Showing posts with label kalu Ganga. Show all posts
Showing posts with label kalu Ganga. Show all posts

Sunday, July 29, 2018

යෝධයා බැඳි පැරණි ඇල සහ කළු ගඟට යටවීමට නියමිත ලග්ගල පල්ලේගම


මොරගහකන්ද ව්‍යාපෘතියේම කොටසක් වන කළු ගඟ ව්‍යාපෘතිය යටතේ ලග්ගල ප්‍රදේශයේ ඉදිවන කළු ගඟ ජලාශයේ ජලය පිරවීම සුපුරුදු 'ආඩපාලිය' සමගින් පසුගිය සතියේ ආරම්භ විය. ඉදිරියේදි ලග්ගල පල්ලේගම නගරය ඇතුළු ඒ අවට ප්‍රදේශ කිහිපයක්ම මෙම ජලාශයේ ජල කඳට යටවෙනු ඇත. එම ප්‍රදේශයේ ජීවත් වූ ජනතාව සිය පාරම්පරික ගම් බිම අතහැර දමා මේ වන විටද අලුතින් ඉදිවන නව ලග්ගල නගරය වෙත ගොස් ඇත. වර්ෂ 2007 දී ආරම්භ කරමින් ක්‍රමයෙන් ඉදිවෙමින් පැවති මෙම ව්‍යාපෘති දෙකෙහි වැඩ කටයුතු සඳහා අවශ්‍ය ප්‍රතිපාදන සපයා දී දශක ගනණාවක් පුරා නොකෙරෙන දීගයක්ව පැවති මහවැලි මහ සැලැස්මේ අවසාන ජලාශ ව්‍යාපෘතිය ප්‍රායෝගික යථාර්තයක් කිරීමේ ගෞරවය හිමිවිය යුත්තේ පසුගිය මහින්ද රාජපක්ෂ රජයටය (මූලාශ්‍ර -  Moragahakanda>>, Kaluganga >>). අද වන විට එම සාර්ථක ව්‍යාපෘතියට අයිතිවාසිකම් කීමට අලුතින් පියවරු බිහිව ඇති අතර ඔවුන්ට අනුව සියල්ල සිදු කර ඇත්තේ මෙරට කිසිදු ප්‍රධාන සංවර්ධන ක්‍රියාවලියක් ආරම්භ නොවුන එසේම එතෙක් පැවති බොහෝ එවන් ව්‍යාපෘති අතහැර දැමූ හෝ මන්දගාමීව සිදුවන පසුගිය වසර කිහිපය තුලය. මොරගහකන්ද ව්‍යාපෘතියේ සැබෑ පියවරු කවුද යන්න පිළිබඳව සාධක සහිතව පෙර ලිපියකින්ද සාකච්චා කලෙමු. (කියවන්න අඹන් - කළු මිටියාවත් බද පුරාණ වාරිමාර්ග පද්ධතිය සහ ජනාවාස පැතිරීම - 1මොරගහකන්ද-කළුගඟ ව්‍යාපෘතිය පිළිබඳව එම ලිපියේ වූ පහත ඡේදය නැවත උපුටා දක්වන්නේ ප්‍රස්තුත මාතෘකාව පිළිබඳව විමසා බැලීමට එය පූර්විකාවක් වන බැවිනි.
උපුටාගැනීම moragahakandakalugangaproject.blogspot.com වෙබ් අඩවියෙනි
මොරගහකන්ද-කළු ගඟ ව්‍යාපෘතිය
අඹන් ගඟේ පැරණි ඇළහැර අමුණට කිලෝ මිටර් දෙකක් පමණ ඉහළින් බඳින ප්‍රධාන වේල්ලක් සහ තවත් සැදලි වේලි දෙකක් මඟින් වර්ග කිලෝමිටර් 29.5 පුරා පැතිරුණු ඝන මීටර් 521,000,000 ක ජල ධාරිතාවයකින් යුතු මොරගහකන්ද ජලාශය සහ පල්ලෙගම නගරයට කිලෝ මීටර් 4 පමණ උතුරින් කළු ගඟ හරස් කර බඳින ප්‍රධාන වේල්ලක් සහ තවත් සැදලි වේලි දෙකක් මගින් වර්ග කිලෝමිටර 8.4 ක ප්‍රදේශයක් පුරා පැතිරුණු ඝන මීටර් 144, 000, 000 ක ජල ධාරිතාවකින් යුතු කළු ගඟ ජලාශය යන ජලාශ දෙකින් සහ කළු ගඟ සහ මොරගහකන්ද ජලාශ සම්බන්ධ කරන දිගින් කිලෝ මීටර් 9 ක් පමණ වන ඇල මාර්ගයකින් (ඉන් කිලෝ මීටර් 7.85 උමං මාර්ගයක් ලෙස ඉදිවේ ) 'මොරගහකන්ද-කළු ගඟ ව්‍යාපෘතිය' සමන්විත වේ. මෙම ව්‍යාපෘතිය මගින් අනුරාධපුර, පොළොන්නරු, මාතලේ සහ ත්‍රිකුණාමලය යන දිස්ත්‍රික්ක වල පානීය සහ කෘෂිකාර්මික ජල අවශ්‍යතා සපුරාලීමට අමතරව කුඩා විදුලි බලාගාරයක් මගින් මෙගා වොට් 35 ක පමණ බලයක් ජාතික විදුලිබල පද්ධතියට එක් කිරීමටද නියමිතය.
කළු ගඟ ජලාශයට යටවීමට නියමිත කළු ගං නිම්නය, ඡායාරූපය - 2018/07/20
ඒ අනුව කළු ගඟ ජලාශයේ ප්‍රධාන අරමුණ කළු ගඟේ අතිරික්ත ජලය එක් රැස් කර මොරගහකන්ද ජලාශයට ගෙනයෑමය. එමගින් මොරගහකන්ද ජලාශයේ ජල සැපයුම ඉහළ නැංවීමටය. වෙනත් ලෙසකින් පැවසුවහොත් එමගින් මහවැලි ගඟේ අතු ගංගාවන් දෙකක් වන කළු ගඟ සහ අඹන් ගඟ කෘතිමව එක් කිරීමක් සිදුවේ (කළු ගඟ අඹන් ගඟට එක්වීම ස්වභාවිකව සිදුවන්නේ මොරගහකන්ද ජලාශයේ සිට තව දුරටත් නැගෙනහිර දෙසට වන්නට පිහිටි ඇලහැර නගරයද පසු කර යන විට හමුවන කුමාර ඇල්ල ප්‍රදේශයේදීය. සිතියම 2 බලන්න)
නුදුරු දිනකදි ජලයෙන් යටවීමට නියමිත අතහැර දැමූ ලග්ගල පල්ලේගම මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය - ඡායාරූපය - 2018/07/20
නූතන වාරි ඉංජිනේරුවන් කළු ගඟේ ජලය ඇල මාර්ගයක් සහ උමගක් මගින් අඹන් ගං නිම්නයේ ඉදි කල ජලාශයකට රැගෙන එන අයුරින්ම, පැරණි සිංහලයන්ද කළු ගඟේ ජලය අමුණක් මගින් හරවා ඇල මාර්ගයක් මගින් අඹන් ගඟ දක්වා ගෙන ගිය බවට සාධක හමුවන බව අද බොහෝ දෙනෙක් නොදන්නා කරුණකි. ඒ රජරට ප්‍රදේශයේ කෙත් වතු ගම්බිම් සරුසාර කිරීම උදෙසා ඇලහැර ප්‍රදේශයේදි අඹන් ගඟේ ඉදි කල අමුණක් මගින් මින්නේරිය, ගිරිතලේ, කවුඩුල්ල, කන්තලේ වැව් වලට ජලය ගෙනයන ඇලහැර යෝධ ඇලට (ඇලහැර යෝධ ඇල සම්බන්ධව වූ පෙර ලිපිය කියවීමට>> අඹන් ගඟේ දියවර මින්නේරිය වැවට ගෙනගිය පුරාණ යෝධ ඇල) අමතර ජලය සපයාගැනීමටය. මේ ලිපිය ඒ පිළිබඳව තොරතුරු විමසා බැලීම සඳහා වෙන්වේ. 
