1942, 1943.
• ශ්‍රී සුමංගල ශබ්දකොෂය - වැලිවිටියේ සෝරත හිමි, 1999.
• නම්පොත

නාගදීප පුරාණය - සම්බිලිතුරෙයි වූ මහ බෝ වැඩි දඹුලු තොට

මේ හා සම්බන්දිත පෙර ලිපිය මෙතනින් කියවන්න.  නාගදීප පුරාණය - නයිනතිව්නං නාගදීපං?

සම්බිලිතුරෙයි වෙරළ

දේවානම්පියතිස්ස රජු (ක්‍රි.පූ. 252-212) කල වෙහෙර විහාර පිළිබද පැවසීමේදි මහාවංශ කතු හිමියන් "...නාග දිවයින දඹකොළ වෙහෙරද, එම පටන්හි තිස්ස මහා විහාරයද, පාචීනාරාමයද යන මේ කර්මාන්තයන්...දෙවන පෑතිස් රජ තෙමේ පළමු වෙනි හවුරුදුයෙහිම කරවී" යනුවෙන් පවසයි. එසේම පෙර සදහන් කල භාතියතිස්ස රජුට පසු රජ පැමිණි ඔහු මලනුවන් වූ කණිටුතිස් රජු (ක්‍රි.ව. 167-186) නාගදීප විහාරයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කල බවද සදහන්ය. ඉන්පසු ක්‍රි.ව. 209 සිට 231 දක්වා රාජ්‍යය විචාල වෝහාරිකතිස්ස රජුද නාගදිවයින තිස්ස නම් විහාරය ඇතුලු දිවයින පුරා වෙහෙර සයක ප්‍රාකාර කල බව මහාවංශයේ සදහන් වේ. මහල්ලනාග රජුගේ සය අවුරුදු පාලන කාලය තුල (ක්‍රි.ව. 136-143) කල සත් විහාර අතර නාගදීපයේ සාලිපබ්බත වෙහෙරද සදහන්ය (සුමංගල-බටුවන්තුඩාව සංස්කරණයේ මෙය ඇල්ගිරිය විහාරය ලෙස දැක්වේ)

දඹකොල පටුන - වර්තමාන චෛත්‍යය

මෙහි සදහන් වෙන දඹකොල පටුන හෙවත් ජම්බුකෝලපට්ඨන පිළිබඳ වංශ කතාවේ එන වෙනත් සදහන් කිරීම් විමසා බැලීමෙන් නාගදීපය පිහිටි ප්‍රදේශය පිළිබද කිසියම් අදහසක් ලබාගත හැක. ධර්මාශෝක රජු හමුවීමට ගිය දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ ධූත පිරිස ඒ සදහා පිටත්වුවේ  සහ නැවත පැමිණියේ දඹකොල පටුනටය. එසේම ශ්‍රී මහා බෝධිය රැගෙන සංඝමිත්තා තෙරණිය පැමිණෙන්නේද දඹකොල පටුනටය. ඒ සම්බන්ධ විස්තරයේදී මහාවංශයේ එන සදහන මෙහිදි සලකා බැලීම වැදගත්ය."...නුවර උතුරු දොරින් දඹකොළ පටුන් මහ මග දක්වා සියලු මාර්ගය අලංකෘත කරවා..." මේ අනුව නුවර උතුරු දොරටුවෙන් නික්මී දඹකොළ පටුනට යන මඟ විහිදි ඇති බව පෙනේ. ඒ නයින් දඹකොළ පටුන පිහිටියේ අනුරාධපුරයට උතුරු දෙසින් බවට ඉඟියක් ලැබේ. කොඩ්රිංටන් මේ අනුව පුරාණ දඹකොල පටුන යනු වර්තමානයේ කන්කසන්තුරෙයි අසල පිහිටි සම්බිලිතුරෙයි ලෙස හඳුනාගනී.

