තොටදනවු මන්ද්නාවන් සෑගිරියෙන් ගෙනා නිශ්ශංකමල්ල රජුගේ පුලස්තිපුර ගල්පොත

පෙර ලිපියකින් මෙරට විශාලම අකුරින් රචිත දිගම සෙල්ලිපිය ගැන විස්තර ඉදිරිපත් කල අතර (Link>>) මෙම ලිපිය මගින් අපගේ අවධානය යොමුවන්නේ මෙරට හමුවන 'යෝධ සෙල්ලිපිය' ලෙස සැලකිය හැකි සෙල්ලිපියටයි. අකුරු 4300 කට අධික ප්‍රමාණයකින් පේලි 72 කට, ඔප මට්ටම් කල විශාල ගල් කුට්ටියක මතු පිට ලියා ඇති මෙම ලිපිය පොළොන්නරුවේ දළදා මළුව ලෙසින් හැඳින්වෙන පූජනීය චතුරශ්‍රයේ පිහිටා ඇත. (තෝනිගල සෙල්ලිපි වල අකුරු ප්‍රමාණය මීට වඩා අඩුමුත් ඒවා දික් අතට තනි පේලියක් ලෙස ලියා ඇති හෙයින් එය විශාල පරාසයක් පුරා විසිරුනු දිගම සෙල් ලිපිය ලෙස සැලකේ.) අප මෙම ලිපියෙන් කතා කරන්නට බලාපොරොත්තු වන 'ගල්පොත' ලෙසින් ජනවහරේ හැඳින්වෙන ලිපිය අකුරු ප්‍රමාණය අතින් ඉදිරියෙන් සිටින මුත් කුඩා අකුරින් පේලි ලෙස ලියා ඇති බැවින් සාපේක්ෂව අඩු ඉඩක් උපයෝගි කරගෙන ඇත (එහෙත් මෙම ගල් කුට්ටියේ මුළු දිග අඩි 26 අඟල් 10 පමණද පළල අඩි 4 අඟල් 7 පමණද වේ.) සෙල්ලිපිය පිහිටවූ රජු සිරිසඟබො කාලිඟ පරාක්‍රමබාහු වීරරාජ නිශ්ශංකමල්ල අප්‍රතිමල්ල මහාරජපාවහන්සේ ලෙස ලිපියෙහි හැඳින්වෙන මෙරට වැඩිම සෙල්ලිපි ප්‍රමාණයක් පිහිටවූ රජු ලෙස සැලකිය හැකි (දැනට මෙම රජුගේ ලෙස හඳුනාගෙන කියවා පලකර ඇති මුළු සෙල්ලිපි ප්‍රමාණය 64 කි.) නිශ්ශංකමල්ල රජු ලෙස හඳුනාගත හැක.