කළු ගඟ හරහා ලග්ගල නගරයට ආසන්නව B312 මාර්ගයේ හමුවන පාලම. මෙම ප්‍රදේශයද කළු ගඟ ජලාශයට යට වේ. - ඡායාරූපය - 2018/07/20
ඇලහැර ප්‍රදේශයේදී ඇලහැර අමුණ මගින් පැරණි යෝධ ඇලට අඹන් ගඟින් ජලය හැරවූ බවට පෙනෙන්නට තිබුනද පරම්පරාගත කතා වලින් මීට විරුද්ධ මතයක් ප්‍රකාශ වන බව මෙරට පැරණි වාරි තාක්ෂණය පිළිබඳව අගනා ග්‍රන්ථයක් කල මිනින්දෝරුවෙකු වූ R.L. බ්‍රෝහියර් පවසයි. එම කතා වලට අනුව ඇලේ ආරම්භය ඇලහැර නොව එයට සැතපුම් 15 පමණ දකුණින් කළු ගඟේ බැම්මක් බැඳි ස්ථානයක බවත් එහි සිට සැතපුම් 30-35 පමණ දිග ඇල මාර්ගයක් මගින් ඇලහැරට වතුර ගෙන ආ බවත් පැවසේ.  වර්ෂ 1856 දී මෙම කතාව කන්දේපොල සිටි භික්ෂුන් වහන්සේ නමකගෙන් අසා දැනගන්නා ඇලෙක්ස් යන්ග් ඇඩැම්ස් (Alex Young Adams) නම් පුද්ගලයෙක් ඒ පිළිබඳව වැඩිදුරටත් සොයා බැලීමට පටන් ගනී. ගංගාවල් දෙකම අමුණු වලින් සිරකොට ඒ අතර තුර පිහිටි විෂම ප්‍රදේශය තුල ජලය ගෙන යෑම මනුෂ්‍යයෙකුට කල නොහැකි  වැඩක් ලෙස සැලකීම ස්වභාවික වන හෙයින් "යෝධයා බැඳි ඇල" ලෙසින් හැඳින්වූ මෙම වාරි ව්‍යාපෘතියේ සලකුණු පළමුකොට ඔහුට හමුවූවේ ඇලහැරට සැතපුම් 12ක් හෝ 14 ඈතින් පිහිටි අතහැර දැමූ ගමක බව ඇඩම්ස් පවසයි.
ඉහත පාලම අසලින් තවමත් සුපුරුදු ලෙසින් ගලා යන කළු ගඟ - ඡායාරූපය - 2018/07/20
එම ස්ථානයේ සිට සැතපුම් 2 පමණ ඇල දිගේ ඉහළට යන ඇඩම්ස් එතැන් සිට ඝණ කැලෑව හෙයින් එම උත්සාහය අතහැර දමා තැනින් තැන ඇල හරහා වැටී තිබූ අලින් ගමන් කල මාර්ගයක් ඔස්සේ ගොස් අවසානයේ කළු ගඟේ පිහිටි ඇලේ ආරම්භය වන ගල් බැම්මක් සොයාගනී. එය ගඟ හරහා වූ ගල් තලාවක් හරහා ඉදි කර තිබී ඇත. හත්තොට අමුණ ලෙසින් හැඳින්වූ එම අමුණ මගින් කළු ගඟේ වතුර ඉහත ඇල මාර්ගයට හරවනු ලැබේ.  
කළු ගංග ජලාශයේ ප්‍රධාන වේල්ලට මදක් උතුරට වන්නට ඇති පැරණි හත්තොට අමුණ
ඉදිවෙමින් පවතින කළු ගඟ ජලාශයේ ප්‍රධාන වේල්ල (දකුණු පස) සහ එයට පහලින් දිස්වන කළු ගඟ. පැරණි හත්තොට අමුණ මෙයට මද දුරක් ගඟ පහලට ගිය විට හමුවේ.
1858 දී කළු ගඟේ අමුණ සහ යෝධයා  බැඳි ඇල පරික්ෂා කර බැලූ බ්‍රෝඩ් (Brodie) මහතාද ඒ පිළිබඳව වාර්තා තබා ඇත. ඔහු පවසන පරිදි අමුණ සෑදීම සඳහා සුදුසුම ස්ථානය මැනවින් තෝරාගෙන ඇත. බොහෝ ගල් තලා ඇති, ගං ඉවුරු දෙකම උස් එමෙන්ම ඉවුරු වලද ගල් සහිත ස්ථානයක එය තනා ඇත. බැම්ම මුල් ආකාරයෙන් ශේෂ වී ඇත්තේ කුඩා කොටසක පමණි. සමහර ගල් පෙරලි ගොස් ඒ අසලම රැදී ඇත. ඇල දිගේද මිණුම් කටයුතු කල ඔහුට එහි බොහෝ තැන් වල දෙපැත්තේ පිහිටි විශාල ඇලකණ්ඩි දක්නට ලැබී ඇත. එහෙත් සමහර ස්ථාන වලදී එය ඔයවල් වලින් සේදී ගොස් ඇත. ඇල දිගේ සිදු කල මිණුම් කටයුතු වලදි ඔහු පළමු කොටම දහස්ගිරියටද නැවත හිඹුටුවලටද සාදා තිබූ අතුරු ඇලවල් දිගේද ගමන් කරයි. ඉන්පසු ඇලේ සාධක හමු නොවන හෙයින් එය ඇලහැර දක්වාම තිබිණිද යන්න පිළිබඳව බ්‍රොඩ් සැක පල කරයි. තව දුරටත් කරන්නට යෙදුන ගවේෂණයේදී ඔහුට හුණුකොටුව ලෙසින් හැඳින්වූ ස්ථානයකදි විශාල බැම්මක් හමුවේ. එය ඇලේ වතුර හිබොටුවල දෙසට යෑම වැලක්වීමට සෑදුවක් ලෙසට ඔහු කල්පනා කරයි. එතැන් සිට කන්දෙපිටිවලට ගොස් තවත් සැතපුම් 1/2 පමණ කැලය දෙසට ගොස් යක්කඳවල නම් ස්ථානයකදි කඳු දෙකක් යා කර තනා තිබූ එවැනිම බැම්මක් ඔහු දැක ගනී.
කළු ගඟ ජලාශයට යටවන හෙයින් අතහැර දැමූ ලග්ගල පල්ලේගම විහාරය  - ඡායාරූපය - 2018/07/20
කඳු දෙකක් අතර සාදා තිබූ තුන්වන බැම්මක් ගැනද බ්‍රෝඩි තොරතුරු ඉදිරිපත් කරයි. එය ප්‍රපාතය මුදුනේම සමතලා බිමට බටහිරින් සාදා තිබී ඇත. එම බැම්මේ අරමුණ පැහැදිලි නැති බව ඔහු පවසයි. ඉන්පසු හමු වූ සුවිසල් බැම්මක්, ගල් වානක් සහ ටැම් ලිපියක් පිළිබඳව ඔහු ඉදිරිපත් කරන විස්තරය බොහෝවිට ඇලහැර බැම්ම සහ ඒ අසල ඇති සෙල් ලිපිය ගැන විය හැක. 