 දඹකොල පටුනේ සමුද්‍රපන්නශාලා යනුවෙන් පසුව ශාලාවක් සෑදු බව සහ එම මහාබෝධිය නැවින් ගොඩ නැඟී පිහිටි තන්හි එක් අෂ්ඨ ඵල බෝධියක්ද පිහිටවූ බව මහාවංශයේ වැඩිදුරටත් සදහන් වෙයි. කුරුණෑගල යුගයේ 4 වන පැරකුම්බා රජු කල (ක්‍රි.ව. 1325-1333) විල්ගම්මුල මාහිමියන් රචනා කල සිංහල බෝධිවංසයට අනුව පාලියෙන් ජම්බුකෝලපට්ටන යනුවෙන් හැදින්වුන මෙම ස්ථානයේ එවකට භාවිතා වූ සිංහල නම වනුයේ දඹුලු තොටය. අෂ්ඨඵල බෝ පිහිටුවීම විස්තර කරමින් සිංහල බෝධිවංසය මෙසේ පවසයි. "එයින් එක් බෝ පැළයක් සමුද්‍රතීරයෙහි සිට එන ගමනේ මහා බෝධීන් වහන්සේ පිහිටි තැන දඹුලු තොට රෝපණය කෙළේය".  හීනටිකුඹුරේ සුමංගල හිමියන් රාජාධිරාජසිංහ රජුගේ හත්වන වර්ෂයේ එනම් ක්‍රි.ව. 1787 ලියන ලද සුළු බෝධිවංසය  එම ස්ථානය හඳුන්වන්නේ දඹකොලපටුන්න ලෙසය.මීට අමතරව 11 වන සියවසේ විජයබාරජු (ක්‍රි.ව. 1055-1110) ප්‍රතිසංස්කරණය කල වෙහෙර විහාර අතර දඹකොළ වෙහෙරද ඇතුලත්ය

මහ බෝ වැඩි ලෙස සැලකෙන දඹකොල පටුන 

ඒ අනුව නාගදීපයද අනුරාධපුරයට උතුරු දෙසින් පිහිටි ප්‍රදේශයක් ලෙස ගිණිය හැක. එසේම දඹකොළ පටුන යනු වර්තමාන සම්බිලිතුරෙයි ලෙස පිලිගන්නේ නම් නාගදීප යනු වර්තමාන යාපන අර්ධද්වීපය විනා නයිනතිව් ලෙසින්ද හැඳින්වෙන කුඩා දූපත නොවන බව වටහා ගත හැක.

වල්ලිපුරම් රන්පතින් තහවුරු වන නාගදීප ඉතිහාසය මී ලගට සලකා බලමු.

මූලාශ්‍ර

• The Mahavamsa or The Great Chronicle of Ceylon, Translated into English by Wilhelm Geiger, Ph.D, 1912.
• මහාවංශය සිංහල - බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය.
• Mahavamsa The Great Chronicle of Sri Lanka, An Annotated new translation with Prolegomena by Ananda W. P. Guruge, 2005.
• Nicholas C.W. 1963, Historical Topography of Ancient and Medieval Ceylon, Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society, New Series, Volume VI, Special Number. 
• සිංහල සාහිත්‍ය වංශය - පුංචිබණ්ඩාර සන්නස්ගල, 1994
• හීනටිකුඹුරේ සුමංගල හිමියන් ලියූ සුළුබෝධිවංසය, සංස්කරණය - ආචාර්ය සෝමපාල ජයවර්ධන, 1991
• විල්ගම්මුළ මාහිමියන්ගේ සිංහල බෝධිවංසය, මහාචාර්ය සුචරිත ගම්ලත් සහ දර්ශනපති ඊ. ඒ. වික්‍රමසිංහ සංස්කරණය, 1996

නාගදීප පුරාණය - නයිනතිව්නං නාගදීපං?