ලිපිය පිහිටුවීම උදෙසා මෙම විශාල ගල් කුට්ටිය මෙම ස්ථානයට රැගෙන ආ පෙදෙස සහ ගෙනා පුද්ගලයන් ගැනද මෙම ලිපියේ පසු සටහනක් ලෙස එහි දකුණු අන්තයේ සිරස් කොටසේ දක්වා ඇත. ඒ අනුව 'ශ්‍රී කාලිඟ චක්‍රවර්ති ස්වාමීන් වහන්සේ ඇති කළ නිශ්ශංක භටයන්' ලවා 'අධිකාර තොටදනවු (මන්ද්)නාවන් සෑගිරියෙන්' එම 'ශිලාලේඛ ගල' ගෙන්වා ඇත. මෙහි සඳහන් සෑගිරිය මිහින්තලය ලෙස හඳුනාගත හැක. මිහින්තලයේ සිට මෙම ස්ථානයට සැතපුම් 80 ක පමණ දුරක් ඇති අතර, සාපේක්ෂව තැනිතලා මෙම බිමේ මෙවන් ගල් කුට්ටියක් මෙතරම් දුරක් රැගෙන ඒම එතරම් අපහසු නොවුනත් පොළොන්නරුවට එතරම් දුර නොවන මෙවන් ගල් කුට්ටි ලබාගත හැකි ස්ථාන තිබියදී එවන් දුරක සිට රැගෙන ඒමේ අවශ්‍යතාවය කුමක්ද යන පැනය මෙහිදී මතුවේ. අවසන් නිගමනයක් ලෙස නොවුනත් මේ පිළිබඳව මියූලර් පවසන මතයද මෙහිදී වැදගත් වේ. ඔහු පවසන්නේ එම ස්ථානය සෑගිරිය නොව පොළොන්නරුවට සැතපුම් 15 ක පමණ දුරින් පිහිටි සීගිරිය විය හැකි බවයි. ලිපිය කෙටූ ගල්වඩුවා එයට වැඩි අගයක් දීම උදෙසා එය බෞද්ධයන්ගේ ඉමහත් ගෞරවාදරයට පත්වූ ස්ථානයක් වන මිහින්තලය ලෙසට වෙනස් කරන්නට ඇති බවය ඔහුගේ අදහස. රජු විසින් පිහිටුවන සෙල්ලිපියක අන්තර්ගතය ගල්වඩුවාට වෙනස් කල හැකිද යන පැනය මෙහිදී මතුවන මුත් Z. වික්‍රමසිංහ මහතා එම මතය තවත් ශක්තිමත් කිරීම  උදෙසා ඉදිරිපත් කරන අදහස්ද මෙහිදී දැක්වීම ප්‍රයෝජනවත් වේ. ඔහු පවසන්නේ ලිපියෙහි 'ස' අකුරට උඩින් 'සී' ලෙස ලියා මකා ඇති සලකුණු ඇති බවත් අනතුරුව එය 'සෑ' ලෙස සටහන් කර ඇති බවත්ය. තවද නිශ්ශංකමල්ල රාජ සභා මණ්ඩපය අසලින් සොයාගත් රජුගේ 'ගල් ආසන ලිපියක' එම ගල එඩෙරගල්ලෙන් ගෙනා ලෙස සටහන් කර තිබීමයි. එම එඩෙරගල්ල වර්තමාන එඬේරුගල ගම්මානය ලෙසින් හඳුනාගත හැකි බැවින් සීගිරියේ සිට සැතපුම් 5 ක පමණ දිරින් පිහිටි එවකට සීගිරි ප්‍රදේශයටම අයත් වූ එම පෙදෙසින්ම මෙම ගලද ගෙනෙන්ට ඇති බවය එතුමා වැඩිදුරටත් සඳහන් කරනුයේ.

අප විසින් මෙයට පෙරද ඉදිරිපත් කල නිශ්ශංකමල්ල රජුගේ වෙනත් සෙල්ලිපි වල (Link1>>, Link2>>) එන තොරතුරුම අඩු වැඩි වශයෙන් මෙම සෙල්ලිපියේද හමුවන අතර ඔහුගේ ඇදහිය නොහැකි ඇතැම් වීරක්‍රියා වැනි දේ හැර වෙනත් වැදගත් තොරතුරු කිහිපයක් මෙසේ සම්පිණ්ඩනය කල හැක. (ඉහත ලිපිවලද සඳහන් ඇතැම් තොරතුරු මෙහිදී නැවතත් ඉදිරිපත් කර නැත.)

• ඔකාවස් රජපරපුරෙහි කාලිංග චක්‍රවර්ති කුලෙන් පැවතෙන විජය රජු ලක්දිව ගොඩබැස වසර 1700 ගියතැන, නිශ්ශංකමල්ල රජු දඹදිව කලිඟු රට සිංහපුරයෙහි ඉපිද, 'පරපුරෙන් ඔහුට හිමි ලක්දිව' රජ කරනු මැනවැයි 'ලක්දිව කුලජෙටු මහරජු' ආරාධනා කල හෙයින් මෙරටට පැමිණ 'ඈපාහිමියා' තනතුරද හොබවා රජ පිළිවෙලින් අභිෂේක ලැබ ඔටුණු පැලඳ මෙරට රාජ්‍යත්වයට පත් වූ බව. 
• පෙර සිටි සමහර රජවරුන්ගේ අදමිටු ක්‍රියාවන් හේතුවෙන් සිය ධනය සහ පාරම්පරික වරප්‍රසාද අහිමි වූ ලක්දිව බහුජනයා අතරින් සමහරකුගේ වරප්‍රසාද නිශ්ශංකමල්ල රජු නැවත පිහිටවූ බව (FCID වැනි නීතිවිරෝධී පොලිසී මගින් මෙකල සිදුකරන ආකාරයේ දේශපාලන පළිගැනීම් එකලද සිදුව ඇති බව පෙනේ.)
• පස් වසරකට අයබදු අත්හිටවූ බව සහ පෙර රජවරුන් කෙත්වතු වලින් අය කල අමතර බදු අත්හිටවන ලෙසට නීති පැණවූ බව, කුඹුරුවල පලදාව අනුව වර්ග තුනකට බෙදා ඒවායින් ගත යුතු බදු ප්‍රමාණද මෙහි දක්වා ඇත. තවද දුකෙන් කරන සෙහෙන් කටුසර අය මුළුමනින්ම නැවතූ බවද (එනම් හේන් ගොවිතැනින් බදු අය නොකල බව) මෙම සෙල්ල්පියේ වැඩිදුරටත් සඳහන් වේ. 
• තුන් රජයෙහිම අබලන් වූ මහවැව්, ඇළ, අමුණු බඳවා 'පිසම්බුරු වතද' (ජල බද්ද) අහෝසි කල බව.
• නොයෙක් ජනපද වල 'ධර්මාධිකරණ' පිහිට වූ බව.