මෙම අමුණ සහ ඇල මාර්ගය පැරණි අඟලේ සිතියම් වල සලකුණු කර ඇති මුත් නූතන මෙට්‍රික් සිතියම් වලින් ඇල මාර්ගය අතුරුදහන් වී අත. එහෙත්  Google Map වල දැනටද ඇල මාර්ගයේ සලකුණු හඳුනාගත හැක. මා ඔය ලෙසින් හැඳින්වෙන කළු ගඟට එහි වම් ඉවුරෙන් එක්වන අතු ගංගාවක් දක්වා අඟලේ සිතියම් වල එය ලකුණු කර ඇත. එතැන් සිට ඇලහැර දක්වා ජලය රැගෙන ගියේද? එසේ වූවා නම් ඒ කෙලෙසකද යන්න පැහැදිලි නැත. එහෙත් ස්වභාවික ඔයක් වන මා ඔය ඔස්සේ ඔය ඉහලට ජලය ගමන් කරවා, එහි නිම්න භූමි ඔස්සේ ඇලහැර අමුණ දක්වාම ජලය ගෙන යා හැකි බව එම ප්‍රදේශයේ භූ විෂමතාවය විමසා බැලීමේදී පැහැදිලි වේ. ඉහත බ්‍රොඩ් සඳහන් කරන විශාල ගල් බැමි ඇලේ ජල මට්ටම ඉහල නංවා මෙම කාර්යයය ඉටු කරගැනීම උදෙසා නිම වූවා විය හැක. ඇලහැර අමුණ හේතුවෙන් එම නිම්නයේ අමුණට ඉහලින් ජල මට්ටම ඉහල යන බැවින් කඳු වැටියෙන් අනෙත් පස යෝධයා බැඳි ඇලේ ජල මට්ටමද ගල් බැමි ආධාරයෙන් ඉහල නැංවිය හැකි නම් මෙය සිදු කල හැකි බව පෙනේ. බ්‍රෝඩි සදහන් කරන ඔහුට තේරුම් ගත නොහැකි ගල් බැම්ම මෙම කාර්යය සඳහා තැනුවා විය නොහැකිද? එහෙත් ඒ පිළිබඳව නිවරදි මතයක් පුරාවිද්‍යාත්මක සහ ඉංජිනේරුමය දැනුමක් ඇති විද්වතුන් විසින් ක්ෂේත්‍ර ගවේෂණ සිදු කර ඉදිරියේදි ඉදිරිපත් කල යුත්තකි. ඒ පිළිබඳව බ්‍රෝහියර්ට පසු කිසියම් ගවේෂණාත්මක විමසා බැලීමක් සිදුවී ඇති බවක් නොපෙනේ.
සිතියම 1 - හත්තොට අමුණේ ඇලහැර අමුණ දක්වා පැරණි වාරි නටබුන්. යෝධයා බැඳි ඇල දම් පාටින් සලකුණු කර ඇති අතර නිල් පාටින් දැක්වෙන්නේ ස්වභාවික ඔයවල්ය.
යෝජිත මොරගහකන්ද සහ කළු ගඟ ජලාශ එක් කරන ඇල මාර්ගය සහ උමං මාර්ගය මෙම පැරණි යෝධයා බැඳි ඇලට බටහිර දෙසින් ඉදිරියේදී ඉදිවනු ඇත. පහත දැක්වෙන සිතියමේ ඉහත විස්තර වූ සියළුම පැරණි වාරි පද්ධතිය මෙන්ම දැනට ඉදිකර ඇති සහ ඉදිරියේදී ඉදීවීමට නියමිත නූතන වාරි මාර්ග පද්ධතියද දක්වා ඇත (සිතියම 2 බලන්න) අපේ පැරන්නන් එවකට ඔවුන් සතුව පැවති දැනුම් පද්ධතීන් උපයෝගි කරගනිමින් භූමියේ විෂමතාවයන් සැලකිල්ලට ගනිමින් ඉදි කල එම විශිෂ්ඨ ඉංජිනේරුමය නිර්මාණයන් කෙතරම් අනර්ගද යන්න පැහැදිලි වන්නේ නූතන චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප හෝ සමොච්ඡ රේඛා දැක්වෙන සිතියම් නොමැති යුගයක ඒවා ඉදි කර ඇති බැවිනි. 
සිතියම 2 - මෙහි දම් පාටින් පැරණි යෝධයා බැඳි ඇලද තද කොල පාටින් මා ඔයේ සිට ඇලහැර අමුණ දක්වා එහි උපකල්පිත ගමන් මගද දක්වා ඇත. ලා කොල පාටින් ඉදිරියේදී ඉදිවීමට නියමිත කළු ගඟ සහ මොරගහකන්ද ජලාශ යා කරන ඇල මාර්ගය සහ තද දුඹුරු පැහැයෙන් එහි උමං මාර්ගය දක්වා ඇත.
පැරණි යෝධයා බැඳි ඇල කිනම් කලක ඉදි කර ඇත්ද යන්න අවිනිශ්චිතය. ඇතැම් විට විට එය ඇලහැර අමුණෙන් යෝධ ඇලට ජලය හැරවීමට පෙර කලක සිදු වූවා විය හැක (ඇලහැර අමුණේ සහ ඇලෙහි කාල නීර්නය ගැන වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා >>) ඇතැම් විට ඇලහැර ඇල මාර්ගය ඉදිකිරීමෙන් පසු එයට වැඩි ජල ප්‍රමානයක් එක් කර ගැනීම උදෙසා ඉන්පසුව ගොඩනැගුවාද විය හැක. කෙසේ නමුත් මහා පරාක්‍රමබාහු රජු පරාක්‍රම සාගරයට ජලය ගෙන යෑමට කාර ගඟ හරස් කර ගොඩවාරි ඇල කැපූ බවට මහාවංශයේ එන සඳහන පාදක කරගනිමින් 'කාර' සහ 'කළු' යන වචන වල සමානත්වය පිළිබඳව අවධානය යොමු කර ගොඩවාරි ඇල යනු අප මෙහිදි විමසා බැලෙන යෝධයා බැඳි ඇල විය හැකිය යන මතයක්ද ඉදිරිපත් වී ඇත (අප පෙර ලිපියෙහිදි කාර ගඟ යනු අඹන් ගඟ ලෙසත් ගොඩවාරි ඇල ඇලහැර ඇල ලෙසත් සැලකෙන ප්‍රකට මතය ගැන සාකාච්චා කලෙමු >> ).   
ජලාශයට යටවීමට නියමිත් ප්‍රදේශයට දිස්වන ලකේගල කඳු මුදුන - ඡායාරූපය - 2018/07/20
මූලාශ්‍ර
  • Ancient Irrigation Works in Ceylon, Part One, R.L. Brohier, 1934
  • ලක්දිව පුරාතන වාරිමාර්ග, ආර්. එල්. බ්‍රෝහියර්, පරිවර්තනය එල්. පියසේන, 2001
  • කළු ගඟ ජලාශය සහ කෘෂිකර්ම ව්‍යාප්ත ව්‍යාපෘතියේ පාරිසරික බලපෑම් තක්සේරු වාර්තාව. 2008

