Sunday, August 25, 2019

පාර දිගේ - මන්නාරම සිට විල්පත්තු මැදින් පුත්තලමට

තලෙයිමන්නාරම සිට මැදවච්චිය දක්වා දිවෙන A14 මාර්ගයෙන් තල්අඩි පසුකර මද දුරක් ගියවිට දකුණු අතට යොමු වූ B403 මාර්ගය වන්කාලෙයි කුරුළු අභයභූමිය (මන්නාරමට දකුණින් පිහිටි වන්කාලෙයි තෙත් බිම සංචාරක සහ දේශීය පක්ෂි විශේෂ රැසකට වාස භූමිය වන බැවින් කුරුළු අභයභූමියක් ලෙස නම් කර ඇත.) හරහා වන්කාලෙයි ධීවර ගම්මානය මැදින් නානත්තාන් මංසන්ධිය දක්වා වැටී ඇත.  නානත්තාන් සිට අරුවි ආරු (මල්වතු ඔයෙහි පහල කොටස මේ ප්‍රදේශයේදී අරුවි ආරු ලෙසින් හැඳින්වේ) මතින් තනා අති පාලම හරහා B403 මාර්ගය අරිප්පු,  සිලාවතුරෙයි, කොන්ඩච්චි හරහා මරිච්චුකඩ්ඩි වෙත ගොස් අවසන් වේ. මාර්ගයේ එම කොටසේදී අරිප්පු කොටුව සහ ඩොරික් බංගලාව හමුවේ (ඩොරික් බංගලාව පිළිබඳව වීඩියෝව නැරඹීමට Link>>

කොන්ඩච්චි සිට මරිච්චුකඩ්ඩි දක්වා කොටසේ මාර්ගයේ වම් පස මෑතක් වන තුරුම කල් ආරු වන රක්ෂිතයට ( B403 මාර්ගයේ හමුවන කල්ආරු නම් වූ ඔය දෙපසින් එම රක්ෂිතය නැගෙනහිර දෙසට රට ඇතුලට විහිදේ) අයත්ව තිබූ මුත් ඊලාම් ත්‍රස්තවාදී ගැටළුව අවසන් වීමත් සමග අවතැන් වූ ජනයා නැවත පදිංචි කිරීමට මුවාවී වනාන්තරය එලි කරමින් මූලික වශයෙන් ඉස්ලාම් ජානපදිකයන් පදිංචි කිරීමේ ව්‍යාපාරයක් රිශාද් බදූර්දීන් අමාත්‍යවරයාගේ මූලිකත්වයෙන් ක්‍රියාත්මක විය. දේශපාලනිකව සහ පාරිසරිකව ලාංකීය සමාජයේ උණුසුම් පුවත් මැවූ එම අර්බුදය මේ වන තුරුද සාර්ථක ලෙසින් අවසන් වී නැත. ඒ පිළිබඳව වැඩි විස්තර සඳහා Link>>

පැරණි ගම්මානයක් වන මරිච්චුකඩ්ඩි සිට මෝදරගම් ආරුව මතින් තනා ඇති පාලමින් එතෙර වූ පසු  පුත්තලම දක්වා වූ මාර්ගය විල්පත්තු ජාතික වනෝද්‍යානය  හරහා වැටී ඇත.. මරිච්චුකඩ්ඩි සිට එළුවන්කුලම, වනාතවිල්ලු හරහා පුත්තලම දක්වා ගමන් කල හැකි එම මාර්ගය B379 ලෙසින් නම් කර ඇත. මාර්ගයේ විල්පත්තු ජාතික වනෝද්‍යානය ඇතුලත කොටසේදී අතහැර දැමූ ගමක් සහ වෙල් යායක් සහිත පොම්පරිප්පුව හමුවේ. පොම්පරිප්පුව සම්බන්ධව වැඩිදුර විස්තර සඳහා  Link>>

විල්පත්තු වන උද්‍යානයේ දකුණු පස සීමාව වන කලාඔය හරහා මාර්ගය වැටී ඇත්තේ සපත්තු පාලමක් මතින් වන අතර කලාඔයේ වතුර මට්ටම ඉහල ගිය විට එම මාර්ගය වාහන ගමනාගමනය සඳහා සුදුසු නොවේ. තවද අධික වැසි සහිත සමයන්හීදී මෝදරගම් ආරු සිට කලාඔය දක්වා වූ බොරළු මාර්ගය ලිස්සන සුළු බැවින් 4WD වාහන නොවන අනෙකුත් වාහන ගමන්කිරීම අවදානම් සහගතය.

මල්විල පුරාවිද්‍යා භූමිය මෙම මාර්ගයේ පුත්තලමට පෙර  හමුවන කරදිපුවල් ප්‍රදේශයේදී නැරඹිය හැක. මල්විල පිළිබඳව වැඩි විස්තර සඳහා Link>>

Sunday, August 18, 2019

නයිපෙන විහාර පරිශ්‍රයේ නයිපෙන විහාරය නොහොත් ජනනාථමංගලම්හි අංක 4 විෂ්ණු දේවාලය

චෝළ පාලනය යටතේ ජනනාථමංගලම් වූ පොළොන්නරුව හෙවත් පුළත්ථිපුරයේ නයිපෙන විහාරය නමින් හැඳින්වෙන නටබුන් ගොඩනැගිලි සහිත පරිශ්‍රයේ පිහිටි ශිව දේවාලය පිළිබඳව මෙයට පෙර ලිපියකින් තොරතුරු ඉදිරිපත් කලෙමි (Link >>). එහෙත් එම නටබුන් ගොඩනැගිලි වලට පොදු ව්‍යවහාරයේ නයිපෙන විහාරය යන නම භාවිතා වීමට හේතු වූ විෂ්ණු දේවාලයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇති ගොඩනැගිල්ලේ විස්තර එම ලිපියට විෂය නොවීය. මේ ලිපිය එම විෂ්ණු දේවාලය නොහොත් නයිපෙන විහාරය පිළිබඳවයි. පොළොන්නරුව පැරණි නගරයේ පිහිටි ශිව සහ විෂ්ණු දේවාල එකිනෙකින් වෙන් කර හඳුනාගැනීම සඳහා පුරාවිද්‍යාඥයන් විසින් ලබා දී ඇති අංක අනුව මෙම විෂ්ණු දේවාලය අංක 4 දරන විෂ්ණු දේවාලය ලෙසින් නම් කර ඇත.  
නයිපෙන විහාර පරිශ්‍රයේ එම අංක 4 දරන විෂ්ණු දේවාලය සහ අංක 5 දරන ශිව දේවාලය පිහිටා ඇති ආකාරය සහ ඒවායෙහි බිම් සටහනක් (Plan) ඉහත ඉදිරිපත් කර ඇත. එකම ප්‍රාකාරයකින් සීමා වූ ප්‍රදේශයක එකිනෙකට යාබදව එම දේවාල පිහිටා ඇති ආකාරය එමගින් පැහැදිලිව දැක ගත හැක. මෙම දේවාල දෙකටම පිවිසීම උදෙසා වූ ද්වාරමණ්ඩපය (Porch) හෙවත් ගෝපුරම් පරිශ්‍රයේ ඉදිරිපසින් වර්තමාන මාර්ගයට මුහුණ ලා ශිව දේවාලය ඉදිරිපසින් පිහිටා ඇත (ඉහත බිම් සැලැස්මේ පහල කෙලවරේ වම් පසට වන්නට සලකුණු කර ඇත.)
මෙම විෂ්ණු දේවාලය ප්‍රධාන වශයෙන් ගඩොල් ආධාරයෙන් ඉදිකර ඇති අතර එහි අත්තිවාරමට (Basement) ඉහලින් සියළු කොටස් විනාශ වී ඇත. ඉතිරි වී ඇති අත්තිවාරමට අනුව එය ප්‍රධාන විහාර කුටිය(Shrine) හෙවත් ගර්භ ගෘහයකින්, එක් අන්තරාලයකින්(Vestibule) සහ එක් ඇතුළු මණ්ඩපයකින් (Inner Mandapam)  සමන්විතව තිබී ඇත. මෙයට පිටත මණ්ඩපයක් (An outer Mandapam with posterior landing) පසුව එකතු කර ඇත. 
මෙම දේවාලයේ තිබූ දේව  ප්‍රතිමාව ගොඩනැගිල්ල කඩා වැටීමට පොරොතුවම ඉන් ඉවත් කරගෙන ගොස් ඇති බව මෙම ස්ථානයේ H.C.P. බෙල් මහතා සිදු කල කැනිම් වලදී පැහැදිලි වී ඇත. පිළිමය තිබූ ගඩොලින් කල උස් වේදිකාව (Estrade) එම ගර්භ ගෘහය(Sanctum) තුල දැනටද දැක ගත හැක. විශාල කුට්ටි තුනකට කැඩී ගිය මෙහි ඉලිප්සාකාරව තිබූ ගඩොලින් කල ශිඛරය (Dome) එහි බිත්තිද සමග බිමට පතිත වී පිළිමය තිබූ අභ්‍යන්තර කුටිය තුල වැටී තිබී ඇත. පිළිමයේ කිසිදු සලකුණක් එම සුන්බුන් අතර නොවීම බෙල් හට ඉහත නිගමනයට ඒම සඳහා පාදක විය. ගොඩනැගිල්ලෙන් පිටත තිබී ශෛලමය ගල් ආසනයක්ද හමු වී ඇත (පහත රූපය බලන්න.)
පොදුවේ මෙම නටබුන් ගොඩනැගිලි සියල්ල නයිපෙන විහාරය ලෙසින් හැඳින්වීමට හේතු වූ පෙන පහකින් සමන්වුත වූ නාගයෙකුගේ හිස මෙම ශිඛරයේ උතුරු පැත්තට මුහුණලා පිහිටා තිබූ පනේලයේ (Panel) දැනටද සැලකිය යුතු මට්ටමකින් විනාශ නොවී ඉතිරි වී ඇත.