 පසු සටහන සහිත දකුණු අන්තයේ සිරස් කොටස

• යුවරජ තැන්පත් ඔහුගේ පුතනුවන් වූ වීරබාහු මහපාණන් හටද, කලිඟු පුරයෙන් රාජ කන්‍යාවක් ගෙන්වූ බව සහ ඔහුගේ බිසෝවරුන් දෙදෙනා සහ පුතණුවන්ද, දුව වූ සබ්බාඟ සුන්දරීන්වහන්සේද  (සර්වාංග සුන්දරී) එක්ව වසරකට පස් වතාවක් තුලාභාර දන් දුන් බව. මෙ පිළිබඳව වැඩි විස්තර සඳහා Link>>
• හෙතෙම පුලස්තිපුර නම් කාලිඟකපුරයෙහි (එනම් පොළොන්නරුවේ)  වැඩවසමින් චරපුරුෂයෙන් මාර්ගයෙන් නිතර සිය රට මෙන්ම වෙනත් රට වලද තොරතුරු දකින මුත් ලක්දිව තොරතුරු සිය ඇස් දෙකින්ම දකිනු රිසියෙන් සිව්රඟ සෙනග පිරිවරා (රෑට රෑට වෙස්වලාගෙන තනියම අපේ ගෙවල් වලට පැමිණ අපි සතුටින්දැයි බලන බූරු පුතානෝ මෙන් නොව) ත්‍රීසිංහළයෙහි ගම්, නියම්ගම්, රාජධානි, ජලදුර්ග, ගිරිදුර්ග, වනදුර්ග ආදියෙහි සැරිසැරූ බව.
• තුන් රජයෙහි මියුගුණු මහවෙර, (ම)හගම [දෙවුනුවර?] කැ(ලැ)ණි ආදී වූ ඔහු සැරිසැරූ වෙහෙර වල නව කර්මාන්ත කරවා, දම්බුලුලෙණැ හොත්, හුන් සහ හිටි පිළිම වල රන් ආලේප කරවා, අනුරාධපුරයෙහි රුවන්මැලිමහසෑවහන්සේට සතිස්ලක්ෂයක් ධන වියදම් කර පූජා කරවා, එහි 'ගල් දාගැබක්' කරවා, එම සෑම තැනකම ශිලාලේඛනද කරවූ බව.

ඇත් රූ දෙකක් දෙපසින් ජලය හිස මතට වක්කරන සෙල්ලිපියෙහි දකුණු අන්තයේ සිරස් කොටසේ පිහිටි ලක්ෂ්මි රූපය

• මෙම ලිපියෙහි නිශ්ශංකමල්ල රජුගේ දඹදිව සිදු කල ආක්‍රමණ ගැන කියවෙන කොටස අතිශයොක්තියෙන් පිරී ඇති මුත් ඔහු පාණ්ඩ්‍ය (පාඩි), සොළී ආදී රාජ්‍යය වලින් රාජ කන්‍යාවියන් හා හස්ති, අශ්ව ආදී පඬුරු ලද බවත්, කණ්ණට, නෙල්ලූරු, ගෞඩ, කලිඟ, ති[ලිඟ], ගු[ජ්ජර] ආදී නොයෙක් දේශයන් වල රජවරුන් සමග මිත්‍ර සම්බන්ධතා පැවැත්වූ බවත් ලෙස පැවසෙන තොරතුරු සත්‍යය විය හැක. තවද හෙතෙම රාමෙශ්වරයෙහිද තුලාභාර දන් දුන් බව කියවේ. එසේම එහි ජයස්තම්භයක් පිහිටුවා, නිශ්ශංකේශ්වර නම් දෙවොලක්ද ඉදි කල බව වැඩිදුරටත් සඳහන් වේ (මෙම තොරතුරු වල විශ්වාසනීයත්වය රාමේශ්වරමින් හමුවන රජුගේ ගල් ආසන ලිපියෙන් තහවුරු වේ.) මෙම 'දඹදිව ආක්‍රමණය' සඳහා ඔහු සමග ගිය සෙනෙවියා ල(ග්) විජයසිඟු සෙනෙවි තාවුරුනාවන් ලෙස ලිපියේ දක්වා ඇත.
• නිශ්ශංකමල්ල රජු විසින් ඉදිකල වෙහෙර විහාර ලෙස දළදාගෙය, වටගෙය, නිශ්ශංකලතාමඩපය, මහවෙහෙර දාගැබ හා සමාන වන උපකාර චෛත්‍යයද මෙහි සඳහන් වේ. එසේම රජගෙට උතුරු දෙසින් අසූ අත් (රියන්) රුවන්මැලි දාගැබද කරවූ බව සඳහන් වේ. එසේම ඒවායෙහි දොරටු, පවුරු සහ සංඝාරාමද හෙතෙම ඉදිකරවීය. 