Thursday, August 10, 2017

අඹන් - කළු මිටියාවත් බද පුරාණ වාරිමාර්ග පද්ධතිය සහ ජනාවාස පැතිරීම - 3

දූරදර්ශ්‍රී දේශපාලන නායකත්වය විසින් 2007 වසරේදී ආරම්භ කර ක්‍රමයෙන් ඉදිකෙරෙමින් පැවැති මොරගහකන්ද කළු ගඟ ව්‍යාපාරයට අයත් මොරගහකන්ද ජලාශයේ ජලය මේ වන විට දැඩි නියගයෙන් පෙලෙන පොළොන්නරුව සහ ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්ක වලට අයත් වැව් වලට මුදාහැරෙමින් පවතී. > Link එම මොරගහකන්ද ජලාශයට ජල මූලාශ්‍ර වන අඹන් සහ කළු ගංගා ද්‍රෝණි ආශ්‍රිත පුරාණ ජනාවාස පැතිරිම් සහ වාරිමාර්ග පද්ධතිය පිළිබඳව විස්තර විමසා බැලෙන ලිපි දෙකක් මීට ඉහතදි ඉදිරිපත් කලෙමු. මේ එම ලිපි පෙලේ තුන්වැන්නයි. පෙර ලිපියකින් අප විමසා බැලූ අඹන් ගඟ දෑලේ වූ අම්බවන සහ එයට උතුරින් වූ සූර -අම්බවන යන රටවල් වලට උතුරු සහ නැගෙනහිර දෙසින් වූ ජනපද සහ ආළිසාර යන ප්‍රදේශ හෙවත් රටවල් පිළිබඳව මෙම ලිපියෙන් සාකච්චා වේ. 

පෙර ලිපි - 

ආළිසාර රට
ආළිසාර යන නම මහාවංශයේ පලමුවෙන්ම හමුවනුයේ වසභ රජු (ක්‍රි.ව. 67 -111) විසින් තිස්සවඩ්ඪමානකයෙහි මුචේල විහාරය කරවා ආළිසාර ඇලේ දිය භාගය එම විහාරයට පිදූ බව පැවසෙන අවස්ථාවේදීය.  ඉන්පසු තුන් සිංහලය සොළි බලයෙන් මුදාගෙන රට එක්සේසත් කල මහා විජයබාහු රජතුමා (ක්‍රි.ව. 1055-1110) සම්පූර්ණ ආළිසාර රටම සංඝයාගේ දන් වැටුප් පිණිස එහි වාසි වූ ප්‍රධානින්ද සමග පිදූ බව පැවසෙන අවස්ථාවේදී "ආළිසාර රට්ඨ" යන්න පළමු වරට වංශ කතාවේ  හමුවේ.