දේවාලයේ ප්‍රධාන පිවිසුමට මුහුණ ලා තිබූ නැගෙනහිරට යොමු වී තිබූ ශිඛරයේ තිබූ දේව ප්‍රතිමාවේ ඉතිරි වී ඇති කොටස් වලින් පැහැදිලිවම මෙම දේවාලය කිනම් දෙවියෙක් උදෙසා ඉදිකරන්නට ඇත්ද යන්න හඳුනාගත හැක. බෙහෙවින් විනාශ වී ගොස් තිබූ මුත් එහි හිස සහ උරහිස් සමග චක්‍රායුධය (Discus) දැරීමට ඉහලට එසවූ දකුණු අත (චක්‍රායුධය කැඩී අතින් වෙන්වී ඇතිමුත්)  එම රූපය විෂ්ණු දෙවියාගේ ලෙසට හඳුනාගැනීමට ප්‍රමාණවත් බවට බෙල් පවසයි. දැනට ඉතිරි වී නොමැති ඒ ආකාරයෙන්ම ඉහලට එසවූ වම් අතෙහි ශංඛය (Chank) ද තිබෙන්නට ඇත. (මෙයට පෙර ලිපියකින් විස්තර ඉදිරිපත් කල අංක 2 විෂ්ණු දේවාලයේ දේව ප්‍රතිමාව බලන්න. Link>> )
මෙම ස්ථානයේ ඉහත විස්තර කල පරිදි ශිව දේවාලයක් සහ විෂ්ණු දේවාලයක් වෙන වෙනම ඇති මුත් (ඒ අතරින් ප්‍රමාණයෙන් විශාල සහ බැලු බැල්මට ප්‍රමුඛව දිස්වන්නේ පෙර ලිපියකින් විස්තර කල ශිව දේවාලයයි >>Link) පොළොන්නරුව පිළිබඳව ලියැවුන ඇතැම් මූලාශ්‍රයන්හි මෙම මුළු නයිපෙන විහාරය ලෙසින් හැඳින්වෙන ප්‍රදේශයම එක් දේවාලයක් ලෙස සහ එය විෂ්ණු දේවාලයක් ලෙස සලකා කරුණු ඉදිරිපත් කර ඇත. ( උදා: Seneviratna A, 1998 සහ දිසානායක S., 2009 එහෙත් එය නිවැරදි නොවේ.

මූලාශ්‍ර
  • Archaeological Survey of Ceylon North-Central  And Central Provinces, Annual Report 1908, H.C.P. Bell, 1913
  • Polonnaruwa, Medieval Capital of Sri Lanka, Anuradha Seneviratna, 1998
  • අසිරිමත් පොළොන්නරුව, ආචාර්ය සෙනරත් දිසානායක, 2009

Wednesday, August 14, 2019

පැරණි පුළත්ථිපුර අප්‍රකට බෞද්ධ විහාරයක්

පොළොන්නරුව පැරණි නගරයේ පබළු වෙහෙරේ සිට අංක 2 ශිව දේවාලය දෙසට යන මාර්ගයේ දකුණු පස අංක 2 ශිව දේවාලයට නුදුරින් බොහෝ දෙනෙකුගේ අවධානයට බඳුන් නොවන පැරණි නටබුන් ගොඩනැගිල්ලක් වනාන්තරයේ සැඟව ඇත. පොළොන්නරුවේ ස්මාරක සම්බන්ධයෙන් රචිත ග්‍රන්ථ වලද එම ස්මාරකය පිළිබඳව කිසිදු තොරතුරක් හමු නොවේ.  එහෙත් H.C.P. බෙල් මහතා 1909 වසර සඳහා වූ සිය පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස්තැනගේ පාලන වාර්තාවේ මේ ස්ථානය පිළිබඳව කෙටි විස්තරයක් ඉදිරිපත් කර ඇත. මේ ලිපිය ඒ ආශ්‍රයෙන් පිලියෙල කෙරුනකි.
ගඩොලින් කල කිසියම් ගොඩනැගිලි කොටසක් ඉහලට මතුවී තිබූ ගොඩැල්ලක් ලෙස එවකට දිස්වූ එම ස්ථානයේ බෙල් මහතා සිදු කල කැනීමේදී එය බෞද්ධ විහාරයක් ලෙසට ඔහුට හඳුනාගැනීමට හැකිවේ. කුළුණු වලින් සමන්විත අන්තරාලයක්(Vestibule) සහ බොකු වහලයක් (Vaulted roof) සහිත ගඩොලින් නිර්මිත බිත්ති සහිතව තිබූ විහාරයකින්(Shrine) එම ගොඩනැගිල්ල සමන්විතව තිබෙන්නට ඇති බව ඒ අනුව ඔහු නිගමනය කරයි.
එම වහලයේ සහ බිත්ති වල කොටස් ගඩොලින් කල කුට්ටි ලෙස ඔහුට හමුවන මුත් ගොඩනැගිල්ලේ පාදම විනා අන් කිසිවක් ඉතිරි නොවන ලෙසට එය ඒ වන විටත් විනාශ වී තිබී ඇත. තවද අන්තරාලයේ තිබූ කුළුණු අටෙන් පහක පමණක් කොටස් එහි තිබී ඇති අතර ඒවායේ මුල් උස පිළිබඳව දල අනුමාණයක් විනා නිවැරදි නිගමනයකට ඒමට එම කුළුණු කොටස් වලින් නොහැකි බව හෙතෙම පවසයි. එහෙත් එම කුළුණු මත තිබූ කැටයමින් අලංකාර කල කුළුණු හිස් ගොඩනැගිල්ල තුලත් ඉන් පිටතත් තිබී මතු කර ගැනීමට ඔහුට හැකිවේ. 
කුළුණු හිස්
එවකට විහාරය තුලට ඇතුළු වන තැන අහුරමින් වැටී තිබූ එම ගොඩනැගිල්ලේ ගඩොල් සහ උළු  බදාමයෙන් බැඳ ඉදිකර තිබූ වහලයේ ඉතිරි කොටසින් එය සමතලා මුදුනක් සහිතව තිබූ බව පෙනෙන බව බෙල් පවසයි. විහාර ගෘහයේ තිබූ ප්‍රධාන පිළිමය එම ස්ථානයෙන් කිසියම් කලක ඉවත් කර තිබෙන්නට ඇති මුත් එය ඉදිරියෙන් තිබූ අල්තාරය නොහොත් මල් ආසනය බෙල්ට හමුවේ. එහි යටි පැත්ත බොරදමින් අලංකාර කර තිබී ඇති අතර එහි හුණු පිරියම් කර මාරුවෙන් මාරුවට මැද නිල් පැහැ වූ රතු පාටින් සහ නිල් පාටින් යුත් පටි වලින් අලංකාර කර තිබී ඇත.
ගඩොලින් කල වහලයේ කඩා වැටී ඇති කොටස්
තවද විහාර ගෘහය තුල කවන්ධ කුඩා හිටි පිළිමයක් (එහි කැඩුනු අත් වල යකඩ කට්ටා [Iron Joggles]තිබී ඇත.) සහ කහ පාටින් පාට කර තිබූ බවට සලකුණු සහිත පිළිම හිසක්ද වෙනත් පිළිමයකට අයත් පාද සහිත පාදාස්තලයක්ද (Pedestal with legs) බෙල්ට හමු වී ඇත. (බෙල් සඳහන් නොකරන මුත් ප්‍රධාන පිළිමයේ පාදස්ථලට යටින් තිබෙන්නට ඇති කුහර 25 කින් සමන්විත යන්ත්‍ර ගලක් දැනට එම ස්ථානයේ දැකිය හැක..)
කුළුණු හිසේ කැටයම් සහ යන්ත්‍ර ගල
මෑත කාලයකදි මෙම ගොඩනැගිල්ල සංරක්ෂණය කර ඇත. කෙසේ නමුත් ඉහත විස්තර වන මල් ආසනය හෝ පිළිම කොටස් දැනට එම ස්ථානයේ දැකිය නොහැක. ඇතැම් විට කෞතුකාගාරයකට රැගෙන ගොස් ඇතිවා විය හැක. මෙම විහාරයේ නිර්මාතෘ හෝ එහි කාලය පිළිබඳව කිසිදු තොරතුරක් සොයාගත නොහැක.
අන්තරාලයේ බිම තබා ඇති කුළුණු හිස්. දකුණු පස එහි තිබූ කුළුණු වල ඉතිරි වූ යට කොටස් දැකිය හැක

Saturday, August 10, 2019

තේක්කම අමුණට නැවතත්..


පැරණි මූලාශ්‍ර වල කදම්භ නදී, කලම්භ සහ කොළොම් හොය ආදී නම් වලින් හඳුන්වා තිබෙන වර්තමානයේ මල්වතු ඔය නොහොත් අරුවි ආරු ලෙසින් හැඳින්වෙන ඔයේ ජලය, දාසෙන්කැලි හෙවත් ධාතුසේන රජු කරවූ මානා වැව හෙවත් මානාමතු වැව ලෙස අනුමාණ වශයෙන් හඳුනාගත හැකි වර්තමානයේ යෝධ වැව ලෙසින් ව්‍යවහාර වන වැව කරා ගෙන යාම සඳහා තැනවූ දැනට තේක්කම අමුණ ලෙසින් හැඳිවෙන අමුණ පිළිබඳව අප මින් පෙර ලිපියකින් විස්තර සහිතව විමසා බැලුවෙමු. එහිදී ඡායාරූප ඇසුරින් පමණක් විස්තර කල අමුණේ යථා ස්වරූපය මනාව දැකගත හැකි වන කෙටි වීඩියෝවක් මේ සමග පලවන ලින්ක් එක ඔස්සේ ගොස් නැරඹිය හැක. 

තේක්කම අමුණ පිළිබඳව පෙර ලිපිය  - Link >>

Sunday, June 2, 2019

පැරණි මගණ නගරය හෙවත් මෝදරගම් ආරුව අසල මුවදොරගම

කෝකිල සන්දේශය හෙවත් කොවුල් අස්නේ පොන්පරප්පුවෙන් පසු කොවුලාට හමුවන ගම වනුයේ මුවදොරගමය (පොන්පරප්පුව පිළිබඳ පෙර ලිපිය කියවීමට Link >>). මේ එම මුවදොරගම කෝකිල සන්දේශ කවියා වර්ණනා කල ආකාරයයි.

වතළ කැලුම් දසනග ලවනත හමුව
සිවුමැලි තුම් රන්ලිය නූ ලිය සුමුව
වෙත සිත පෙම් කර සිටිනා සලෙල මුව
දකු මනරම් මුවදොරගම තොද යොමුව

මෙහි අර්ථය මෙසේ පැහැදිලි කල හැක.

දත් කෙලවරෙන් විහිදුනා වූ කාන්ති ඇති, තොල් හමුව සුකුමාර වූ, උතුම් වූ රන් ලලනාවන් බඳුවූ, සියුමැලි වූ, ගැහැණුන් කෙරෙහි සිත් පෙම් වඩවමින් සිටිනා සල්ලාල ජනයා ඇති මනරම් මුවදොරගම ඔබ දැක ගන්න.

කෝට්ටේ යුගයට අයත් ක්‍රි.ව. 1440 - 1446 අතර කාලයේ රචිත ලෙස සැලකෙන කෝකිල සන්දේශය පවසන එම මුවදොරගම අද දක්නට නොමැත. එහෙත් එහි නම මෝදරගම් ආරු ලෙසින් ද්‍රවිඩ ඌරුවට වෙනස් වී මරිච්චුකඩ්ඩි නම් ගමට දකුණෙන් මුහුදට වැටෙන ගංගාවේ ශේෂව ඇත. කලා ඔයට පසු මන්නාරම දෙසට යාමේදී හමුවන එකම ප්‍රධාන ගංගාව මෝදරගම් ආරුව වන බැවින් එහි මුවදොර හෙවත් මෝය අසල පෙර තිබූ ගම මුවදොරගම ලෙස හඳුනාගැනීම නිවැරදි බව පෙනේ.
මෝදරගම් ආරුව මතින් වැටී ඇති මරිච්චුකඩ්ඩි - පුත්තලම B379 මාර්ගයහි පාලම
කෝකිලයාට අනතුරුව සසල වන්නා වූ තරංග පන්තියේ ක්‍රීඩා කරන්නා වූ මසුන් සහ පක්ෂීන් ඇති, මුතු සහ හක්ගෙඩි ආදියෙන් පිරී තිබෙන්නා වූ ගංගාවෙහි බැස එයින් එතෙර වන්නා වූ කාන්තාවන් දැක, මුසලිය නම් වූ එම ගංගාවේ මුවදොර අසලන් පියාසර කරන ලෙස කවියා පවසන්නේ මේ ආකාරයෙනි.