වර්තමාන නාගදීප විහාරය

2015 ජනවාරි 8 සිදුවූ ඊනියා "යුග පෙරලියත්" සමග ලැබුනු නිදහස සමගින් යලිත් අවදි වී සිටින ඊලාම්වාදීන් හට නාගදීපය නමින් අද හැඳින්වෙන කුඩා දූපත නයිනතිව් කිරීමට හදිසි රුදාවක් පහල වී ඇත.  කලක පටන්ම එම ප්‍රදේශයේ දෙමළ ජනතාව එම දූපත නයිනතිව්  ලෙස හඳුන්වන මුත් දකුනේ සිංහලයන්ට අදටත් එය නාගදීපය විනා නයිනතිව් නොවේ. කාලයත් සමග විවිධ ප්‍රදේශ වල නම් වෙනස් වීම ස්වභාවිකය. ඇතැම් විට ඉදිරි කාලයේදි දකුනේ සිංහලයන්ටද එය නයිනතිව් ම විය හැක. එසේ සිදුවන ස්වභාවික වෙනස්වීමට පටහැනිව කෘතිමව නම් වෙනස් කිරීමට යෑමෙන් පෙනීයන්නේ ඊලාම්වාදීන්ගේ සැමදා නොසන්සිදෙන ජාතිවාදී, වර්ගවාදී උවමනාවන් විනා අන් යමක් නොවේ. අප මෙහිදි සිදු කිරීමට යන්නේ නාගදීපය යන නමින් අතීතයේ හැඳින්වූ ප්‍රදේශය පිලිබදව පිලිගත හැකි සාධක අනුසාරයෙන් විවරණයක යෙදීමටය.

පැරණිම වංශ කතාව ලෙස සැලකෙන දීපවංශයේ (4 වැනි සියවස*) නග්ගදීප යනුවෙන් හැඳින්වෙන දූපතක් ගැන කියවෙන්නේ විජය ඇතුලු පිරිස පිටිවහල් කිරීමේදීය. සීහපුරයේ වැසියන්ට විජය සිදු කල කෲර කම් ඉවසා සිටිය නොහැකිව ජනයා ප්‍රකෝපවී රජුට පැමිණිලි කල කල්හී රජු එම පිරිසේ විජය ඇතුලු පිරිමින් එක් නැවකටද, ගැහැණුන් තවත් නැවකටද, කුඩා ලමයින් තුන්වෙනි නැවකටද පටවා රටින් පිටුවහල් කරයි. මින් ලමයින් සිටි නැව මුහුදේ ගසාගෙන ගොස් නවතින දූපත ඉන්පසුව නග්ගදීප (Naggadipa) නමින් පතල වූ බව එම වෘතාන්තයේ පැවසෙයි. 5 වන සියවසේ රචිත මහාවංශයේද එන මෙම සඳහන ගයිගර් සිය මහාවංශ සංස්කරණයේ 'නග්ග' යනු 'නිරුවත්' බැවින්  'නග්ගදීප' යනු 'ලමුන්ගේ දූපත' (Island of children from nagga 'naked')  යනුවෙන් අර්ථකතනය කරයි. කෙසේ නමුත් හික්කඩුවේ සුමංගල හිමියන් සහ බටුවන්තුඩාවේ පඬිතුමන්ගේ මහාවංශ සංස්කරණයේ මෙම සඳහන නොමැති අතර 'කුමරුවන් පිහිටි දිවයින මහින්ද්විපය යයි වී' යනුවෙන් සඳහනක් පමණක් ඇත. මහාවංශයේ නවතම සංස්කරණය වූ ආනන්ද ගුරුගේ මහතාගේ ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනයේ මහාවංශයේ 6 වන පරිච්ඡේදයේ 45 වන ගාථාවේ දරුවන් පැමිණි දූපත නග්ගදීප ලෙසත් බිරියන් ගොඩ බට දිවයින මහිලාදීප ලෙසත් ඉන්පසු හැදින්වූ බව සදහන් වේ. (The island where the children landed, was known as Naggadipa and the island where the wives landed, as Mahiladipa) එසේම මහාවංශයට කල ටීකාව වන වංසත්ථප්පකාසිනියේද මෙය එලෙසින්ම සඳහන් වේ. ජනකතාවක් ඇසුරින් මෙරට වංශකතාවට ඇතුලු වූ මෙම ප්‍රබන්ධයේ විශ්වාසනීයත්වය පිළිබද ගැටලු ඇත. දීපවංශය සහ මහාවංශය ලියවෙන කාලයේ සහ ඉන් පෙර නග්ගදීපය නම් දිවයිනක් පිළිබද  වංශකතාකරුවා දැන සිටි බව මින් අදහස් වන ලෙස පමණක් පිළිගන්නේ නම් එය වර්තමාන නාගදීපයද නැතහොත් මෙරට සහ ඉන්දියාව අතර පිහිටි වෙනත් දූපතක්ද යන්නද  නිශ්චිතව කිව නොහැක.