පරාක්‍රමබාහු කුමාරයගේ ලංකාධිනාථ සෙනෙවියා දෙවන ගජබාහු (ක්‍රි.ව. 1111 -1132) රජුගේ සේනාව සමග සිදු කල සංග්‍රාමයේදී විජයබාහු රජු සංඝයාට පිදූ මේ බිම ලේ හලන යුද පිටියක් වූ බව මහාවංශයේ පරාක්‍රමබාහු කුමාරය සහ ගජබාහු රජු අතර සිදු වු සිවිල් යුද්ධය හා සම්බන්ධව එන විස්තරයෙන් පැහැදිලි වේ. මින් පෙර ලිපියකදි අප කතා කල සූර-අම්බවන ප්‍රදේශයේ සිට සේනා යවා යාබද ජනපද රට යටත් කරගැනීමෙන් පසු එහි කඳවුරු බැඳගත් පරාක්‍රමබාහුගේ සේනාව මැඩීමට ගජබාහු රජු සේනාව යැවූ මුත් පරාක්‍රමබාහුගේ සෙනෙවියා ඔවුන් පරදා බොහෝ විට ජනපද රටටම අයත්ව තිබෙන්නට ඇතැයි සිතිය හැකි යගාල්ල නම් පෙදෙසද යටත් කරගනී. මේ අවස්ථාවේ ගජබාහු රජු ආළිසාර රටට සේනාව යවා පරාක්‍රමබාහුගේ සේනාවට දරුණු පහර එල්ල කරයි. එහෙත් ඔවුන් පරදා ඉදිරියට ගමන් කරන ලංකාධිනාථගේ සේනා තලාත්තල නම් ප්‍රදේශයද යටත් කරගනී. ඉන්පසු ඔහු තලාත්තල බලකොටුවෙන් නික්ම ගඟ අසල පිහිටි ආළිගාම නම් බලකොටුවේ කඳවුරු බැඳගනී. කොඩ්රිංටන් මහතාගේ හඳුනාගැනීම අනුව තලාත්තල යනු වර්තමානයේ ඇලහැරට නිරිත දෙසින් ඇලහැර-නාඋල මාර්ගයේ හමුවන තලගොඩ වන අතර, ආළිගාම යන්න එයට මදක් බටහිර දෙසට වන්නට අඹන් ගඟේ දකුණු ඉවුරේ පිහිටි එලගමුව වේ. 
ආළිසාර රටට අයත්ව තිබූ වර්තමානයේ හඳුනාගත හැකි ස්ථාන
ආළිසාර දෙසින් ඇරඹුනු පරාක්‍රමබාහුගේ සටන් පෙරමුණ වෙනත් ප්‍රදේශ වල සටන් ඇවිලීමත් සමග මද කලකට නතර වූ බව පෙනේ. ඉන්පසු ආළිසාර පෙදෙස යටත් කරගැනීම උදෙසා පරාක්‍රමබාහු කුමරා මායාගෙහ නම් සෙනවියා යොදවයි. ඔහු කලලහල්ලික පෙදෙසේ සිට සටන් අරඹා නන්දාමූලකගාම පෙදෙසේ තිබූ බලකොටුව යටත් කරගැනීමෙන් පසු ආළිසාර දෙසට සේනාව මෙහෙයවා කද්දුරගාම බලකොටුව යටත් කරගැනීමෙන් පසු කිරාටි කොටුවද සිය පාලනයට ගනී. ගජබාහුගේ සේනාව මෙම පෙරමුණේ විලාන නම් ස්ථානයේ වූ බලකොටුවක සිටි බවත් පරාක්‍රමබාහු කුමරා ගෙවල් බිඳින හොරුන් දෙතුන් සියයක් යොදවා එම බලකොටුවට රාත්‍රී කාලයේ රහසේ ඇතුළු වි එය යටත් කරගත් බවත් පැවසේ. ඉක්බිති මට්ටිකාවාපී, උද්දකුරම්ගාම සහ අධෝකුරම්ගාම යන ස්ථාන වල තිබූ බලකොටු සහ අවසානයේ නාසින්න ගමෙහි වූ බලකොටුව යටත් කරගැනීමත් සමග ආළිසාර රටේ සම්පූර්ණ බලය පරාක්‍රමබාහු කුමරා යටතට පත්විය.

මෙම ස්ථාන අතුරින් මට්ටිකවාපි යනු එලගමුවට දකුණින් පිහිටි කිරිමැටිය ලෙසත් ආළිසාර රටට පහරදීම සඳහා සේනා මෙහෙයවූ කලලහල්ලික පෙදෙස බොහෝ විට වර්තමානයේ කුරුණෑගල- දඹුල්ල මාර්ගයට සැතපුම් 5 පමණ උතුරින් පිහිටි මඩහපොල පෙදෙස විය හැකි බවත් C.W. නිකලස් මහතා පවසයි. කිරාටි යන නම වර්තමානයේ ඇලහැරට උතුරින් ගලා යන හිරටි ඔය සහ හිරටි ඔය ඇලහැර - බකමූණ මාර්ගය හරහා යන ස්ථානයට දකුණින් පැරණි අඟලේ සිතියම් වල ලකුණු කර ඇති හිරටිය යන්නෙහි ශේෂව පවති.  එසේම පෙළ බසින් ආළිසාර රට්ඨ ලෙස එදා හැඳින්වූ විශාල ප්‍රදේශයේ නම අද ඇලහැර ලෙසින් හැඳින්වෙන ප්‍රදේශයට පමණක් සීමා වී තවමත් පවතී.

ජනපද රට
ජනපද රට පිළිබඳව සඳහනක් පළමුව වංශ කතාවේ හමුවන්නේ තුන්වන මොග්ගල්ලාන (ක්‍රි.ව. 614 -619) රාජ්‍ය කාලයේය. රජු කිසියම් හේතුවක් නිසා මලය දේශයේ රජු හා උරණ වි ඔහුගේ අත් පා කපා දැමූ විට ඔහු පුත් අසිග්‍රාහක තෙමේ රුහුණට පලා ගොස් එහි බලය අල්ලාගෙන බල සෙන් සමග පැමිණ ජනපද රටද අල්ලාගත් බවත් ඉන්පසු දොහලපබ්බතයට පැමිණ එහි කඳවුරු බැඳ ගත් බවත් පැවසේ. උණ රෝගය වැලදීමෙන් රජුගේ සේනාව දුර්වල වීමත් සමග සටන් මෙහෙයවූ අසිග්‍රාහක, පැරද පලායන රජු ඇතුළු පිරිස සිහගිරි අසලදී මරා සිලාමේඝවන්න (ක්‍රි.ව. 619 - 628) නමින් රජවිය. මේ විස්තරයට අනුව ජනපද රට රුහුණු රට සහ සිහගිරි (සීගිරිය) අතර පෙදෙසක විය යුතු බව පෙනේ. එසේම දොහලපබ්බතයද බොහෝ දුරට ජනපද රට තුලම තිබූ යුදමය වශයෙන් වැදගත් පර්වත පෙදෙසක් වූවා විය හැක.