සසලිය තරඟ පෙළ කෙළෙනා දියාසර
අසලිය දිමුතු මුතු සක් පිරි දියාසර
බැසලිය පැන තරනා දැක කරැ පියාසර
මුසලිය මුවදොරින් සකි කර පියාසර


සයිමන් කාසි චිට්ටි මුදලියර් වරයාගේ Ceylon Gazetteer හි සඳහන් වන ලෙසට මූසාලි (Mosely) යනු මන්නාරම් ප්‍රදේශයේ එක් කොට්ඨාශයක් වන අතර එය නැගෙනහිරින් වන්නියෙන්ද (Wanny), බටහිරින් මුහුදෙන් (Gulf of Manaar) සහ දකුණින් මෝදරගම් ගංගාවෙන්ද (Moregam river), උතුරින් අරිප්පු ගංගාවෙන්ද (Arrippo river එනම් අරුවි ආරු නොහොත් මල්වතු ඔය) මායිම් වන ප්‍රදේශයයි. මෙහි බහුලව වෙසෙන්නේ ප්‍රතිවිරුද්ධ මුහුදු වෙරලේ සිට එනම් ඉන්දියානු අර්ධද්විපයේ නැගෙනහිර වෙරලේ සිට පැමිණි යෝනක ජනයා (Moors) වන අතර මුළු මුසාලි ප්‍රදේශයේම ගම් 85 ඒ වන විට තිබී ඇත. මුතු කිමිදීම මෙන්ම ගොවිතැනද ඔවුන්ගේ ජිවනෝපාය මාර්ග වී ඇති අතර ප්‍රදේශයේ බහුලව සිටි අලි ඇල්ලීමද එක් සුවිශේෂ යෝනක කොට්ඨාශයක් විසින් සිදු කර ඇත. ඒ අනුව කෝකිල සංදේශයේ සඳහන් වන මුසලිය යන ස්ථාන නාමයද පසු කලක මෝදරගම් ආරුවත්, අරුවි ආරු හෙවත් මල්වතු ඔයත් අතර ප්‍රදේශය හැඳින්වීම උදෙසා කාසි චිට්ටි මුදලියර්වරයා සිය ග්‍රන්ථය රචනා කරන වර්ෂ 1834 දක්වාම තිබී ඇති අතර, අදද මුසලි ලෙසින් ප්‍රාදේශිය ලේඛම් කොට්ඨාශයක් එම ප්‍රදේශයේ ඇති අතර එහි මුසලි නම් වූ ගමක්ද ඇත (නමුත් එම ගම පිහිටා ඇත්තේ මෝදරගම් ආරු මුවදොරේ සිට සැතපුම් 15 පමණ උතුරින් සිලවතුරෙයි අසලය ).
මෝදරගම් ආරුව මතින් වැටී ඇති මරිච්චුකඩ්ඩි - පුත්තලම B379 මාර්ගයහි පාලම
පසුගිය වසර කිහිපයක් පුරා මෙරට දේශපාලනයේ ප්‍රධාන මාතෘකාවක් වූ 'විල්පත්තු' වනය වනසා ඉස්ලාම් ජනපදකරණය කිරීම පිළිබඳව වූ සිදුවීම් සැබවින්ම සිදුවන්නේ මෙම මුසලි කලාපයේ වන අතර මෝදරගම් ආරුවත්, කලා ඔයත් අතර පිහිටි විල්පත්තු ජාතික උද්‍යානයේ කිසිදු ජනපදකරණයක් ඇත්ත වශයෙන්ම සිදුවී නොමැත. කෙසේ නමුත් රැකිය යුතු ස්වභාවික වනාන්තරය අක්කර 2000-3000 අතර ප්‍රමාණයක් මෙම අන්තවාදී ඉස්ලාම් ජනපදකරණය මගින් විනාශ වී ඇති අතර, මෙම ප්‍රදේශයම ඒ සඳහා තෝරාගැනීමේ සහ එය ප්‍රධාන මාර්ගය දෙපස පටු තීරුවක් ඔස්සේ සැලකිය යුතු දුරක් ඔස්සේ විහිද යන ලෙසින් සිදුකිරීමේ දිගු කාලීන අන්තවාදී අරමුණු ඇති බවද පෙනේ. ශිඝ්‍රයෙන් වැඩිවන ජන වර්ධනයක් සහිත ඉස්ලාම් ජානපදිකයන්ට අවශ්‍යය අනාගත ඉඩම් ඔවුන්ට පහසුවෙන් දැනට මාර්ගය දෙපස ඉදිවී ඇති නිවාස වල සිට විශේෂයෙන් නැගෙනහිර දෙසට රට තුලට ඇති වනාන්තර විනාශ කරමින් ලබාගත හැකි අතරම, හලාවත සිට මන්නාරම දක්වා හෝ තව දුරටත් යාපනය දක්වාම මුළු බටහිර වෙරලම අනාගත පුංචි අරාබියක් බවට පත් කර ගැනීමද කර ගත හැක.



##2019 වසර වන විට විලපත්තු වන උද්‍යානයට උතුරින් කල් ආරු සිට මරිච්චුකඩ්ඩි දක්වා සිදු කර ඇති වන විනාශය සහ ජනාවාසකරණයෙන් කොටසක් දැක්වෙන කෙටි වීඩියෝවක් ##

මෙම වන විනාසය සහ එක් ජන කොටසක් පමණක් පදිංචි කරමින් අනාගත ආගමික අන්තවාදී අරමුණු ඉටු කරගැනීම උදෙසා ජඩපාලනයේ ප්‍රබල ඇමතිවරයෙකු ගෙන යන වැඩ පිළිවෙල පැරදවිය යුතු මුත්,.ආරම්භයේ සිටම පරිසර සංවිධාන සහ සිංහල ජාතිවාදි හෙල කරුම වල අතුරලියෙන්, පාහියන්ගලින් මතු වන සිවුරු ඇඳගත් පිල්ලි සහ ජනතා විපත්ති පෙරමුනේ ජාතික ලැයිස්තු වල නම් සහිත "පරිසර සහෝදරවරු" එම ප්‍රශ්ණය සිය දේශපාලන අරමුණු උදෙසා 2014 හෝ ඊට පෙර සිටම යොදාගත් අතර ගත යුතු නිවැරදි පියවර ගනු ලැබුවේ රාජ්‍ය නොවන සංවිධානයක් වන පරිසර යුක්ති කේන්ද්‍රය පමණි. ඒ මෙම විනාශය වලකා එම ජනපද එම ප්‍රදේශයෙන් ඉවත් කරන ලෙස ඉල්ලා නඩු මගට යොමු වීමය. එහෙත් ලොව කිසි තැනක සිදු නොවන අරුම පුදුම සිදුවීම් සිදුවන ලෝකයේ එකම රට වන මෙරට සිව් වසරක් පුරා ඇසූ එම නඩුවේ තීන්දුව දිය නොහැකි යැයි පවසමින් නඩුකාර තුමා සති කිහිපයකට පෙර ඉල්ලා අස් වූ පසු, වෙනත් විනිසුරන් දෙදෙනෙකු යටතේ නඩුව තවත් වසර ගනණාවක් යලිත් අසන්නට පටන් ගැනීම පැහැදිලි කර දිය හැක්කේ කෙසේදැයි අපට නොවැටහේ. දැන් තවත් වසර කිහිපයක් පෙර කී දේශපාලකයන්ට  "ඊණියා විල්පත්තු විනාශය" සිය අරමුණු උදෙසා තොරොම්බල් කල හැක. 
මරිච්චුකඩ්ඩි - පුත්තලම B379 මාර්ගය විල්පත්තු ජාතික වන උද්‍යානය තුලදී
මග නගරය
කෙසේ නමුත් අපගේ මෙම ලිපියේ අරමුණ 15 වන සියවසේ මුවදොරගම ලෙසින් හැඳින්වූ මෝදරගම් ආරුව අවට පැරණි ජනාවාස ව්‍යාප්තව තිබූ ආකාරය සහ එහි ඉතිහාසය පිළිබඳව විමසා බැලීමය. බ්‍රාහ්මි අක්ෂර වලින් රචිත ලිපි සහිත කටාරම් කෙටූ ලෙන්, නටබුන් වූ ස්ථූප ආදියෙන් සමන්විත පැරණි විහාර සංකීර්ණයක නටබුන් විල්පත්තු වන උද්‍යානය තුල ඔච්චප්පුකල්ලු නම් වන ස්ථානයක පිහිටා ඇත. එහි ඇති පර්වත ලිපියක් මෙරට සෙල් ලිපි ගවේෂණයේ පුරෝගාමියෙකු වන එඩ්වඩ් මියුලර් මෙන්ම හෙන්රි පාර්කර් සහ H.W. කොඩ්රිංටන් වැනි වියතුන් කිහිප දෙනෙකුගේම අවධානයට යොමුවිය. පසුව සෙනරත් පරණවිතාන මහතාද එය කියවා ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. නක මහරජුගේ පුතු වන මලිතිස මහරජු විසින්  මග නගරයේ වසන වවලවි මිතයට අයත් චුදතක වවිය (සුදත්ත වැව)  මතක වවිය (මත්තක වාපිය), ජබො අවිය (ජම්බු වාපි හෙවත් දඹවැව) සහ තලවන වවි (තාල වනය වැව) යන වැව් හතරේ ආදායම කුබ වෙහෙරේ විවිධ කටයුතු සඳහා පවරා දීම එමගින් සිදුකර ඇත. මෙම මලිතිස රජු වංශ කතාවේ කණිට්ඨතිස්ස (ක්‍රි. ව. 167 - 186) ලෙසින් හැඳින්වෙන රජු ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. 