උතුරු අන්තයේ සිරස් කොටස

• රජදරුවන් මනුෂ්‍යරූපයෙන් සිටියද ඔවුන් නරදේවතාවන් ලෙසින් හඳුන්වන ලිපියේ අවසාන කොටසේ රජු කෙරෙහි ජනයාගේ පක්ෂපාතීත්වය වැඩීම උදෙසා දිර්ඝ 'අවවාද' සහිත වාක්‍යය කිහිපයක් අතුලත් වේ. රජුගෙන් පසුව රාජ්‍යත්වයට ඈපා, මහපා දූර දරන ඔහුගේ පුතුන්ද, ඔවුන් නොමැති නම් බිසෝවරුන්ද පත් කරගත යුතු වේ. බිසෝවරුන්ද නොමැති වුවහොත් මහරජ පය ලූ වහන්මාත්‍රයකදු (පාවහන්) රජ තැන්හී තබා රාජ්‍යය රැකගත යුතුය. අබෞද්ධ චෝඩ, පාණ්ඩ්‍යය ආදී රජුන් ලක්දිව රජතැන්හි නොපිහිටවිය යුතුය. විජයරාජ කුමාරයාගේ පටන් ලක්දිව හිමි කාලිඟ වංශයෙහි රජදරුවන් පමණක් රාජ්‍යත්වයට පත්විය යුතුය ආදී කරුණු ඒවායෙහි ඇතුලත් වේ. 

ගඩොල් පීඨිකාවක් මත පිහිටුවා ඇති ගල්පොත සෙල්ලිපිය එය වටා සිටුවා ඇති කුළුණු 10 ක් මත ඉදිකර තිබී ඇති වහලයකින්ද ආවරනය වී තිබී ඇත.

නිශ්ශංකමල්ල යුගයේ රජෙකු පත්කරගැනීමේදී සැලකිය යුතු යැයි ඔහු ඉදිරිපත් කරන සමහර තත්වයන් වර්තමානයට අදාල නොවූවත් රාජ්‍යත්වයට පත්කරගත යුත්තේ ඒ සඳහා හැකියාවක් සහිත පුද්ගලයන් විය යුතුය යන්න නම් පසුගිය වසර 5 ක පමණ කාලය තුලදී මෙරට වැසියන් ඕනෑවටත් වඩා හොඳින් වටහාගන්නට ඇත. ග්‍රාමසේවක මහතෙකු වෙනුවට අ.පො.ස. සා. පෙලද අසමත් විකටයකු පත්කරගෙන ඉදිරි වසර පහ තුල රට මීටත් වඩා දරුණු අගාධයකට ගෙනියනවාද, නැතහොත් ඒ සඳහා අවශ්‍ය සුදුසුකම් ඕනෑවටත් වඩා හොඳින් පෙන්වා ඇති වැඩකල හැකි මිනිසෙකු සමග සෞභාග්‍යමත් යුගයකට පියවර නගනවාද යන්න තව දෙසතියකින් මෙරට චන්දදායකයන් තිරණය කරනු ඇත.