පරාක්‍රමබාහු කුමරු සිය පිය රජුට අයත් දක්ෂිණ දේශයේ සිට ගජබා රජුට අයත් රජරට පෙදෙසට පැමිණි අවස්ථාවක් පිළිබඳව එන විස්තරයකදී නැවතත් ජනපද රට පිළිබඳව සඳහනක් වංශ කතාවේ හමුවේ. දක්ෂිණ දේශය හා රජරට සීමාව පසුකර කුමරා ගජබාහු රජුට අයත් ජනපද නම් පෙදෙසට පැමිණ කෙලි සෙල්ලම් කරමින් විශේෂයෙන් එම ජනපද රටට ආවේනික ක්‍රිඩා කරමින් දින කිහිපයක් විසූ බව එම විස්තරයේ පැවසේ. ගජබා රජුගේ බල ප්‍රදේශයේ සිට පෙරලා දක්ෂිණ දේශයට යාමට පෙරද පරාක්‍රමබාහු කුමරා ඔහු සමග පැමිණි මිනිසුන්ට ජනපද නම් ප්‍රදේශයේදි හමුවන ලෙස නියෝග කරවා ඔවුන් පළමුකොට යවා තමුන් ආපසු යන බව ගජබා රජුට දැන්වීම සඳහා ගජබා රජු කරා ගිය බව වංශ කතාව පවසයි. ඉක්බිති තනිවම පෙරළා එන පරාක්‍රමබාහු කුමරා ජනපද රටට කලින් පැමිණ සිටි සිය සෙනග මංගලබේගමදි පළමුවරට දුටු බව එහි සඳහන් වේ. ඉන්පසු සිය පිරිස සමග කුමරා දඩ කෙළි ආදී නොයෙකුත් ක්‍රීඩා කරමින් කිහිප දවසක් එම ප්‍රදේශයේ වෙසේ.
ජනපද රටට අයත්ව තිබූ වර්තමානයේ හඳුනාගත හැකි ස්ථාන
නැවත වරක් ජනපද රට පිළිබඳව සඳහන් වනුයේ ගජබා රජුගේ ප්‍රදේශය ආක්‍රමණය කර ඔහු හා යුද වදින පරාක්‍රමබාහු කුමරාගේ සටන් පිළිබඳව මහාවංශයේ එන දීර්ඝ විස්තරයේදිය. එහි සුර-අම්බවන රටේ සිටි පරාක්‍රමබාහුගේ සේනාව ජනපද රටට ගොස් එහි සිටි ගජබාහුගේ පිරිස් මරා දැමූ බව එක් අවස්ථාවකදි සඳහන් වන අතර, ලංකානාථ නම් සෙනෙවියා ජනපද රටෙහි සටන් සඳහා යවා ජනපද රට යටත් කරගත් බව පසුව සඳහන් වේ.

ඇලහැරට උතුරින් පුවක්ගහ-උල්පත සහ කෝඳුරුවාව අතර පිහිටා ඇති මකුල්-ඇබේ නම් ප්‍රදේශය ඉහත සඳහන් මංගලබේගම විය හැකි බව කොඩ්රිංටන් මහතා පවසයි (කෙසේ වුවද මකුල්ඇබේ ලෙසින් හැඳින්වෙන ගමක් මේ වන විට මෙම ප්‍රදේශයේ පවතීද යන්න අවිනිශ්චිතය. පැරණි අඟලේ සිතියම් වල හෝ මෙට්‍රික් සිතියම් වල එවන් ස්ථානයක් දැකිය නොහැකි අතර පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ ඇලහැර ප්‍රාදේශිය ලේඛම් කොට්ඨාසයට අයත් ගමක් ලෙස එවැන්නක් සොයාගත නොහැක. ). පරණවිතාන මහතාට අනුව සීගිරි ගීයක එන මාගලම්බ් යන ග්‍රාන නාමය මහාවංශයේ මංගලබේගම  ලෙස හැඳින්වෙන ස්ථානයවේ. පොළොන්නරුව පෙදෙසේ සිට එන පරාක්‍රමබාහු කුමරාට එම පෙදෙසේදි ජනපද රටේ සිටි සිය පිරිවර මුලින්ම දුටු බව සඳහන් වන බැවින් මංගලබේගම ජනපද රටේ නැගෙනහිර සීමාව වූවා විය හැක. එසේම අප මීට ඉහතදි හඳුනාගත් සූර-අම්බවන රටට යාබදව එයට උතුරු දෙසින් ජනපද රට වූ බව පෙනේ.

ජනපද, ආළිසාර සහ අම්බවන රට වලට අයත්ව තිබූ  ප්‍රදේශ 


පැරණි රජ දරුවන් අඹන් ගඟේ ජලය මින්නෙරිය, කවුඩුල්ල හරහා කන්තලේ වැවට ගෙන ගිය ආකාරය ඉදිරි ලිපියකින් විමසා බලමු.

මූලාශ්‍ර
  • Nicholas C.W. 1963, Historical Topography of Ancient and Medieval Ceylon, Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society, New Series, Volume VI, Special Number. 
  • Chulavamsa, Being the more recent part of the Mahavamsa, Translated by Wilhelm Geiger And from the German into English by C. Mabel Rickmers, 1929
  • University of Ceylon History of Ceylon Volume 1, Part 2, 1960.
  • මහාවංශය සිංහල - බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය.
  • Archaeological survey of Ceylon Sigiri Graffiti, S. paranavitana Vol 1 & Vol.
  • Notes on Ceylon Topography in the Twelfth Century, H.W. Codrington,  Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society, Vol XXIX, No 75, 1922
  • Notes on Ceylon Topography in the Twelfth Century II, H.W. Codrington,  Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society, Vol XXX, No 78, 1925
  • LIFe Location Code Navigator