ලිපියේ ගමණි අබය ලෙසින් හැඳින්වෙන මහාදාතික මහානාග (ක්‍රි. ව. 7- 19) රජුගේ මිහින්තලේ පර්වත ලිපියේද චෙතියගිරි  විහාරයට එනම් මිහින්තලයට මග නගරයේ පොල් ඉඩමක් පැවරූ බව පැවසේ. තවද H.C.P. බෙල් මහතා විසින් සොයාගත් මෝදරගම් ආරුවේ සිට සැතපුම් 1.5 පමණ දුරකින් පිහිටි සින්න ආඬියාගල ලෙසින් හැඳින්වෙන ගල් පර්වතයක ඇති සෙල්ලිපියකද වසභ රජු (ක්‍රි. ව. 67 - 111 විසින් දක්ඛිණි විහාරයේ ඔහු විසින් සෑදූ උපෝසථාඝාරයේ උපෝසථ දින වල බුමුතුරුණු එලීමේ උත්සවය සඳහා පැමිණෙන භික්ෂූන්ට ආහාර සැපයීම සඳහා කළපහණක වවි හෙවත් කළුපහණ වැව කහපණ 5000 ගෙවා මිලදී ගෙන, එය මංගණ නගරයේ පවුල් 50 කට පවරා ඔවුන්ට එම වගකීම පැවරූ බවක් පැවසේ. මහාවංශයේ වසභ රජු විසින් කරවූ වැව් අතර මංගණ නම් වූ වැවක නමක්ද ඇත. මහාවංශයේ ධාතුසේන රජු (ක්‍රි. ව. 455 - 473) මංගණ විහාරය කරවූ බව පැවසෙන මුත් එම මංගණ විහාරය පිහිටියේ මංගණ නගරයේද යන්න පැහැදිලි නැත
මෝදරගම් ආරුව 
සිහළවත්ථුප්පකරණයේ එන මංගණවාසී තෙරුන්ගේ කථාවේ පැවසෙන පරිදි රජු අනුරාධපුරයේ සිට එම තෙරුන් හමුවීමට පස් යොදුනක් පමන දුර පයින්ම ගොස් ඇත. ඒ අනුව මංගණ නගරය (මංගණ යනු මගණ යන්නෙහි  පාලි ස්වරූපයයි) අනුරාධපුරයේ සිට යොදුන් 5 පමණ දුරින් තිබී ඇති බව පෙනේ. ක්‍රි.ව. 2 වන ශතවර්ෂයට අයත් ටොලමිගේ ලංකා සිතියමේ Modouttou ලෙසින් හැඳින්වෙන මහාතිත්ථයට දකුණින් Margana ලෙසින් ලකුණු කර ඇත්තේ මගණ නගරය ලෙස සැලකේ. ඒ අනුව C.W. නිකොලස් විසින් මෝදරගම් ආරුවේ මුවදොර අසල උතුරට වන්නට මුල්ලිකුලම්හි පිහිටි දැනටද පොළව මතද ඇතැම් ලකුණු දැකිය හැකි වැළලුනු නගරය මගණ ලෙස අනුමාණ කරයි (පහත සිතියම බලන්න). 

[ස්වස්ති] තතු  දත් වි හි[න්ද] ගී
තමන් පිය න්ට් සෙවින් අදන්  වැ නොබණනන්
මොයුන් බෙයන්ද්හි අද්හ යෙත් (බණා ත ) අ (ප හය් )නොදහම්
මගණවැ සෙ (න්මි )

මගණ වැසි සෙන් විසින් ලියා තැබූ ඉහත ගීය සිගිරියේ කැටපත් පවුරේ දැකිය හැක. 

පිල්මඩු තෙක්කම සහ ඔච්චප්පුකල්ලු 
මරිච්චුකඩ්ඩි සිට සැතපුම් 12 පමණ දුරින් මෝදරගම් ආරුවේ පිහිටි පැරණි අමුණක් හෙවත් තේක්කමක් පිළිබඳව වර්ෂ 1867 සහකාර ආණ්ඩුවේ ඒජන්තවරයා වූ W.C. Twynam හට මුසලි හි අධිකාරිවරයා (Adigar) විසින් හෝඩුවාවක් ලබාදේ. ඒ ඔස්සේ එහි ගවේෂණයක යෙදෙන ටයිනම් හට එම අමුණ, ඒ අසල මෝදරගම් ආරුවට උතුරින් වූ වැව සහ නටබුන් වූ දාගැබක් හමුවේ. එම තේක්කම අරුවි ආරුවෙහි තේක්කමට (අරුවි ආරුවේ තේක්කම පිළිබඳව වූ පෙර ලිපිය කියවීමට Link >>) බෙහෙවින්ම සමාන බවත්, අඩි 310 පමණ දිග වූ එහි උතුරු කොටසේ අඩි 200 පමණ විනාශ නොවූ තත්වයේ තිබූ බවත් ඔහු වාර්තා කර ඇත. උපරිම උස අඩි 9 අඟල් 6 පමණද, අඩි 33 පමණ පළලින්ද එය ඒ වන විට තිබී ඇත. බැම්මට උතුරින් අඩි 20 ක් පමණ පළල් වූ ගැඹුර අඩි 6 වූ ඇල මාර්ගයක් මගින් ජලය සැතපුම් 8 පමණ දුරින් වූ වැව වෙත ගෙන යන බව ඔහුට දැනගන්නට ලැබී ඇත. එම වැව පෙරියකට්ටු වැව ලෙසින් හඳුන්වා ඇති අතර Twynam  එය ඈතින් දුටු බව පවසයි. පසු කලක එම ස්ථානයට යන හෙන්රි පාර්කර් හට සැතපුමක පමණ බැම්මක් සහිත අක්කර 1000 ක පමණ කුඩා වැවක් හමුවන මුත් එය ඉහත තෙක්කම මගින් හරවා ඇල මාර්ගය ඔස්සේ ජලය රැගෙන එන වැව විය නොහැකි බව බ්‍රෝහියර් පවසයි. ඔහුට අනුව පෙරියකට්ටු වැව මිනින්දෝරුවන්ට තවමත් හමු නොවී ඝන වනාන්තරය තුල සැඟව තිබෙනවා විය හැක.

පසුදින එතැන් සිට දකුණු දෙසට ගම න් කල ඔහුට පර්වත සහිත පෙදෙසකට ලගාවන්නට හැකිවී ඇති අතර ඉන් එක් පර්වතයක් මත නටබුන් වූ දාගැබක් තිබූ බව ඔහු පවසයි. පර්වතය පාමුල කුඩා වැවක් ඔහුට දැකගන්නට හැකි වී ඇති අතර අසල වූ අනෙක් පර්වතය මතද දාගැබක නටබුන් දැක ඇත. මේම ස්ථානය තේක්කමේ සිට සැතපුම් 2 ක පමණ දුරින් වූ බව ඔහු පවසයි.  ස්තානයේ විවිධාකාර ගල් කණු සහ ගඩොල්ද දැක ගන්නට හැකි වූ බව ඔහු මෙන්ම ඒම වර්ෂයේදීම තෙමසකට පෙර (1867 අප්‍රියෙල්) එම ස්ථානයට ගිය Macready සහ Atherton යන අයද වාර්තා කර ඇත. මෙම ස්ථානයේ වූ සෙල් ලිපිය පිළිබඳවද ඔවුන් සටහන් තබා ඇති අතර ඒ අනුව පහසුවෙන් මෙම ස්ථානය ඉහත විස්තර වූ ඔච්චප්පුකල්ලු ලෙස හඳුනාගත හැක. 

අඟලේ සිතියම් ආශ්‍රයෙන් සකසා ගත් ඉහත සිතියමට අනුව මෝදරගම් ආරු ද්‍රෝනියේ පැරණි වැව් දැකිය හැක්කේ එහි මෝයට ආසන්නව බව වටහා ගත හැක. බොහෝවිට ඉහත පිල්මාඩු තෙක්කම මගින් ජලය එම වැව් වෙත ගෙන එන්නට ඇත. මෝදරගම් ආරු මුවදොර දෙපස හෝ නිකොලොස් පවසන පරිදි එහි දකුණු ඉවුර්‍රේ මුල්ලිකුලම අසල පැරණි මගණ හෙවත් මංගණ නගරය තිබෙන්නට ඇති අතර කෝකිල සන්දේශය රචනා කරන යුගය වන විට පැරණි රජරට ශිෂ්ඨාචාරය අතුරුදන් වූ අවධිය වන බැවින් මගණ නගරයද එහි පැරණි ශ්‍රි විභූතිය නැතිවී ගොස් මුවදොර ගමක් බවට පත්වන්නට ඇත. එය මෝදරගම් ආරුවේ වම් ඉවුරේ එහි මුවදෝර පිහිටි බව කෝකිල සන්දේශයෙහිම පැවසේ. පැරණි මංගණ නගරය කුබි වෙහෙර හෙවත් වර්තමාන ඔච්චප්පුකල්ලුහි පිහිටි ආරාම සංකීර්ණයේ විසූ භික්ෂූන්ට ගොදුරු ගමක් වන්නට ඇත. එපමණක් නොව සශ්‍රික මංගණ නගරය මිහින්තලයේ සහ දක්ඛිණි විහාරයේ විසූ භික්ෂූන් පවා නඩත්තු කල බව ඉහත සෙල්ලිපි සාධක සාක්ෂි දරයි.

මූලාශ්‍ර
  • මහාවංස 1 වෙළුම, මහානාම අනුවාදයේ මොග්ගල්ලාන සංස්කරණය, මාගධී පෙළ සහ සිංහල අනුවාදය, නව සංස්කාරක චන්ද්‍ර වික්‍රමගමගේ, සිංහල අනුවාදය අරුණ තලගල, 2012
  • මහාවංස 2 වෙළුම, ක්‍රි.ව. 303-1815 මාගධී පෙළ සහ සිංහල අනුවාදය, නව සංස්කාරක චන්ද්‍ර වික්‍රමගමගේ, සිංහල අනුවාදය අරුණ තලගල, 2012
  • Ancient Irrigation Works in Ceylon, Part Two, R.L. Brohier, 1935
  • ලක්දිව පුරාතන වාරිමාර්ග, ආර්. එල්. බ්‍රෝහියර්, පරිවර්තනය එල්. පියසේන, 2001
  • Nicholas C.W. 1963, Historical Topography of Ancient and Medieval Ceylon, Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society, New Series, Volume VI, Special Number. 
  • Wilpattu, Villus and Beyond, Compiled by Vimukthi Weeratunga, 2009
  • Sigiri Graffiti, S. Paranavitana, Vol 1 & 2, 1956
  • University of Ceylon History of Ceylon Volume 1, Part 2, 1960.
  • Inscriptions of Ceylon Vol II, Part I. Late Brahmi Inscriptions, Containing rock and other inscriptions from the reign of Kutakanna Abhaya (41 B.C. - 19 B.C.) to Bhathiya II (140-164 A.D). Senarat Paranavitana, 1983
  • Inscriptions of Ceylon Vol II, Part 2. Late Brahmi Inscriptions, Containing rock and other inscriptions from the reign of Kaniththatissa (164 - 192 A.D) to Mahasena(140-276 - 303 A.D). Senarat Paranavitana, 2001
  • Settlement Patterns of the Malvatu Oya and Kala Oya Basins, A Study in the Historical, Geography of Sri Lanka, P. Vidanapatirana, 2010
  • Ancient Inscriptions in Ceylon, Edward Muller, 1883
  • Ceylon Gazetteer, Simon Casie Chitty, Modliar, 1834
  • ඉතා පැරණි සිංහල බණ කථා පොල්වත්තේ බුද්ධදත්ත මහානායක හිමි, 2001
  • කෝකිල සංදේශය 
  • Ancient Ceylon, H. Parker, 1909
  • Margana, Notes & Queries, H.W. Codrington, Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society (Ceylon) Vol XXVIII No 73 - 1920
  • සිංහල සෙල්ලිපි වදන් අකාරාදිය, සිරිමල් රණවැල්ල, 2004