මූලාශ්‍ර

• Archaeological Survey of Ceylon Epigraphia Zeylanica, Volume II (1912 - 1927), Edited and Translated by D. M. de Zilva Wickremasinghe1928
• Archaeological Survey of Ceylon, Inscriptions of Ceylon Vol 6 , G.S. Ranawella, 2007
• Ancient Inscriptions in Ceylon, Edward Muller, 1883

මහා අපරාධකරුවන්ට අභයදානය දුන් නිශ්ශංකමල්ල රජුගේ ප්‍රීතිදානක මණ්ඩපය

1900 වසරේ මින්නේරියේ සිට පොළොන්නරුව දක්වා මාර්ගය ඉදිකිරීමේ කටයුතු සිදුකරමින් සිටියදී, එවකට තෝපාවැව ලෙස හැඳින්වූ පරාක්‍රම සමුද්‍රයේ උතුරු කෙලවර අසල තිබූ හින්දු දේවාල කිහිපයක නටබුන් මතුවිය. එම ස්ථානයේ 1901 වසරේ සැප්තැම්බර් මස කැනීම් කටයුතු සිදුකල පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස් H.C.P. බෙල් මහතා හට වෙනත් බොහෝ සොයාගැනීම් වලට අමතරව අසල වූ ගල් පර්වතයක් මත එහි බටහිර කොටසේ ගලෙහි මතු කල පඩිපෙලක් අසල වූ සෙල් ලිපියක්ද හමුවිය. තවද පඩිපෙල ඔස්සේ ඉහලට නැගුන විට දිගැටි හැඩයෙන් පර්වතය මතු පිට ඉදිකර තිබූ ගොඩනැගිල්ලක නොහොත් මණ්ඩපයක නටබුන්ද දැකගත හැකිවිය.

බටහිර දිශාවෙන් ගලෙහි කොටා ඇති පඩි 25 කින් යුත් පඩිපෙල

ශ්‍රී පරාක්‍රාන්තිබාහුශශ්‍රීමාන්නිශ්ශංකමල්ල ලෙසින් ලිපියේ ආරම්භයේ එන සංස්කෘත ස්ලෝකයේද, සිරිසඟබො නිශ්ශංකමල්ල කාලිඟ පරාක්‍රමබාහු චක්‍රවර්තතීන් වහන්සේ ලෙසින් ඉන්පසු සිංහල භාෂාවෙන් එන කොටසේද හඳුන් වන ලිපිය කරවූ රජු හඳුනාගැනීම අපහසු නොවේ. හේ අන් කිසිවෙකු නොව වැඩිම සෙල්ලිපි ප්‍රමාණයක් රටේ සැම දිශාවකම පාහේ පිහිටවූ, පොළොන්නරු යුගයේ රාජ්‍යය විචාල  නිශ්ශංකමල්ල රජතුමාය.

සෙල් ලිපිය 

නිශ්ශංකමල්ල රජුගේ සෙල්ලිපි වල සුලභව හමුවන අතිශයෝක්තියෙන් යුත් ආත්ම වර්ණනාවන් වලට අමතරව මෙම ලිපියේ අඩංගු වන වැදගත් තොරතුරු කිහිපයක් මෙසේ සම්පිණ්ඩනය කර දැක්විය හැක.

• හෙතෙම ශ්‍රී ජයගොප මහාරාජයන් වහන්සේ නිසා පාර්වතී මහ දේවියගේ කුසින් පුලස්තිපුර නම් වූ කාලිඟපුරයෙහි උපන් බව.
• ඔහු මෙරට රාජ්‍යයත්වයට පත්වූ පසු පෙර කල ලංකාවාසීන්ගෙන් අය කල අසාධාරන බදු පස් වසරකට අත් හිටුවා ඉඩකඩම්, වහලුන්, වස්ත්‍රාභරණ, හරකාබාන වැනි නොයෙක් වස්තුව ජනයාට ලබා දුන් බව සහ සොරුන්ගේ සොරකම් නැවැත්වීම පිණිස ඔවුන්ටද වස්තු, ගම් බිම් ඇති තරමින් ලබා දී සොරකම් නැවතූ බව.
• සූර්ය වංශයේ උපන් කාලිඟ සුභද්‍රා මහදේවීන් රජුගේ අගමෙහෙසිය බව, ගංගා වංශයේ උපන් කල්යාණ මහදේවී නම් තවත් දේවියක ඔහුට සිටි බව සහ යුව රජ තැන්පත් වීරබාහු ඔවුන්ගේ පුතණුවන් බවත්, වාර්ෂිකව රජුගේ සහ ඔවුන් තිදෙනාගේ බරට සමාන බරින් යුත් නවරත්න තෑගි ලෙසින් ජනයාට ලබා දී දුප්පත්කම නැති කල බව.