Thursday, April 20, 2017

අඹන් - කළු මිටියාවත් බද පුරාණ වාරිමාර්ග පද්ධතිය සහ ජනාවාස පැතිරීම - 1

ජලය පිරෙමින් පවතින මොරගහකන්ද ජලාශය
මොරගහකන්ද ජලාශයේ වේලි ඉදිකිරීම නිමාවීමත් සමග එය ක්‍රමයෙන් ජලයෙන් පිරෙමින් පවතී. අඹන් ගඟ දෑලේ පැරණි ගම් ප්‍රදේශ ක්‍රමයෙන් ජලයෙන් යටවෙමින් පවතී. ඒවායේ පදිංචි වි සිටි ජනතාව සිය ගම් බිම් වලට සමුදී අළුතින් ඉදිවන ජනාවාස වල පදිංචි වීම සඳහා යමින් සිටී. ඉදිරියේදී කළු ගඟ ජලාශය ඉදිවීමත් සමගම කළු ගඟ අවට ජනාවාස වලටද එම ඉරණමම අත්වනු ඇත. එවන් තත්වයක් යටතේ අඹන් සහ කළු ගංගා මිටියාවත් ආශ්‍රිත පැරණි ජනාවාස සහ වාරිමාර්ග පද්ධතිය පිලිබඳව විමසා බැලීමක් සඳහා කරන උත්සාහයකි මෙම ලිපි පෙළ.
මොරගහකන්ද ජලාශය හේතුවෙන් යටවෙමින් පවතින පැරණි නාඋල-ඇළහැර මාර්ගය (ඡායාරූපය - සුජීවා ගුණසේන)
මොරගහකන්ද-කළු ගඟ ව්‍යාපෘතිය
අඹන් ගඟේ පැරණි ඇළහැර අමුණට කිලෝ මිටර් දෙකක් පමණ ඉහළින් බඳින ප්‍රධාන වේල්ලක් සහ තවත් සැදලි වේලි දෙකක් මඟින් වර්ග කිලෝමිටර් 29.5 පුරා පැතිරුණු ඝන මීටර් 521,000,000 ක ජල ධාරිතාවයකින් යුතු මොරගහකන්ද ජලාශය සහ පල්ලෙගම නගරයට කිලෝ මීටර් 4 පමණ උතුරින් කළු ගඟ හරස් කර බඳින ප්‍රධාන වේල්ලක් සහ තවත් සැදලි වේලි දෙකක් මගින් වර්ග කිලෝමිටර 8.4 ක ප්‍රදේශයක් පුරා පැතිරුණු ඝන මීටර් 144, 000, 000 ක ජල ධාරිතාවකින් යුතු කළු ගඟ ජලාශය යන ජලාශ දෙකින් සහ කළු ගඟ සහ මොරගහකන්ද ජලාශ සම්බන්ධ කරන දිගින් කිලෝ මීටර් 9 ක් පමණ වන ඇල මාර්ගයකින් (ඉන් කිලෝ මීටර් 7.85 උමං මාර්ගයක් ලෙස ඉදිවේ ) 'මොරගහකන්ද-කළු ගඟ ව්‍යාපෘතිය' සමන්විත වේ. මෙම ව්‍යාපෘතිය මගින් අනුරාධපුර, පොළොන්නරු, මාතලේ සහ ත්‍රිකුණාමලය යන දිස්ත්‍රික්ක වල පානීය සහ කෘෂිකාර්මික ජල අවශ්‍යතා සපුරාලීමට අමතරව කුඩා විදුලි බලාගාරයක් මගින් මෙගා වොට් 35 ක පමණ බලයක් ජාතික විදුලිබල පද්ධතියට එක් කිරීමටද නියමිතය.
අඹන් ගඟ මිටියාවතේ මොරගහකන්ද ජලාශයට යටවීමට නියමිත නිවාස  (ඡායාරූපය - සුජීවා ගුණසේන)
මහවැලි මහ සැලැස්මේ අවසාන ජලාශය ලෙස 1970 දශකයේ පටන්ම වරින් වර ඉදිකිරීම් කටයුතු ආරම්භ කිරීමට ශක්‍යතා අධ්‍යන වාර්තා සකසමින්, නැවත අතහැර දමමින් කල්ගත වූ මෙම යෝජනා ක්‍රමය ඉදීවීම ප්‍රායෝගික යථාර්තයක් බවට පත්වූවේ 2007 වසරේ ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ පාලන කාලයේදීය. මෑතකාලේදී මේ වන විට මේ රටේ ජනතාවට නිතර අසන්නට ලැබෙන "මට කරන්න දුන්නේ නැහැ" යන සුපුරුදු අදෝනාව සමග එහි අයිතිය නතු කර ගැනීමට දඟලන 'වැඩබැරි සේනලා' පහලවී ඇති මුත් 2007 වසරේ සිට එහි ඉදිකිරීම් කටයුතු ක්‍රමිකව සිදුවෙමින් පැවතුණි ("මේ වන විට මොරගහකන්ද ජලාශයට අයත් බොහෝ වැඩකටයුතු අවසන් කරලයි තියෙන්නේ." ව්‍යාපෘතියේ නේවාසික ඉංජිනේරු  ඒ. කේ. ඩී. තෙන්නකෝන් මහතා විදුසර පුවත්පතට මෙසේ පවසන්නේ 2012 මාර්තු මාසයේය - කියවන්න විදුසර 2012 මාර්තු). කුලියට ලියන ලියන අප්පුලා නම් කියන්නේ 2015 ජනවාරි 8 'මෝඩයාගේ විප්ලවයෙන්' පසු සියල්ල පටන් ගත් බව කියලා හිටංය. කෙසේ නමුත් 'හොරාගේ' කාලයේ සිට කෙරෙමින් පැවැති අනෙකුත් සංවර්ධන යෝජනා ක්‍රම වලට එම 'ආප්ප විප්ලවයෙන්' පසු අත් වූ ඉරණම මොරගහකන්ද-කළු ගඟ ව්‍යාපෘතියට අත් නොවීම නම් සතුටු විය හැකි කාරණයකි.
කළු ගඟ මිටියාවතේ රඹුක්ඔළුව ග්‍රාමයේ ජන ජිවිතය - 2012 වසරේදි ගත් ඡායාරූපක්
කෙසේ නමුත් අප මෙම ලිපිය මගින් සාකච්චා කිරීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ අඹන් සහ කළු යන මහවැලි ගඟේ අතු ගංගා නිම්න වල පුරාණ කාලයේ ඉදිවූ අදටත් ක්‍රියාත්මක තත්වයේ පවතින හෝ නටබුන් වී ඇති වාරිමාර්ග පද්ධතිය පිළිබඳවය. එයට ප්‍රථම වංශ කතා මූලාශ්‍ර වල එන මෙම ප්‍රදේශයට අයත් ලෙස හඳුනාගත හැකි ස්ථාන සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමු කිරීම වැදගත් වන්නේ ගංගා මිටියාවත් අශ්‍රය කරගනිමින් ඇතිවී එම නිම්න ඔස්සේම පැතිරුණු ශ්‍රේෂ්ඨ සිංහල බෞද්ධ ශිෂ්ඨාචාරය වර්තමානයේ අපි අඹන් සහ කළු ගංගා ලෙස හඳුන්වන මහවැලි ගඟේ අතු ගංගා ඔස්සේද සරුසාර ලෙස විහිදි ගිය ආකාරය හඳුනාගැනීම සඳහා එය උපකාරි වන බැවිනි.