කෙසේ නමුත් මෙයට පෙර අවස්ථාවකදී බුදුන් වහන්සේගේ දෙවැනි ලංකාගමණය විස්තර කිරීමේදී නාගදීප යනුවෙන් වූ දිවයිනක් ගැන මහාවංශයේ සදහන් වේ. මෙම විස්තරයම දීපවංශයේද එන මුත් චුලෝදර සහ මහෝදර නම් වූ නා රජවරුන් දෙදෙනා අතර ඇති වූ එම සටන සිදුවූවේ ලංකාද්වීපයේ හෙවත් තම්බපන්නියේ කියනු විනා නාගදීප හෝ වෙනත් විශේෂ ප්‍රදේශයක් පිළිබද සදහනක් දීපවංශයේ නොයේ. මහාවංශ කතෲ දක්වන පරිදි මිණිපළහක් හේතුකොට ගෙන ඇතිවූ එම යුද්ධය දැක බුදුන් වහන්සේ එය වැලැක්වීම සඳහා "...නාගයන්ට අනුකම්පා පිණිස නාගදීපයට වැඩි සේක" යනුවෙන් සදහන් කරන බැවින් එය මෙරට පිහිටි ප්‍රදේශයක් හෝ ආසන්න දූපත් රාජ්‍යයක් බව හැඟේ. එසේම මහෝදර නම් නාගයාගේ මයිල් වූ මණි අක්ඛිත නම් වූ කැලණියේ විසූ නා රජෙකු ගැනද එම කතාවේ සඳහන් වෙන බැවින් සහ ජේතවනය අසල කිරිපලුරුකක වැඩ හුන් සමිද්ධි සුමන නම් වූ දේවතාවෙක්ද එම රුකත් රැගෙන බුදුන් වහන්සේ සමඟ එය ඡත්‍රයක් ලෙස බුදුන් වහන්සේගේ හිසට ඉහලින් අල්ලාගෙන නාගදීපයට පැමිණි බව පවසන බැවින් සහ එම දේවතාවා පෙර ආත්මයක නාගදීපයේ මනුස්සයකු ලෙස විසූ බව පවසන හෙයින් කිසියම් අදහසක් මෙම වෘතාන්තයෙන්ද අපගේ මාතෘකාවට අදාල කරගත හැක. පෙර කතාව මෙන්ම බුදුන් වහන්සේගේ ලංකාගමණය පිළිබඳව මහාවංශයේ එන සදහන්ද අපගේ වංශකතා හැර වෙනත් මූලාශ්‍ර වලින් තහවුරු කල නොහැකි බැවින් සහ ඒවාහි සඳහන් අතිශයෝක්තියට නැගූ පුරාණෝක්තිගත (Mythical) බව හේතුවෙන් ඓතිහාසික සත්‍ය අසත්‍ය බව පිළිබඳ ගැටලු පැණනගී. කෙසේ නමුත් එම කිරිපලු රුක නාගදීපයේ පිහිටවූ ස්ථානයේ රාජායතන චෛත්‍යය පිහිටවූ බව සඳහන් වීමේන් සහ ඒ පිළිබඳව වංශ කතා වල පසු කලක නැවත කෙරෙන සදහන් ආශ්‍රයෙන් නාගදීපය පිහිටි ප්‍රදේශය පිළිබඳ යම් වැටහීමක් ලබාගත හැක.