වම් පස රූපය - ප්‍රීති දානක මණ්ඩපයේ බටහිර පැත්තේ වූ ගඩොල් බිත්තියක කොටස් සහ එම ගඩොල් බිත්තියේ පාදම උදෙසා ගල මතු පිට හාරා ඇති කාණුව. දකුණු පස රූපය - ලී කණු සිටුවීම උදෙසා ගලෙහි තනා ඇති කණු කුහර

• රජු ලක්විජයසිඟු සෙනෙවි තාවුරුනාවන් ලවා රතනගිරි නම් වූ වටදාගෙයක් කරවා, ගම් බිම් වෙහෙරවැස්සන් (Monastic staff) ආදිය එයට පිරිනැමූ බව සහ උපකාරචෛත්‍යය, රතනචෛත්‍යය ආදී මහසෑ තුන් රජයෙහි කරවූ බව. තවද ඔහු අනුරාධපුරයේද දාගැබක් කරවූ බව.
• ඔහු දඹුලු ලෙණෙහි රත්‍රන් ආලේපිත වැදහොත් (Recumbent), හුන් (Sitting) සහ සිටි (Standing) පිළිම 73 කරවා. එහිම දාගැබක් සහ වෙහෙරක් කල බව.

සෙල් ලිපියේ කොටසක්

• මැඬිලිගිරි, වෙලගම්වෙහෙර, මහගම, දෙවුනුවර, කැලැණි ආදීවූ ප්‍රසිද්ද විහාර වලට ගොස් මහා පූජා කල බව.
• අනුරාධපුර, ශ්‍රීපුර, ශ්‍රීවාසපුර, නිශ්ශංකපුර, කාලිඟවිජයපුර, මහපුටුප, ශොනය, කාලිඟය, රාමෙශ්වරය යනාදී නොයෙක් මෙරට සහ විදේශ නගර වල දාන ශාලා ඉදිකර දන් දුන් බව. එසේම ඔහු වැඩවාසය කල පුලස්තිපුර නම් කාලිඟපුරයෙහි  ත්‍රිභුවනසත්‍රය, නිශ්ශංකසත්‍රය, බ්‍රාහ්මණසත්‍රය, බෞද්ධසත්‍රය, බහුජනසත්‍රය යනාදී නොයෙක් දාන ශාලා කරවූ බව.

දාන ශාලාව ලෙසින් වැරදියට නම් කර ඇති ප්‍රීති දානක මණ්ඩපය

ලිපියේ අවසානයේ එම ස්ථානයේ ඉදිකල මණ්ඩපය පිළිබඳව සඳහන් වේ. එහි දැක්වෙන්නේ "..සියළු දානයට උත්තමවූ ධර්ම (දානය ) පවත්වන්නට ප්‍රීතිදානක මණ්ඩපයක් කරවූ බවය. තවද මහා අපරාධ කල පුද්ගලයන් මෙම මණ්ඩපයට වන් කල අභය දිය යුතු බවට (එනම් මහා අපරාධ කර වුවද මෙම මණ්ඩපයට පැමිණියහොත් ඔවුන් දඩුවමින් මිදවිය යුතු බව) නියම කර එම සෙල්ලිපිය පිහිටවූ බව එහි අවසානයේ සඳහන් වේ. 

 ප්‍රීති දානක මණ්ඩපය

අනුරාධපුර, පොළොන්නරුව වැනි පැරණි අගනුවරවල් වල හමුවන ඇතැම් නටබුන් ගොඩනැගිලි ඉදිකල කාලය, අරමුණ සහ ඉදිකල රජු පිළිබඳව නිශ්චිත තොරතුරු හමු නොවන මුත් මෙම ප්‍රීතිදානක මණ්ඩපය පිළිබඳව තත්වය එසේ නොවේ. නමුත් මෙම ස්ථානය හැඳින්වීම උදෙසා තබා ඇති පුවරුවේ එය හැඳින්වෙන්නේ 'දාන ශාලාව' ලෙසිනි. (ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් 'Refectory'). මෙවන් ස්ථාන නඩත්තුව උදෙසා නරඹන්නන්ගෙන් මුදල් අයකර නඩත්තු වන  මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදලේ මුදල් බිලියන ගණනක් සිය පුද්ගල ප්‍රතිරූපය නඩත්තුව උදෙසා පිල්ලි ගැසූ, ඇස් ගිලිණු, රෑට නින්ද නොයන, ඔහුට අයත් මන්දිර වල ඔහු නැතිව ආර්යාව පමණක් වාසය කරන, වෙව්ලන්නේ නැති ලෙස ඒදණ්ඩකින් වුවද එතෙර විය හැකි,  දිවයින පුරා නිධන් භාර බහිරවයන් සමග නිබඳව ඔට්ටු වන, ඔහු බලයට ආවිට ලෝකයේ ණය දෙන රටවල් සියල්ල මෙරටට කැඳවා ණය ගෙන ඒවා දුප්පතුන්ට බෙදා දී (නිශ්ශංකමල්ල කල ලෙසින්ම) දුප්පත්කම නැති කරන බව කියන  2020 සිහින ජනාධිපති අපේක්ෂකතුමෙකුට අයත් අමාත්‍යාංශයකින් මේ කුණු වී ඕජස් ගලන 62 ලක්ෂයක් වූ ගව මහීෂාදීන් වසර 5 කට  පෙර ගෙන ආ ජඩපාලනයේ  හංස ගීතය ගැයෙන අවදියේ ඊට වඩා දෙයක් බලාපොරොත්තු විය නොහැක.