කළු ගඟ මිටියාවතේ රඹුක්ඔළුව ග්‍රාමයේ ජන ජිවිතය - 2012 වසරේදි ගත් ඡායාරූපක්
බෝගම්බර - ලග්ගල - රණමුරේගම
පරාක්‍රමබාහු කුමාරාගේ තරුණ අවදියේ දෙවන ගජබාහුට අයත් රජරට රාජධානියේ සිදු කල චරපුරුෂ මෙහෙයුම් (පරණවිතාන මහතා මහාවංශයේ එන මේ හා සම්බන්ධ දීර්ඝ විස්තරය හඳුන්වන්නේ වංශ කතා කරුවා පරාක්‍රමබාහුගේ වීරත්වය සහ දේශපාලන සූරත්වය විදහා පෑමට අතිශයොක්තියෙන් කියන ලද දේවල් හෝ/සහ සත්‍යයෙන් තොර දේවල් ලෙසය) සම්බන්ධ විස්තරයේදී  ඔහු බෝධිගාමවර සිට ලංකාපබ්බත ප්‍රදේශයට අයත් රණඹුර නම් ගමට පැමිණි බව පවසයි. නැවතත් රජරට පෙදෙසේ පාලකයා වූ දෙවන ගජබාහු සහ පරාක්‍රමබාහු අතර සිදුවූ සටන් සම්බන්ධ විස්තරයේදී පරාක්‍රමබාහු විසින් බෝධිගාමවරයට යවා සිටි සටන් නායකයින් එතැන් සිට ලංකාගිරි පෙදෙසට ගොස් එහි සිටි සතුරන් වැනසූ බව සඳහන් කරයි.
කළු ගඟ මිටියාවතේ රඹුක්ඔළුව ග්‍රාමයේ ජන ජිවිතය - 2012 වසරේදි ගත් ඡායාරූපක්
කොඩ්රිංටන් මහතා මෙහි එන බෝධිගාමවර යන්න වර්තමානයේ මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ රත්තොට ආසන්නයේ පිහිටි බෝගම්බර නම් වු ගමෙහි නාමය ශේෂ වී ඇති වර්තමාන පල්ලෙසිය පත්තුව ප්‍රදේශය ලෙස හඳුනාගනී (බෝධිගාමවර රට්ඨ ලෙසින් මහාවංශය පරාක්‍රමබාහු යුගය පිළිබඳ එන වෙනත් විස්තරයකදීද මෙම ප්‍රදේශය පිළිබඳ සඳහන් කරයි ). එක්තරා සිගිරි ගීයක බොයිගම් ලෙස හැඳින්වෙන්නේද මෙම ප්‍රදේශය විය හැක. ගයිගර් හඳුනාගන්න පරිදි ලංකාපබ්බත දේශ ලෙස සඳහන් වන්නේ වර්තමාන ලග්ගල උඩසිය පත්තුව ප්‍රදේශයයි. ඒ අනුව එහි පිහිටි රණඹුර ගම පහසුවෙන්ම වර්තමානය දක්වාම රණමුරේ ගම ලෙස නම ශේෂව පවතින පල්ලේගම සිට සැතපුම් 5 පමණ දකුණින් නකල්ස් රක්ෂිතය මායිමේ පිහිටි ප්‍රදේශය බව කොඩ්රිංටන් හඳුනාගනී.
කළු ගඟ මිටියාවතේ රඹුක්ඔළුව ග්‍රාමයේ ජන ජිවිතය - 2012 වසරේදි ගත් ඡායාරූපක්
කළු ගඟ ඉහල  ජලධාරා ප්‍රදේශයේ ජනාවාස
රණමුරේ ගම පිහිටියේ නකල්ස් කඳු පන්තියට අයත් කළුපහන කන්දෙන් ඇරඹෙන කළු ගඟේ දකුණු ඉවුර දෙසින් කළුපහන කඳු පාමුලය. එය කළු ගඟ නිම්නයට නැගෙනහිර දෙසින් නාරංගමු ඔය නිම්නයේ පිහිටා ඇත (කළුපහන කන්දේ දෙපස එම නිම්න දෙක පිහිටා ඇත.) නාරංගමු ඔය ඇතුලු එම ප්‍රදේශයේ ඇති ලොකු කුඩා අතු ගංගා සියල්ල අවසානයේ කළු ගඟ පෝෂණය කරමින් පහලට ගලයි. රණමුරේ ගම, වල්පොලමුල්ල, ඇටංවල, රඹුක් ඔළුව, ගඟහේන්වල, මහලකොටුව, ඉමදූව, නාරංගොමුව, පල්ලේගම වැනි කළු ගඟේ ඉහල ජලධාරා ප්‍රදේශයේ පිහිටි බොහෝ පැරණි ගම්මාන වලින් ඇතැම් ඒවා අඩු වැඩි වශයෙන් කළු ගඟ ජලාශයේ බලපෑමට යටත් වන අතර මින් පල්ලෙගම නගරයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් කළු ගඟ ජලාශයට යටවීමට නියමිතය.
කළු ගඟ ජලාශයේ සිතියමක් - moragahakandakalugangaproject.blogspot.com වෙබ් අඩවියෙනි

මූලාශ්‍ර
  • Nicholas C.W. 1963, Historical Topography of Ancient and Medieval Ceylon, Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society, New Series, Volume VI, Special Number. 
  • Chulavamsa, Being the more recent part of the Mahavamsa, Translated by Wilhelm Geiger And from the German into English by C. Mabel Rickmers, 1929
  • University of Ceylon History of Ceylon Volume 1, Part 2, 1960.
  • මහාවංශය සිංහල - බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය.
  • Archaeological survey of Ceylon Sigiri Graffiti, S. paranavitana Vol 1.