Sunday, May 12, 2019

එදා සිංහල කඩු සහ මෙදා "සහජීවන" කඩු

නූතන දොන් ජුවන් ධර්මපාල නැවත වරක් "පැරකුම් යුගයක්" ගැන මෑතකදි කටමැත දොඩවා තිබුණි. පැරකුම් රජුද වැට් (Tax හෙවත් බදු නොවේ VAT හෙවත් එකතු කල අගය මත බද්දක් [Value Added Tax] ) ගැසූ බව එමගින් ඔහු කියා තිබේ. මීට පෙර අවස්ථා කිහිපයකදීම මේ මහා "ඉතිහාස අඥානයාගේ" ප්‍රකාශ පිළිබඳව අප කතා කර ඇති මුත් මෙම ප්‍රකාශය එතරම්වත් කතා කරන්නට යමක් නොවන බැවින් එයට වඩා කාලීන මාතෘකාවක් පිළිබඳව ඓතිහාසික කරුණු කිහිපයක් සඳහන් කිරීම මෙම ලිපියේ අරමුණයි. ඒ සැබවින්ම "පැරකුම් යුගයක්" නැවත "යහපාලන ලාභී සසිරි බර මේ සිරිලක" තුල උදාවී ඇති බැවිනි. මහ පරාක්‍රමබාහු රජු විදේශ රටවල් කිහිපයකද යුද වැදුණු බව වංශ කතාව පවසයි. ඒ සඳහා එකල ඔහුගේ හමුදාවන් භාවිතා කල ප්‍රමාණයටත් වඩා කඩු ප්‍රමාණයක් මේ වන විට මෙරට දස දෙසින් හමු වෙමින් පවතී. නැවතත් "පැරකුම් යුගයක්" උදාවී ඇත්තේ එම යුගයට සරිලන මට්ටමේ නැතහොත් එයටත් වඩා කඩු දැන් මෙරටින් හමු වෙමින් පවතින බැවිනි.

 මේ ලිපිය ලියවෙන අවස්ථාව වන විට නම් එම සොයාගන්න කඩු මාධ්‍ය මගින් පෙන්වීමද වාරණය කර තිබේ. ඒ "සංහිදීයාව" වෙනුවෙන් විය යුතුය. මල් පහන් රැගෙන පන්සල් යන බෞද්ධයා සිය පන්සල් තුලද, පසුගිය 21 දින දක්වා සිය පල්ලි තුල නිදහසේ සිය ආගම ඇදහු කතෝලිකයාද, හින්දු ආගම අදහන දෙමළ බැතිමතුන්ද සිය ආගමික ස්ථාන තුලද අවි ආයුධ තබා ගෙන ඒවා වන්දනාමාන කරන බවක් නම් අප අසා නැත. ඇතැම් දේවාල තුල දෙවියන්ගේ ආයුධ බව පැවසෙන කඩු ඇති මුත් ඒ එකක් හෝ දෙක තුනක් පමණි. එවන් තත්වයක් යටතේ කිසියම් වෙනත් ආගමික ස්ථාන තුල මෙතරම් විශාල කඩු ගබඩා කර තබා ගත්තේ තණකොල කැපීමට බව කියන ගජබින්නය පිළිගැනීමට නම් අප පළමුව කොන්ඩය බැඳ චයිනිස් කතා කල යුතුය. කිසියම් ශරීර අවයවයක කරන සියුම් ආගමික කටයුත්තක් උදෙසා ඒවා තිබූ බව "මිරිස් කරල්" වගේ නමක් සහිත පුද්ගලයකු කිවූ බවක්ද ඇසීමු. කඩුවකින් එම කටයුත්ත කලේ නම් එම අවයවය රහිත පුද්ගලයන් පමණක් එම ආගමික කොට්ඨාසය තුල ඉතිරි විය යුතු මුත් ඔවුන්ගේ ජනගහණ වර්ධන වේගය එය එසේ නොවන බව අපට පසක් කරයි.

අලුත්ම කෙප්පය කඩු ඇත්තේ සියල්ල වසාගෙන ඇස් දෙකත් වසන් යන කාන්තාවන්ගේ ආරක්ෂාව සඳහා බවය. ශරීරයේ කිසිදු තැනක් නොපෙනෙන "ගෝනියකට" අතවර කිරීමට තරම් මානසික ලෙඩුන් මෙරට අනිත් ආගම් අදහන පුද්ගලයන් අතර නම් සිටිය නොහැක. කතාව පැහැදිලිය. මේ කඩු යම් අවස්ථාවක භාවිතා වන්නට තිබුනේ අහිංසක මිනිසුන්ගේ රුධිරයෙන් මෙම බිම තෙත් කිරීම උදෙසාය. ඒ සඳහා මුල් පියවර අහිංසක කතෝලික බැතිමතුන් සිය ගණනක් සහ විදේශික සංචාරකයන් පිරිසගේ ජීවිත මගින් මේ සූකර රැල පසුගිය දා තබන ලදී.
අනුරාධපුර යුගයට අයත් ගල් කැටයම් වල නිරූපිත කඩු සහිත රූප. වම්පස > ජේතවනාරාම වාහල්කඩක්, දකුණු පස > ඉසුරුමුණිය 
ඒ අද කඩු ගැන කතාවය. මේ එදා සිංහල කඩු ගැන කතාවෙන් බිඳකි...

මහාවංශයේ විජය පුරාවෘත්තය පිළිබඳව වූ විස්තරයේදී ඔහුට පොකුණක් අසලදී කුවේණිය නම් වූ යකින්න හමුවන විට විජය පංචායුධයෙන් සන්නද්ධව සිටි බව පැවසේ. "පංච ආයුධ" අතර කඩුවද ඇති අතර එහිම පසුව සඳහන් වන්නේ විජය වමතින් යකින්නියගේ කෙස්වැටිය ගෙන දකුණතින් කඩුව ඔසවා 'දැන්ම මාගේ පිරිස දෙව නැතහොත් තී මරමි' යි ඇයට තර්ජනය කල බවය. ධර්මාශෝක රජු විසින් දේවානම්පියතිස්ස රජු වෙත එවූ රාජ කකුධ භාණ්ඩ අතර කඩුවක් ද විය. දුටුගැමුණු රජු පිළිබඳව වූ දීර්ඝ මහාවංශ විස්තරයේදීද කිහිප තැනකදීම කඩු පිළිබඳව සඳහන් වේ. ඒ අතරින් භල්ලුක සමග වූ සටනේදී දුටුගැමුණු රජු කඩු පතින් සිය මුඛය වසාගෙන භල්ලුකයාට අවමන් වචන කී බවත් එවිට භල්ලුක "ක්ෂත්‍රියාගේ මුඛයට විදිමි" යි මහා හඬින් කෑගසමින් හීයක් විදි බවත්, එය කඩු පතෙහි වැටී බිම වැටුණ බවත් විස්තර වේ.
හඟුරන්කෙතින් හමු වූ කඩු  සහ පලිහ රැගත් සොල්දාදුවන් දෙදෙනෙකුගේ ද්වන්ද සටනක් නිරූපනය වන ගල් කැටයමක් - කොළඹ කෞතුකාගාරය
මහා පරාක්‍රමබාහු රජු මානාභරණ රජු සමග යුද වැදි අවස්ථාවක ඛදරවල්ලි නම් ගමේදී පරාක්‍රමබාහුගේ සේනාව දරුණු පසු බෑමකට ලක්වූ අවස්ථාවකදී රජු සතුරන් සමග යුද වැදීම සඳහා "මට සිංහළ කඩුවක් දෙන්නැ" යි සිය අත් ආයුධ භාරකරුට කී බවත්, ඔහු විසින් නොදැනුවත්කමින් දඹදිව කඩුවක් ගෙන ආ කල, "සිංහල ද්වීපයෙහි ආයුධයක් මා අතට දෙන්නට සමතෙක් නැතැ" යි අසල සිටි කේසධාතුනායක රක්ඛ සහ නාථනගර නමැත්තාගේද මුහුණු බැලූ බවත් මහාවංශයේ සඳහන් වේ. මේ සඳහන විවිධ ආකාරයෙන් අර්ථ කථනය කල හැකි මුත් සිංහළ  කඩු දඹදිව කඩු වලට වඩා භයානක (Terrible) ආයුධයක් හෙයින් රජු සිංහළ කඩුවක් ඉල්ලුවා වන්නට ඇතැයි ඇන්ටන් මුත්තුකුමාරු මහතා මෙරට යුද ඉතිහාසය සම්බන්ධව වූ සිය ග්‍රන්ථයේ සඳහන් කරයි. නමුත් එම අවස්ථාවේ සිංහළ කඩුවක් රජුගේ ආයුධ සපයන්නන් ලඟ නොමැති වූවේ මන්ද යන පැනය මෙහිදී පැන නගී. කෙසේ නමුත් සිංහළ කඩුවක් නොමැති හෙයින් රජු සටනට නොගිය බවත් ඉහත කී අනෙක් සෙන්පති දෙදෙන රජුගේ ඉඟිය වටහාගෙන සතුරන් සමග යුද වැදුණු බවත් මහාවංශ විස්තරය කියවීමේදී පෙනේ.
වම් පස > බ්‍රිතාන්‍යයේ Victoria and Albert කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනය වන කෝට්ටේ යුගයට අයත් මෙරටින් ගෙන ගිය කඩුවක ඇත් දලින් කල මිටක්. දකුණු පස > බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනය කරන මෙරටින් ගෙන ගිය මහනුවර යුගයට අයත් කස්තාන කඩු සහ පිහි
ජාතක අටුවා ගැටපදයේ සඳහන් වන ලෙසට එකතොධාර සහ උභතොධාරා ලෙසින් වූ කඩු වර්ග දෙකක් තිබී ඇත. එහිම විස්තර වන ලෙසට එකතොධාරා අසි යනු එක් දිසායෙකින් මුවහත් ඇති කඩු (Single edged sword) වන අතර උභතොධාරා අසි යනු දෙදිසායෙන් මුවහත් ඇති කඩු වේ (Double edged sword). 14 වන සියවසට අයත් කෘතියක් වන දඹදෙණි අස්නෙහි මෙරට භාවිතා වූ කඩු වර්ග 26 ක නම් සඳහන් කර ඇත. එනම් 1) රන් කඩු 2 )රිදී කඩු, 3) මිණි කඩු 4)සත් රුවන් කඩු 5)ඇරා කඩු 6) ගුජර කඩු 7) පාඬි කඩු 8)වංග කඩු 9) චීන කඩු 10) මලය කඩු 11) මදුර කඩු 12) තෙලිඟු කඩු 13) ජාව කඩු 14) වංග කඩු 15) අයොධ්‍ය කඩු 16) දෑත් කඩු 17) මූන කඩු 18) දාර කඩු 19) සිරිවාල් කඩු 20) දිළෙන කඩු 21) ලෙළෙන කඩු 22) විසී කඩු 23) ධවල කඩු 24) වක් කඩු 25) දික් කඩු 26) ලුහුඩු කඩු වේ.
කොළඹ කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇති විවිධ කඩු වර්ග. දකුණු පස කෙලවරේ සිංහලේ අවසන් රජු වු ශ්‍රි වික්‍රම රාජසිංහ රජුට අයත් කස්තාන කඩුව දැක්වේ.
මේ අතරින් මුල් කඩු වර්ග 4 රජවරු වන් ප්‍රභූ පැලැන්තිය අලංකාරය පිණිස නැතහොත් ඔවුන්ගේ උසස් බව පෙන්වීමට යොදාගත් Ceremonial කඩු වර්ග බව පෙනේ. ඉන් පසු 5 සිට 16 දක්වා නම් සඳහන් කඩු විදෙස් දේශයන්ගේ නම් සඳහන් එම රට වල භාවිතා වන හෝ එම රටවලින් මෙරටට හඳුන්වාදුන් කඩු වර්ග ලෙසට හඳුනාගත හැක. විදෙස් කුලී හේවායන්ද මෙරට රජවරුන්ගේ සේනා වල සටන් කල හෙයින් ඔවුන් සමග එම ඇතැම් කඩු වර්ග මෙරටට පැමිණියා විය හැක. දැත්/දෑත් කඩු යනු කියතක ආකාරයෙන් දැති සහිත කඩු හෝ දෙපසම මුවහත් කඩුද, දාර කඩු යනු තියුණු මුවහතක් ඇති කඩුද විය හැකි බව M.B. ආරියපාල මහතා අනුමාණ කරයි.  මූන කඩු යනු එහි තලය උල් වූ අගිස්සක් සහිත කඩු විය හැක (Swords with blades ending in an acute point). විසී කඩු යනු දමා ගසන කඩු ලෙසත් (Throwing swords), දික් කඩු දික් වූ තලයක් සහිත කඩු ලෙසත්, ලුහුඩු කඩු කොට තලයක් ඇති කඩු ලෙසත් වක් කඩු යනු වක් වූ තලයක් සහිත කඩු ලෙසත් හඳුනාගත හැක. (de Silva P.H.D.H. & Wickramasinghe S., 2006 )