නාගදීපය හෙවත් නයිනතිව් දූපත

පූජාවලියේ දැක්වෙන පරිදි භාතියතිස්ස රජු (ක්‍රි. ව. 143-167 ) "නාගදිවයින කිරිපලු ගස මුල කිරිපලු දාගෙය" කරවන ලදී. භාතියතිස්ස රජු කල වෙනත් විහාර සම්බන්ධ විස්තර දක්වන මුත් මෙම කිරිපලු දාගෙය සම්බන්ධ කිසිදු සඳහනක් මහාවංශයේ නොමැත. පූජාවලිය ලියවෙන්නේ ක්‍රි. ව. 1266 දී පමණ වන බැවින් පූජාවලියට මෙම කරුණු පැමිනියේ මහාවංශය නොවන වෙනත් මූලාශ්‍රයකින් නොවේ නම් අවම වශයෙන් එම කාලයේ එනම් 13 වන ශතවර්ෂයේ නාගදිවයින යනුවෙන් ප්‍රදේශයක් හා එහි කිරිපලු දාගෙය නම් වූ ස්ථානයක් තිබූ බවට පූජාවලි කතෲ මයුරපාද පරිවේණාධිපති බුද්ධපුත්‍ර හිමියන් දැනසිටි බවට වඩා වැඩි යමක් මෙයින් ගත නොහැක. නමුත් එම ස්ථානය මින් පෙර සදහන් වූ රාජායතන චෛත්‍යය පිහිටි ස්ථානය බව නම් විවාදයක් නොමැත. 17 වන සියවසේ අග භාගයේ පමණ රචිත රාජාවලියද පූජාවලිය අනුව යමින් "භාතියතිස්ස රජ කිරිපලු  වෙහෙර කරවා පූජා කර..." යනුවෙන් සදහන් කරයි. කෙසේ නමුත් මහාවංශයේ 41 වන පරිච්ඡේදයේ දැක්වෙන පරිදි කුඩා අක්බෝ නමින්ද හැඳින්වූ දෙවෙනි අග්ගබෝධි (ක්‍රි. ව. 597-606) රජු "නාග දිවයින රාජායතන ධාතු ගෘහයද , උණු ලොම් ගෙයද, ආමල චෛත්‍යයෙහි සැතද (කරවා) විහාරයට කැඳ දන් පිණිස තත්තග්‍රාමය දින" යනුවෙන් එන සදහනින් නාගදිවයිනේ වූ රාජායතන ධාතු ගෘහය හා අනිකුත් විහාර ආරාම ආදියේ ඉතිහාසය නිසැකවම 6 වැනි ශතවර්ෂයේ අවසානය දක්වාම ගෙන යා හැක.

මෙම සියලු දත්ත පාදක කරගනිමින් අපට පැවසිය හැක්කේ. මෙරට කිසියම් වූ ප්‍රදේශයක නාගදීපය යනුවෙන් ප්‍රදේශයක් තිබූ බව සහ එම නම අවම වශයෙන් 17 වන සියවසේ අවසානය දක්වාම ඒ ආකාරයෙන්ම පැවති බවත්, එහි රාජායතන දා ගෙය හෙවත් කිරිපලු වෙහෙර නමින් වූ වෙහෙරක් තිබූ බවත්, එම විහාරයේ ආරම්භය වංශ කතාවේ දැක්වෙන පරිදි බුද්ධ කාලයට කෙසේ වෙතත් 2-6 වන සියවස් තරම් වත් පැරණි බවත් පමණි. අනික් අතට එම ස්ථානයේ ඒ වන විටත් මිනිසුන් වැඳුම් පිඳුම් කරන පැරණි කිරිපලු ගසක් තිබෙන්නට ඇති බවත් ඒ හා සම්බන්ධ ජනප්‍රවාදය 4-5 සියවස් වල රචිත වංශ කතා තුලටත් බුදුන් මෙරටට වැඩමවීමේ කතා ආශ්‍රයෙන් ඇතුලු වෙන්නට ඇති බවත් උපකල්පනය කල හැක. නාගදීපය යනු වර්තමානයේ අප නාගදීප/නයිනතිව් නමින් හඳුන්වන දූපතද නොමැති නම් මුලු යාපන අර්ධද්වීපයද යන්න වංශ කතා සහ සෙල්ලිපි සාධක ඇසුරින් මතුවට විමසා බලමු.