මූලාශ්‍ර

• Archaeological Survey of Ceylon Epigraphia Zeylanica, Volume II (1912 - 1927), Edited and Translated by D. M. de Zilva Wickremasinghe1928
• Archaeological Survey of Ceylon, Inscriptions of Ceylon Vol 6 , G.S. Ranawella, 2007
• Archaeological Survey of Ceylon Annual Report , H.C.P. Bell, 1901
• Archaeological Survey of Ceylon Annual Report , H.C.P. Bell, 1902

යාපහු නුවර විස්තරය 2 - කේරල රකුසන් මැඩීමට සුභ සෙනෙවි සුභ පර්වතයේ ඉදිකල ආලකමන්දාව, අගනුවරක් වූ හැටි

කාලිංග මාඝ පාලනයට රජරට ප්‍රදේශය හෝ එහි සැලකිය යුතු කොටසක් නතුව පැවැති සමයේ දිවයිනේ රුහුණ ඇතුළු අනෙකුත් ප්‍රදේශ වල ප්‍රාදේශිය පාලන ප්‍රදේශ පවත්වා ගනිමින් පරසතුරු උවදුර පැතිරීම වලක්වා ලූ ජන නායකයන් සම්බන්ධව එන සඳහනකදි සුභ නම් වූ දුර්ග පර්වතයක් සම්බන්ධයෙන්ද විස්තරයක් මහාවංශයේ සඳහන් වේ. සුභ නම් වූ සේනාධිපතියෙක් සතුරන්ට පහසුවෙන් ලගාවිය නොහැකි සුභ පර්වත මුදුනේ ආලකමන්දාව වන් වූ පුරයක් කොට වෙස්සවන මෙන් කේරල රකුසන් මඩිමින් අවට ප්‍රදේශය සහ සාසනය රැකගත් බව එහි සඳහන් වේ.

පිට දිය අගල සහ ප්‍රාකාරය

පසුකාලීනව මායා රටේ ජම්බුදෝනි පුරවරය (දඹදෙණිය) අගනුවර කරගනිමින් රාජධානියක් බිහිකරන තුන්වන විජයබාහු මාඝ පළවා හැරීම සඳහා අවශ්‍ය පදනම දැමූ පසු, ඔහුගේ  පුත් වූ දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජු එම කර්තව්‍යය පසුව සාර්ථකව නිමා කරයි. එම දෙවන පරාක්‍රමබාහුගේ අවසාන කාලයේ ඔහුගේ රෝගී තත්වය හේතුවෙන් රාජ්‍ය  පාලනය ඔහු පුත් සිව්වන විජයබාහු හට පැවරූ කල්හි ඔහු සිය මලණුවන් වූ බුවනෙකබාහු කුමරුවන්, සේනාව සමග උතුරු දෙසින් එන සතුරන්ගෙන් සිය රාජධානිය රැකගනු වස් සුන්දරපබ්බතයේ රැඳවීය.