මූලාශ්‍ර
  • de Silva P.H.D.H. & Wickramasinghe S., 2006,  Ancient Swords, Daggers & Knives in Sri Lankan Museums, 
  • මහාවංස 1 වෙළුම, මහානාම අනුවාදයේ මොග්ගල්ලාන සංස්කරණය, මාගධී පෙළ සහ සිංහල අනුවාදය, නව සංස්කාරක චන්ද්‍ර වික්‍රමගමගේ, සිංහල අනුවාදය අරුණ තලගල, 2012
  • මහාවංස 2 වෙළුම, ක්‍රි.ව. 303-1815 මාගධී පෙළ සහ සිංහල අනුවාදය, නව සංස්කාරක චන්ද්‍ර වික්‍රමගමගේ, සිංහල අනුවාදය අරුණ තලගල, 2012
  • දඹදෙනි, කුවේණි, සිහබා අස්නත්‍රය, මා. මෛත්‍රිපාල1997
  • ජාතක අටුවා ගැටපදය, ඩී. බී. ජයතිලක සංස්කරණය, 2003
  • The Military History of Ceylon - an outline, Antom Muttukumaru, 1987
  • A Catalogue of Antiquities and other Cultural Objects from Sri Lanka (Ceylon) Abroad, de Silva P.H.D.H., 1975

Friday, May 3, 2019

ඇත්වෙහෙර කන්ද පාමුල හදයුණ්හ පිරිවෙන - කළුදිය පොකුණ ආරාම සංකීර්ණය

චේතිය පබ්බත විහාරය, සෑගිරිය නැතහොත් වර්තමාන ව්‍යවහාරය අනුව මිහින්තලය වනාහි මෙරට සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතියට අඩිතාලම දැමූ මුල් බිම බවට අවිවාදිතය. රජරට තැනිතලා භූමියේ අතරින් පතර ඉහලට මතුවී දිස්වන කුඩා කඳු වැටි අතරින් අනුරාධපුර පැරණි අගනගරයට නැගෙනහිර දෙසින් පිහිටි එවන් එක් ශේෂ කඳු වැටියක් ආශ්‍රය කරගනිමින්, බෞද්ධ ධර්මය මෙරටට හඳුන්වා දුන් මුල් යුගයේ සිට සියවස් කිහිපයක් පුරා ඉදිවූ විහාර ආරාම වල නටබුන් මෙම ප්‍රදේශය පුරා පැතිර ඇත.

මිහින්තලයේ ප්‍රකට නටබුන් හමුවන අම්බස්ථල කන්ද, ඇත් වෙහෙර කන්ද, කණ්ටක සෑය පිහිටි කන්ද ආදියට නුදුරින් ඇත් පැටියා කන්ද (ආනෛයිකුට්ටි කන්ද) ආශ්‍රිතව විශාල පොකුණක් වටා ඉදිවූ ආරාම සංකීර්ණයක නටබුන් මේ වන විට කළුදිය පොකුණ ආරාම සංකීර්ණය ලෙසින් හඳුන්වයි.
පිවිසුම් ද්වාරය
මහනුවර - යාපනය මාර්ගයට නුදුරින් පිහිටි මෙම ස්ථානයට ඇතුළු වීමේදීම දැක ගත හැක්කේ නැගෙනහිර දෙසට සහ දකුණු දෙසට යොමුවූ දොරටු දෙකක් සහිත ආරාමයට පිවිසීමට තිබූ පැරණි පිවිසුම් ද්වාරයේ නටබුන්ය. ඒ අසලම උතුරු දෙසින් කැට ගලින් නිර්මිත මාලකයක් මත උස් බිමේ පිහිටි දැනට සංරක්ෂණය කර ඇති  ස්තූපයක් දැකිය හැකි අතර, එයට නුදුරින් තවත් කිසියම් පැරණි ගොඩනැගිල්ලක ශේෂ වූ ගල් කණු දැකිය හැක. මෙම ගොඩනැගිල්ලේ සිදු කල කැනීමකදී පොළොන්නරු යුගයට අයත් රන් කාසි 3 ක් හමූ වූ බව පැවසේ. මේ අසලම ශෛලමය කැටයම් සහිත කුළුණු හිස් දෙකක්ද දැකිය හැක.
ස්තූපය
කඳු වලින් වටවූ බේසමක් වැනි වූ ප්‍රදේශයක ඇතැම් විට ස්වභාවිකව තිබූ ජලය රඳන පහත් බිමක් පොකුණක් බවට පත් කර ඒ වටා මෙම ආරාම සංකීර්ණය ඉදි කර ඇති බව පෙනේ. එම පොකුණේ ඇත් වෙහෙර කන්ද පාමුල දෙසින් එයට පිවිසීමට පාලමක්ද සහිතව කිසියම් ගොඩනැගිල්ලක් පොකුණ තුල වූ දූපතක් වැනි මළුවක ඉදිකර ඇති අතර එය උපෝසථඝරයක් හෙවත් සීමා මාලකයක් ලෙස අනුමාණ කරයි. එකක් මත එකක් ලෙස පිහිටි කළු ගලින් නිර්මිත වේදිකා දෙකක් දැනට එහි දැකිය හැක.
උපෝසථඝරය ?
බෞද්ධ ධර්මය මෙරටට හඳුන්වාදීමත් සමගම සංඝයා වහන්සේට වාසය කිරීම උදෙසා කටාරම් කෙටූ ගල් ගුහා විවිධ පුද්ගලයන් විසින් පිරිනැමූ බවට මෙරට බොහෝ ප්‍රදේශ වලින් හමුවන බ්‍රාහ්මි අක්ෂර වලින් ඒ බව සටහන් කර ශිලා ලේඛන පිහිටවූ ලෙන් දහස් ගනනක් ජීවමාන සාක්ෂ්‍ය ලෙස පවතී. දැනට එවන් බොහෝ ලෙන් වල ඉදිරිපස විවෘතව පවතින මුත් ඇතැම් ස්ථාන වල වරිච්චි බිත්ති වලින් ආවරණය කර තිබූ බවටද සාධක හමුවේ. නමුත් එම ඇතැම් බිත්ති මෑත යුගයට අයත් බවටද හඳුනාගත හැක. කෙසේ නමුත් අවම වශයෙන් දිවයිනේ එකිනෙකට දුරස්ව පිහිටි ස්ථාන තුනකින් හමුවන ගල් ගුහා කිහිපයක ඒවායේ ඉදිරිපස කළු ගලින්ම නිර්මිත දොර සහ ජනේල උළුවහු දක්නට ඇත. අරන්කැලේ සහ රජගල හැරුණ විට ඒ සඳහා විශ්ෂ්ට උදාහරණයක් මෙම කළු දිය පොකුණ පරිශ්‍රයෙන්ද හමුවේ.
කළු ගලින්ම නිර්මිත දොර සහ ජනේල උළුවහු සහිත ගල් ලෙන
මේම ගල් ගුහාව ඉදිරිපසින් තවත් ගොඩනැගිලි තුනක ගල් කණු, මුරගල්, කොරවක් ගල්, සඳකඩපහණ ආදිය දැකිය හැක. මෙම ගල් ගුහාවට ඉහලින් එක්තරා විශේෂ ලක්ෂණ කිහිපයක් සහිත ගොඩනැගිල්ලක් දක්නට ලැබෙන අතර එය ඉහත ගල් ගුහාවේ වහලය වූ පර්වතය ආශ්‍රය කරගනිමින් ඉදිකර ඇත. මෙහි එක් පසක මධ්‍ය කාලයට අයත් ගෙවීගිය සෙල්ලිපියක් ඇති අතර, ඒ අසලම ගලේ හික්ෂූන්වහන්සේ දන් වැලඳීමට යොදාගන්නා පාත්‍රාවන්ගේ යටි කොටස හා සමාන කුහර හතරක් දැකිය හැක. ඒවා දන් වැලදීමෙන් පසු පාත්‍රා වියලා තැබීම සඳහා උපයෝගී කරගත් ලෙස අනුමාණ කරන මුත් එය ඔප්පු කිරීම සඳහා වෙනත් කිසිදු සාධකයක් හමු නොවේ.
 ගල් ගුහාව ඉදිරිපසින් පිහිටි නටබුන් ගොඩනැගිලි 
පධානඝර හෙවත් පියන්ගල් යනුවෙන් හැඳින්වෙන පැරණි ආරාමික ගොඩනැගිලි විශේෂය පිළිබඳව මෙයට පෙර ලිපියකින් අප විස්තර ඉදිරිපත් කළෙමු Link >>. රිටිගල, අරන්කැලේ, මානාකන්ද, අනුරාධපුර බටහිරාරාම, නුවරගල් කන්ද ආදී ස්ථාන වල ආරාම සංකීර්ණ ප්‍රධාන වශයෙන එවන් පධානඝර ගොඩනැගිලි වලින් නිර්මිතව ඇත. එහෙත් වෙනත් ආරාමික නටබුන් අතර පධානඝර එකක් හෝ කිහිපයක් හමුවන ස්ථානද මෙරට තුල දැකිය හැක. තන්තිරිමලේ, අභරගිරි විහාර පරිශ්‍රයේ හමුවන පධානඝරය වැනි එවන් තනි පධානඝරයක් මෙම කළුදිය පොකුණ ආරාමික පරිශ්‍රයේද දැකිය හැක. ඉහත විස්තර වූ සියළුම ගොඩනැගිලි වලට වඩා ඉහලින් වූ මාලකයක පිහිටි එම පධානඝරය අසල වැසිකිලි ගලක් සහ කැසිකිලි ගලක් දැකිය හැකි මුත් වෙනත් පධානඝර ගොඩනැගිලි ආශ්‍රිතව හමුවන වැසිකිලි/කැසිකිලි  ගල් වල මෙන් විචිත්‍ර කැටයම් ඒවායෙහි දැකිය නොහැක.
විශේෂ ලක්ෂණ සහිත ගොඩනැගිල්ල
සිව්වන කාශ්‍යප රජුගේ (ක්‍රි.ව. 898 - 914)  ඉලංගසේන නමැති සෙන්පතියා චේතිය පබ්බතයේ හදයුණ්හ නමැති පිරිවෙන කරවා ධම්මරුචික භික්ෂූන්ට දුන් බව මහාවංශයේ සඳහන් වේ. H.C.P. බෙල් මෙම මහාවංශ ගාථාව පාදක කරගනිමින් එම හදයුණ්හ නම් පිරිවෙන කළුදිය පොකුණ ආරාමික පරිශ්‍රය විය හැකි බව පවසමින් එහි නිර්මාතෘ සිව්වන  කාශ්‍යප රජු බව පවසන මුත් එම ප්‍රකාශය තහවුරු කිරීම සඳහා කිසිදු අමතර සාධකයක් ඉදිරිපත් නොකරයි. එම සෙන්පතියා ඒ ඒ ආරාමයන්හි එක් එක් කුටිය බැගින් සාදා ආරාමික භික්ෂූන්ට දුන් බවත් මහාවංශයේ පැවසෙන බැවින් එම කුටි අනෛයිකුට්ටි කන්දේ පිහිටි ලෙන් විහාර විය හැකි බවත් බෙල් වැඩි දුරටත් සඳහන් කරයි.
පධානඝරය
මෙම ස්ථානයේ තිබෙන ඉහත විස්තර වූ වීශේෂ ලක්ෂණ වලින් යුත් ගොඩනැගිල්ලේ ස්වභාවික පර්වතයේ කොටා ඇති සෙල්ලිපිය කියවා පළකර ඇති බවක් නොපෙනේ.  එහෙත් මෙහි හමුවන සෙල්ලිපි වල අක්ෂර අනුව ස්ථානය 10 - 11 සියවස් වලට අයත් කල හැකි බව පැවසේ.  කළුදිය පොකුණේ සිට උතුරු දෙසට ප්‍රධාන කන්ද වෙතට යොමු වූ ගලෙහි නෙලන ලද පඩි පේලියක අයිනේ කොටා ඇති සෙල්ලිපියක "මණිකර මුලගුතහ පදගඩිණි"  එනම් මැණික්කරුවෙකු වන මුලගුතහගේ පඩි ලෙසින් සඳහන්ව ඇති බව පැවසේ. එහි අක්ෂර මුල් බ්‍රාහ්මි යුගයට අයත් වේ. තවද කළුදිය පොකුණට ආසන්න ආනෛකුට්ටි කන්දේ හමු වන ලෙන් කිහිපයකම එම යුගයටම අයත් ලෙන් ලිපි හමුවේ. ඉන් එක් ලෙනක් පිරිනමා ඇත්තේ මාර්ග අධ්‍යක්ෂක (පකර අදෙක/Superindent of Roads) ශමුද නම් පුද්ගලයෙකුය.