මූලාශ්‍ර

• The Dipavamsa edited by Dr. B.C. Law, The Ceylon Historical Journal, Vol VII. Nos 1-4, 1957 & 1958
• The Dipavamsa, An Ancient Buddhist Historical Record, Hermann Oldenberg, 1879.
• *පාලි සාහිත්‍යය, පොල්වත්තේ ශ්‍රී බුද්ධදත්ත මහා නායක ස්ථවිර, 1966 
• *The Pali Literature of Ceylon, G.P. Malalasekera, 1928.
• The Mahavamsa or The Great Chronicle of Ceylon, Translated into English by Wilhelm Geiger, Ph.D, 1912.
• මහාවංශය සිංහල - බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය.
• Mahavamsa The Great Chronicle of Sri Lanka, An Annotated new translation with Prolegomena by Ananda W. P. Guruge, 2005.
• Nicholas C.W. 1963, Historical Topography of Ancient and Medieval Ceylon, Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society, New Series, Volume VI, Special Number. 
• පූජාවලිය. පණ්ඩිත වේරගොඩ අමරමෝලි නා හිමියන්ගේ සංස්කරණය, 1953.
• සිංහල සාහිත්‍ය වංශය - පුංචිබණ්ඩාර සන්නස්ගල, 1994
• වංසත්ථප්පකාසිනිය, මහාවංශ ටීකාව - සිංහල අනුවාදය, අකුරැටියේ අමරවංශ නාහිමි සහ හේමචන්ද්‍ර දිසානායක , 1994
• රාජාවලිය - ඒ වී සුරවීර සංස්කරණය, 1976.

සිංහලේ දෙමළ සෙල්ලිපි 1 - මුන්නේස්වරමට ගම්වර පිදූ 6 වැනි පැරකුම්බා

6 වැනි පැරකුම්බා යනු අවසාන වරට සිංහලේ එක්සේසත් කල රජු ලෙස සැලකේ. කෝට්ටේ හෙවත් ශ්‍රි ජයවර්ධනපුර රාජධානිය කරගනිමින් රාජ්‍යය විචාල එතුමන් ද්‍රවිඩයකු වන සපුමල් කුමරු හෙවත් සෙම්බගප් පෙරුමාල් යවා ආර්ය චක්‍රවර්තිගෙන් යාපාපටුන මුදාගත් බව කෝකිල, සැළලිහිනි සංදේශ වැනි සමකාලීන සාහිත්‍ය මූලාශ්‍ර කිහිපයකින් මෙන්ම රාජාවලිය වැනි ඉතිහාස ග්‍රන්ථ වලින්ද හෙලිවේ.

කිනම් කලක ආරම්භ වී දැයි නිශ්චිතවම කීමට පිලිගත හැකි සාධක නොමැති මුත් කෝට්ටේ යුගය වන විට මුන්නේස්වරම  දේවාලය තිබූ බවට ක්‍රි.ව. 1441 - 1446 කාලයේ ලියවුන කෝකිල සංදේශයේ එන මෙම කවියෙන්ද පසක් වේ.

පැල දිඟු වෙනුර සරහන කොතබු මිණ ලෙසින්
දළ රිවි බිඹු බබළත වෙසෙස සහ රසින්
දළ සඳ පිහිටි මුන්නේ සරම දැක තොසින්
ලෙළ තුඟු තුරෙක වැද සැතපෙන්න සිතුලෙසින්