නටබුන් වූ ගොඩනගිල්ලක පාදම සහ දොරටුව
තවද සිව්වන මිහිඳු රජුගේ (ක්‍රි.ව. 956 - 972) මිහින්තලේ පුවරු ලිපියේ පොරොදෙනි පොකුණ ලෙස සඳහන් වන පොකුණ මෙම කළුදිය පොකුණ විය හැකි බව බෙල් ඇතුළු පුරාවිද්‍යාඥයන් කිහිප දෙනෙකුම පවසා ඇත. එහෙත් එම පුවරු ලිපියේ අදාල කොටසේ සඳහන් වන්නේ "පහනැවිල පොකුණ වට ඉඩමත්, පොරොදෙනි පොකුණ ආසන්න ඉඩමත් යන මේ තැන් තැන්වල ලාභ වෙහෙරට ගත යුතු" බවය. පොරොදෙනි පොකුණ ඒ අනුව වර්තමාන කළුදිය පොකුණ වන්නේ කෙසේද  යන්න පැහැදිලි නැත.
කළුදිය පොකුණ
මේ සියළු සාධක අනුව අනුමාණ කල හැක්කේ කළුදිය පොකුණ අවට පිහිටි ලෙන් විහාර මුල් යුගයේ සිටම බෞද්ධ භික්ෂුන් වහන්සේට වාසස්ථාන වන්නට ඇති බවත්, බොහෝවිට උන්වහන්සේලාගේ ජල අවශ්‍යතා සඳහා ඉදිවූ පොකුණද මුල් යුගයේ සිටම තිබෙන්නට ඇති බවත්ය. පොකුණ වටා ඉදිවූ අනෙකුත් ගොඩනැගිලි, ස්තූප ආදිය ඉන් මෑත කාලයට අයත් විය හැක.  ඇතැම්විට H.C.P. බෙල් අනුමාණ කල පරිදි ඒවා සිව්වන කාශ්‍යප රජ සමයට අයත් හදයුණ්හ පිරිවෙනේ නටබුන් විය හැක.

මූලාශ්‍ර
  • History and Archaeology of Sri Lanka, Volume II, The Art and Archaeology of Sri Lanka 1, CCF, 2007
  • Paranavitana s., 1970, Archaeological Survey of Ceylon, Inscriptions of Ceylon Volume 1, Early Brahmi Inscriptions.
  • Bell H.C.P.,  Archaeological Survey of Ceylon, North Central, Central and North WesternProvinces, Annual Report 1911- 12
  • Memoirs of the Archaeological Survey of Ceylon Volume X - Part II, Environment, Town,Village And Monastic Planning, Roland Silva, 2006
  • හෙළ හැදියාවේ බිහිදොර, මිහින්තලාව, චන්දිම බණ්ඩාර අඹන්වල , ගාමිණි සමරනායක, 2018 
  • සිංහල සෙල්ලිපි වදන් අකාරාදිය, සිරිමල් රණවැල්ල, 2004
  • ශිලාලේඛන සංග්‍රහය, 1 වෙළුම 1904-1912, සංස්කරණය දොන් මර්තීනු ද සිල්වා වික්‍රමසිංහ, පරිවර්තනය සද්ධාමංගල කරුණාරත්න, 2000
  • Chulavamsa, Being the more recent part of the Mahavamsa, Translated by Wilhelm Geiger And from the German into English by C. Mabel Rickmers, 1929
  • Nicholas C.W. 1963, Historical Topography of Ancient and Medieval Ceylon, Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society, New Series, Volume VI, Special Number. 
  • මහාවංස 1 වෙළුම, මහානාම අනුවාදයේ මොග්ගල්ලාන සංස්කරණය, මාගධී පෙළ සහ සිංහල අනුවාදය, නව සංස්කාරක චන්ද්‍ර වික්‍රමගමගේ, සිංහල අනුවාදය අරුණ තලගල, 2012
  • මහාවංස 2 වෙළුම, ක්‍රි.ව. 303-1815 මාගධී පෙළ සහ සිංහල අනුවාදය, නව සංස්කාරක චන්ද්‍ර වික්‍රමගමගේ, සිංහල අනුවාදය අරුණ තලගල, 2012
  • Ancient Anuradhapura, Anuradha Seneviratna, 1994

Saturday, April 20, 2019

කදම්භ නදියේ ජලය මානාමතු වැවට හැරවූ දාසෙන්කැලි රජුගේ "තේක්කම අමුණ"

"ක්‍රමයෙන් ඝන වනාන්තරය මිටි පඳුරු සහිත වනයක් බවට පත්වෙන පෙදෙසක් ඔස්සේ මැදවච්චියෙන් (Medawatchy) බටහිර දෙසට අප ගමන් කලෙමු. මන්නාරම් තලාවේ අතිවිශේෂ වාරිමාර්ග පද්ධතියේ ආරම්භය වූ ආර්ලන්කුලම් (Arlan Colom) දෙසට වූ මාර්ගය කම්කරුවන්ගේ කුඩා වාඩි පෙලක් සහ (ඔවුන්) ආහාර පිසීම උදෙසා තැනූ ගිනි ගොඩවල් නිසා, අලින් සහ වෙනත් වන සතුන්ගෙන් විරහිත, දෙපස කැලෑවෙන් බඳනා ලද තාප්ප දෙකක් මෙන් දිස්විය. අතරින් පතර මිනිසුන්ට පහර දෙන කොටියෙක් තවමත් මෙහි සිටී. ඌ මිනිසුන්ට එතරම් බියක් නොදක්වන අතර, අපගේ බැටළුවෙකුට තුවාල සිදු කර රැගෙන යාමට උත්සාහ කිරීමේදී, අමාරුවෙන් එලවා දමුවේ කිසිවෙකු ලඟ එවෙලේ වෙඩි බෙහෙත් දැමූ තුවක්කුවක් නොතිබූ හෙයිනි."
තෙක්කම අසලදී මල්වතු ඔය හෙවත් අරුවි ආරුව
"අරිප්පු ගඟේ (Arippo River) ජලය ස්වභාවික ගමන් මගින් හරවා චිත් ආර් (Chit Aar) එනම් "කුඩා ගඟ" ලෙසින් හැඳින්වෙන ඇල මාර්ගයකට යොමු කිරීම උදෙසා ඉදි කල බැම්ම හෙවත් තේක්කමට (Takum) ආසන්නම ස්ථානය වූවේ ආර්ලන්කුලමයි (Arlon Kolam)තේක්කම විශ්මය දනවන නිර්මාණයකි. බැම්මේ පහල කොටස නිර්මාණය කල අතිවිශාල ගල් කුට්ටි කපා මෙම ස්ථානයට ගෙන ඒම යෝධයන් විසින් සිදු කල බවට වූ ජනප්‍රිය පරම්පරානුගත කතාව පිළිගැනීමට තරම් එය වටනේය. එය මුලදී බඳින අවස්ථාවේ තිබුනාක් මෙන් මේ මොහොතේද පරිපූර්ණ ලෙසම පවතී. කාලයට සහ ජල ප්‍රවාහයට ඔවුන්ගේ බලය එය කෙරෙහි බලපවත්වන්නට නුපුළුවන් වූවා මෙනි. අනික් අතට ජලය ගලා යාමේදී ක්‍රමයෙන් තේක්කම සහ ගං ජලය අතර බැස්මක් සහිත දිගු වැලි බැම්මක් සෑදීමෙන් ගල් බැම්ම තද වී, එය චිරාත් කාලයකට පවතින ලෙසට තවදුරටත් ශක්තිමත් කර තිබේ. "
තේක්කම
"ලන්ඩන් හෝ පැරිස් නගර තරමටම ජනාකීර්ණව තිබූ, දැනට පාළුවට ගොස් ඇති මෙම ස්ථානයේ පෙර තිබූ, කලකට පෙර අතුරුදහන් වූ අධිරාජ්‍යය හා සම්බන්ධ ශිෂ්ටාචාරය, එහි තාක්ෂණය, වෙළදාම ආදිය පිළිබඳව ජනප්‍රවාදයක් හෝ මෙය හැර වෙනත් කිසිදු ස්මාරකයක් නොමැති තත්වයක් යටතේ, එම ශිෂ්ටාචාරයේ පැවැත්ම හෝ එහි පරිහානිය වාර්තා කර තැබීමට මෙම බැම්මට වඩා චිත්තාකර්ෂණිය වන අන් කිසිවක් ගැන සිතීමට වුවද අසීරුය."