මෙහි 'දළ සඳ' ලෙසින් හැදින්වෙන්නේ මෙහෙසුරු හෙවත් ඊස්වර දෙවියන් බැවින්, මුන්නේස්වරම යනු ඊස්වර දෙවියන් වෙනුවෙන් වූ දෙවොලක් බව පෙනේ. එසේම 'මුනි' සහ 'ඊස්වරම්' යන වචන එකතු වීමෙන් මුන්නේස්වරම යන්න සෑදී ඇති බවද සැලකිය හැක. මේ කාලය වන විට සලාවත් තොට (හලාවත) ජනාකීර්ණ වරායක්ව පැවති බැවින් ඒ ආසන්නයේ පිහිටි මෙම දෙවොලද මෙම නැව් තොටින් වෙළදාම සඳහා පැමිනි ශිව දෙවියන් අදහන දකුනු ඉන්දීය හින්දු භක්තික දෙමළ වෙළෙදුන්ගේ ජනප්‍රිය පූජනීය ස්ථානයක් වූවා විය හැක. එසේම මෙම සියවස් වල විවිධ දකුනු ඉන්දිය ජන කණ්ඩායම් වරින් වර මෙරටට සංක්‍රමණය වීම් සිදුවූ බවට සාධක ඇති බැවින් මෙරට බටහිර වෙරලේ පදිංචි වූ එම ජන වර්ග වල පුදපෙත් කටයුතු වෙනුවෙන් මුන්නේස්වරම ඉදිවූවාද  විය හැක. (මෙම ජන කණ්ඩායම් කුල ක්‍රමය යටතේ සිංහල ජාතිය තුලට අවශෝසනය වූ අතර පසු කාලීනව ඔවුන් හින්දු ආගම අතහැර කතෝලික සහ බෞද්ධ ආගම් වැලඳ ගත්හ. ඒ පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව පසුව සලකා බලමු ) තවද හලාවත කේන්ද්‍රගත කරගෙන සිදුවූ මුතු සහ වාලම්පූරි සෙවිම සදහා කිමිදීමේ කටයුතු වෙනුවෙන් දකුණු ඉන්දියාවෙන් මෙරටට වසරේ එම කිමිදීම් සිදුවන කාල වලදී පැමිණි දකුණු ඉන්දීය ද්‍රවිඩ ජනයාගෙන් නිතර වැඳුම් පිදුම් ලැබූ පුද බිමක් ලෙසටද ඇතැම් විට මුන්නේස්වරම පවතින්නට ඇත.

දේවාලයේ පාදමේ දැකිය හැකි සෙල්ලිපිය 

 අපගේ ප්‍රස්තුතය වන මෙම දේවාලයේ පිහිටි දෙමළ සහ ග්‍රන්ථ අක්ෂර උපයෝගි කරගනිමින් දෙමළ සහ සංස්කෘත මිශ්‍ර භාෂාවකින් ලියා ඇති සෙල් ලිපිය පිහිටුවා ඇත්තේ යාපා පටුන (වර්තමාන යාපනය ) අල්ලා ගෙන සිටි ඇතමුන් ද්‍රවිඩ රජෙකැයි පවසන ආර්ය චක්‍රවර්ති හෝ වෙනත් ද්‍රවිඩ සම්භවයක් ඇති රජ කෙනෙකු නොව කෝට්ටේ රජකම් කල සිංහල බෞද්ධ පාලකයකු වන හයවැනි පරාක්‍රමබාහු රජතුමාය. ආචාර්ය S. පත්මනාදන් මහතාට අනුව මෙම ලිපියෙන් කියවෙන ලෙසට පරාක්‍රමබාහු රජු ඔහුගේ 38 වන රාජ්‍ය වර්ෂයේදි මුන්නේස්වරම් දේවාලයේ ප්‍රධාන පූජක වරුන් කැඳවා දේවාලයේ කටයුතු කෙලෙසදැයි විමසා, පෙර එම පූජකයන්ට අයත්ව තිබූ මුන්නේස්වරම් ප්‍රදේශයේ ඉඩම් දේවාල බිම් ලෙස පවරාදී ඇත. තවද පූජක වරුන්ට ඉල්ලුප්ප දෙනියේ (Illuppa deni) අමුණු* 22 ක්ද, ප්‍රධාන පූජකයන්ට කෝට්ටයිපිට්ටි (Kottaipitti) හි අමුණු 30 සහ ටිට්ටක්කටයි (Tittakkatai) හි අමුණු 8 ක්ද පූජා කිරීමක් ලෙස දී ඇත. එසේම දිනපතා දවසට තුන්වරක් බත්, වෑංජන, බුලත් සහ සුවද වර්ගද, ප්‍රධාන පූජකයන්ට මාසිකව පනම් 30 බැගින් සහ අනෙකුත් පූජකවරුන්ට පනම් 11 බැගින්ද ඉර හඳ පවතින තුරා බදු රහිතව දීමනා දෙන ලෙසටද ඔහු  එයින් අණ කර ඇත. මෙම අණ කඩකරන්නන්ට දරුණු පස් මහ අපරාධ කරන්නන් රැස්කරන පව් ලැබෙන බවත් එහි අවසානයේ සටහන් කර ඇත.