බ්‍රිතාන්‍ය පාලන යුගයේ මෙරට ආණ්ඩුකාරවරයෙකුව සිටි හෙන්රි වෝඩ් (Henry Ward) 1859 වසරේ අරුවි ආරුවේ නොහොත් එවකට එය හැඳින්වූ ලෙසට අරිප්පු ගඟේ තේක්කම නම් වූ ස්ථානයකට සිදු කල සංචාරයකින් අනතුරුව තැබූ සටහන් අතර ඉහත තොරතුරු හමුවේ.
ඇල මාර්ගයට ජලය හරවා යැවීමෙන් අනතුරුව තේක්කමින් පහලදී මල්වතු ඔය දිස්වන ආකාරය
පැරණි බ්‍රිතාන්‍ය වාර්තා වල අරිප්පු ගඟ (Arippo River) සහ ඇතැම් විට මූසලි ආරු (Musali Aru) ලෙසින්ද හැඳිවෙන එහි පහල කොටසේදී අවට වෙසෙන ද්‍රවිඩ ජනයා විසින් අරුවි ආරු ලෙසින් දැනට හඳුන්වන මල්වතු ඔය වනාහී මෙරට ශිෂ්ටාචාරයේ ආරම්භක යුගයේ වැදගත්ම නගර වූ උපතිස්සගාම සහ අනුරාධගාම (පසුව අනුරාධනගර සහ දැනට අනුරාධපුර) වලට පදනම් වූ ගංගා නිම්නයයි.  පැරණි මූලාශ්‍ර වල කදම්භ නදී, කලම්භ සහ කොළොම් හොය ආදී නම් වලින් එය හඳුන්වා ඇත. තේක්කම ලෙසින් ඉහත විස්තර වන අමුණ එම මල්වතු ඔය හරහා ඉදි කර ඇති අතර එම බැම්මේ සිට අඩි 200 පමණ ගඟ ඉහලින් එහි දකුණු ඉවුරෙන් පටන් ගන්නා, බ්‍රෝහියර්ට අනුව අවට ජනයා විසින් ආලවක්ක ලෙසින් (එනම් ඇල මාර්ගය හෙවත් දිය පහර යන අර්ථය) හඳුන්වන ඇල මාර්ගයක් ඔස්සේ එහි මුල් සැතපුම් 4 මල්වතු ඔයට සමාන්තර මාර්ගයක් ඔස්සේද ඉන්පසු එයින් ඈත් වෙමින්ද සැතපුම් 17 ක දුරක් වංගු සහිත මගක ගමන් කර දැනට යෝධ වැව ලෙසින් හැඳින්වෙන මන්නාරම් තලාවේ විශාලම වැවට ජලය රැගෙන යයි.
තේක්කම අමුණේ සිට යෝධ වැව දක්වා ජලය ගෙන යන ඇල මාර්ගය තේක්කම අසලදී 
හෙන්රි වෝඩ් ආණ්ඩුකාරතුමා Chit Aar එනම් "කුඩා ගඟ"  ලෙසින් හඳුන්වන්නේද මෙම ඇල මාර්ගයයි.  තේක්කම සිට යෝධ වැව දක්වා කෙලින් දුර සැතපුම් 9 පමණ වේ. එහෙත් R.L. බ්‍රෝහියර් නිවැරදිව පවසන පරිදි සැතපුම් 17 ක දුරක් වංගු ගසමින් යන දිගු මාර්ගයක ඕනෑකමින්ම ඇල තැනීමට එක් හේතුවක් වනුයේ එහි බෑවුම අඩු කර ගැනීමයි. එමගින් අධික රොන්මඩ ගසා ගෙන විත් ප්‍රධාන ජලාශයේ එනම් යෝධ වැවේ තැන්පත්වීම වලකින අතර, එම දිගු මාර්ගය ඔස්සේ වූ කෙත් වලට ජලය සපයා ඒවා පෝෂණය කිරීම මෙන්ම ප්‍රදේශයේ භූගත ජල ධාරිතාව වැඩි කිරීමෙන් සාපේක්ෂව වියලි පෙදෙසක් වූ මෙම තැනිතලා භූමිය වසර පුරා තෙත් ගතිය පවතින සරුසාර ප්‍රදේශයක් බවට පත්කිරීමද අරමුණු කරගත් බව සිතිය හැක.
යෝධ වැව
මහාවංශයට අනුව මහා පරාක්‍රමබාහු රජු මහානාමමත්ථක වැව ප්‍රතිශංස්කරණය කරවීය. දඹදෙණි  යුගයේදී දෙවෙනි පරාක්‍රමබාහු රජු කල මාඝින්ද සහ ජයබාහු යන දමිළ රජුන් දෙදෙනාගේ කඳුවුරු පිහිටි ස්ථාන අතර මානාමත්ත නම් වු ප්‍රදේශයක් පිළිබඳවද එහිම විස්තර වේ (නිකාය සංග්‍රහයෙහි මෙම කඳවුර මානාමතු ලෙසින් හැඳින්වේ). මානාමත්තයට අනතුරුව මන්නාරපට්ටනය (වර්තමාන මන්නාරම) යන ස්ථානයද ඔවුන්ගේ කඳවුරු තිබූ ස්ථානයක් ලෙස සඳහන් වේ.  දාසෙන්කැලි හෙවත් ධාතුසේන රජු මානා වැව කරවූ බව පූජාවලියේ සඳහන් වේ. මේ අනුව අනුමාණ වශයෙන් ඉහත සියළු නම් ව්‍යවහාර වන්නට ඇත්තේ  දැනට යෝධ වැව පිහිටි මන්නාරමෙන් නැගෙනහිර දෙසට රට තුලට වූ ප්‍රදේශය ලෙසින් හඳුනාගෙන, යෝධ වැව ලෙසින් දැනට හැඳින්වෙන වැව ධාතුසේන රජු කරවූ මානා වැව ලෙසට අනුමාණ කරයි. යෝධ වැවට ජලය සැපයූ ඇල මාර්ගය සහ ඒ සඳහා ජලය ලබාගැනීමට මල්වතු ඔය හරස් කර ඉදි කල අමුණද බොහෝ විට ධාතුසේන රජුගේම ව්‍යාපෘති වන්නට ඇති බව ඒ අනුව සිතිය හැක.
යෝධ වැවේ ජලයෙන් පෝෂණය වන කෙත් බිම්
වොර්ඩ් ආණ්ඩුකාරවරයාගේ අවධියේදී ආලන්කුලම් ලෙසින් හැඳින්වූ ප්‍රදේශය වර්තමානයේ හඳුනාගත නොහැක. ඉහත තෙක්කම පිහිටි ප්‍රදේශයට ආසන්නම ප්‍රදේශය දැනට හැඳින්වෙන්නේ පරයානම්කුලම් ලෙසිනි (පැරණි අඟලේ සිතියම් වල පරයියානලන්කුලම්). මල්වතු ඔයේ පිහිටි ස්වභාවික ගල් තලාවක් මත කළුගලින් කවාකාරව ඉදිකර ඇති මෙම අමුණ දිගින් මීටර 150-200 පමණ්ද පළලින් මීටර 4.8 ද වන අතර එහි උස මීටර 4.3 පමණ වේ. අමුණේ එක් කොනක විශාල දොරටු තුනක් දැකිය හැකි අතර ඒවා අතිරික්ත ජලය පිටකිරීමට ලී දොරටු යොදා එකල භාවිතා කල පිට වානවල් ලෙස අනුමාණ කල හැක. දැනට ඒවා ස්ථිරව වසා දමා ඇති බව පෙනේ (බොහෝවිට බ්‍රිතාන්‍ය යුගයේ සිදු කල ප්‍රතිසංස්කරණ වලදී එලෙස සිදු වූවා විය හැක.)
තෙක්කම අමුණ පහල සිට පෙනෙන ආකාරය . රූපයේ වම් පස ඉහත විස්තර වන පිටවානවල් තුන දැකිය හැක.
මූලාශ්‍ර
  • මහාවංස 2 වෙළුම, ක්‍රි.ව. 303-1815 මාගධී පෙළ සහ සිංහල අනුවාදය, නව සංස්කාරක චන්ද්‍ර වික්‍රමගමගේ, සිංහල අනුවාදය අරුණ තලගල, 2012
  • Nicholas C.W. 1963, Historical Topography of Ancient and Medieval Ceylon, Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society, New Series, Volume VI, Special Number. 
  • පුරාණ ශ්‍රි ලංකාවේ වාරි කර්මාන්තය, ආචාර්ය චන්දන රෝහණ විතානාච්චි, 2017
  • පූජාවලිය. පණ්ඩිත වේරගොඩ අමරමෝලි නා හිමියන්ගේ සංස්කරණය, 1953.
  • Chulavamsa, Being the more recent part of the Mahavamsa, Translated by Wilhelm Geiger And from the German into English by C. Mabel Rickmers, 1929
  • නිකාය සංග්‍රහය, බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය , 1997
  • මන්නාරම දිස්ත්‍රික්කය, M.V.G. කල්ප අසංග, I.G. S. නිශාන්ත, 2018 
  • Ancient Irrigation Works in Ceylon, Part Two, R.L. Brohier, 1935
  • ලක්දිව පුරාතන වාරිමාර්ග, ආර්. එල්. බ්‍රෝහියර්, පරිවර්තනය එල්. පියසේන, 2001