සෙල්ලිපියේ කොටසක්

කෝට්ටේ යුගය අවසානය දක්වාම මෙම අණ ක්‍රියාත්මකව තිබී ඇත. පසු කාලීන පාලකයකු වන 9 වන පරාක්‍රමබාහු රජතුමාද 16 වන ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේ තඹ සන්නසක් මගින් තවත් ඉඩම් පවරාදීමක් මෙම දේවාලයට සිදු කර ඇත. එසේනම් එම අණ කඩකලෝ කවරහුද?

ප්‍රතිසංස්කරණය වූ මුන්නේස්වරම් දේවාලය

කෝට්ටේ රාජධානියේ සිංහල රාජ්‍ය බලය කෙමෙන් වියැකෙමින් යද්දී නැවතත් 'ශිෂ්ඨ සම්පන්න සුදු හම ඇති යුරෝපීයන්ගේ' ආගමික සහජීවනය සහ 'සිංහල බෞද්ධ ම්ලේච්චයන්' වන අපගේ ආගමික සහජීවනයේ වෙනස මැනවින් පසක් කරමින් දියෝගෝ ද මේලෝ (Diogo de Mello) යටතේ පෘතිගීසි බල සෙන් 1578 දී මෙම දේවාලය බිමට සමතලා කර න ලදි. පසුව මුන්නේස්වරම් පත්තුවේ දේවාලයට අයත් ගම් 62 ක් ජේසු නිකායේ (Jesuits) පූජකයන් 1606 දී ආරම්භ කල සාන්ත පාවුලු (St. Paul) දේවස්ථානයට පවරා දෙන ලදී.

17 වන ශතවර්ෂයේදී නැවතත් උඩරට සිංහල රාජධානියේ බලයට මෙම ප්‍රදේශය නතුවීමෙන් අනතුරුව, 18 වන ශතවර්ෂයේදී මුන්නේස්වරම නැවතත් ප්‍රතිසංස්කරණය වන්නේ රට පුරා විනාස වී තිබූ බෞද්ධ පුදබිම් අති විසාල ප්‍රමාණයක් ප්‍රතිසංස්කරණයට ලක් කල සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතිය වැලඳ ගත් දකුණු ඉන්දීය නායක්කර් රජ කෙනෙකු වන කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ නරපතියන්ගේ අතිනි. ඉන්දියාවෙන් ගෙන්වූ ශිල්පීන් ලවා 1753 දී එහි වැඩ අවසන් කල බව පැවසේ.

* අමුණු - වී අමුනක් වගා කල හැකි වපසරියක් ඇති ඉඩමක්. මෙහි ප්‍රමාණය ප්‍රදේශය අනුව වෙනස් වේ.

මූලාශ්‍ර

• The Munnesvaram Tamil Inscription of Parakramabahu VI, Pathmanathan, S. Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society, New Series, Volume XVIII, 1974.
• කෝකිල සංදේශය 
• සැළලිහිණි සංදේශය
• සිංහල සාහිත්‍ය වංශය - පුංචිබණ්ඩාර සන්නස්ගල, 1994
• රාජාවලිය - ඒ වී සුරවීර සංස්කරණය, 1997
• ශ්‍රී සුමංගල ශබ්දකොෂය - වැලිවිටියේ සෝරත හිමි, 1999
• The Temporal and Spiritual Conquest of Ceylon - Fernao de Queyros, Translated by S.G. Perera, 1930
• Ceylon the Portuguese Era , Paul E. Pieris, Vol 1 & 2, 1913