පිටපවුරේ දකුණු දොරටුව

බෝසත් විජයබාහු ලෙසින්ද වංශකතාව හඳුන්වන එම සිව්වන විජයබාහු රජු ඉක්බිති සිව් රඟ සේනාව සමඟ වාතගිරි (කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ වාකිරිගල) මුදුනේ රජ මාලිගාවක් ඉදිකර එහි විසූ බවත්, පිය රජු විසින් දුන් ධනය ආපදා අවස්ථා සඳහා එහි තැන්පත් කල බවත් පවසන වංශ කතාව එම රජු සුමණකූටය නැග මුණි සිරිපා වැඳගත් බවත්, ගංගාසිරිපුර(ගම්පොළ), සිඳුරුවාණ ආදී ප්‍රදේශ වල සිදු කල වෙහෙර විහාර පිළිසකර කිරීම් සහ අලුතින් ඉදිකිරීම් නිමවා, හස්තිගිරිපුරද (කුරුණෑගල) භුවනෙකබාහු නම් වූ තම සුළු පියා ඉදිකල විහාරයේ තුන් මහල් පිළිමගෙයක් ආදිය කරවා, එම හස්තිගිරි පුරය වටා ප්‍රාකාර, දිය අගල් ආදිය නිම කර සේනාව සමග සුභගිරිපුරවරට නික්මුණ බව පවසයි. මහාවංශයේ දැක්වෙන අයුරින් ඒ වන විට මෙයට පෙර අවස්ථාවකදී පැරදී පලා ගිය චන්ද්‍රභාණු නම් ජාවක ආක්‍රමණිකයා චෝළ පාණ්ඩ්‍ය ආදී රටවලින් දමිළ හේවායන් එක් රැස් කරගනිමින් සිය ජාවක බල සේනාද සමගින් මහාතිත්තයට (මාතොට) ගොඩ බැස පදී, කුරුන්දි ආදි ප්‍රදේශ වල සිංහලයන්ද එකතු කරගනිමින්  (සතුරන් දුටු වහා ඔවුන් හා එක්වි ජාතිය වනසන වික්කමසිංහලා, මොංගල සරමේ විරලා එකලද ඉඳ ඇත.) තුන් සිංහලය ගනිමැයි පවසමින් පැමිණ සුභගිරි අසල කඳවුරු ලා ගෙන ඇත.

ඇතුල් පවුර

සිය පියාගේ සහෝදරියගේ පුතණුවන් වූ වීරබාහු ආදිපාදවරයා සමග එක්ව යුද වැදී චන්ද්‍රභාණු පලවා හරින බෝසත් විජයබාහු රජු ඉනික්බිති මුළු ලංකාවම සිය ආධිපත්‍ය යටතට ගෙන එක්සේසත් කල බවත් සුභගිරි පව්ව වටා උස් ප්‍රාකාරයක් සහ දිය අගලක් ඉදි කර, එහි මාහැඟි රජ මාළිගයක්ද කොට නිමවා, එම නගරයේ වැසි භික්ෂුන්ට දන්වැට ද තැබූ බවත්, සිය මලණුවන් වූ භුවනෙකබාහු පෙර පරිදිම සුභ පබ්බතයෙහි රැඳවූ බවත් මහාවංශය වැඩි දුරටත් සඳහන් කරයි.

"රජ මාළිගය" ලෙසින් හැඳින්වෙන ගොඩනැගිල්ල

ගිලන්ව සිටි 2 වන පරාක්‍රමබාහු රජුගේ මරණයත් සමග රාජාභිෂේක ලබන බෝසත් විජයබාහු රජුගේ දෙවන රාජ්‍ය වර්ෂයේදී මිත්ත නම් වූ සෙනෙවියෙක් දාසයකු ලවා රජු මරවා රාජ්‍යය පැහැරගනු ලැබූහ. එවිට ඔහු මල් වූ භුවනෙකබාහු ජම්බුදෝණියෙන් (දඹදෙණිය) වහා නික්ම සුභචාල කොටුව (සුභගිරි) දක්වා යෑමට නික්මුනි. කැරලිකරුවන්ගෙන් ඔහුටද බාදා එල්ලවූ මුත් කාලගල්ලක නම් වූ ගමට ගොස් (කාලගල්ලක යනු කුඩා ගල්බොඩ කොරලයේ කලුගල්ලගම ලෙස ගයිගර් පවසයි) ඇතෙකු පිට නැගී කොළබින්න ගඟ තරණය කර සුභගිරි වෙත නිරුපද්‍රිතව ලගා වූහ. රජුගේ සේනාවේ සිටි සිංහල යුද හේවායන් රාජ්‍ය පැහැරගත් මිත්ත සෙනවියාගෙන් පඩි ලබා, ඔහු හා එක්වද්දි මහාවංශය ආරිය (ආර්ය) හේවායන් ලෙස හඳුන්වන කොඩ්රිංටන් මහතා උතුරු ඉන්දීය රාජ්පුත් වරුන් වියහැකියයි පවසන සේනාවට අධිපති ඨකූරක සෙනෙවියා ඔහුගේ බලසෙන් හා එක්ව රාජ්‍යය පැහැරගත් මිත්ත සෙනෙවියා මරා, භුවනෙකබාහු හට රජකම ලබාදේ. ඉන්පසු ඔහු වසර කිහිපයක් දඹදෙණියේ සිට රාජ්‍ය මෙහෙයවා රාජධානිය සුභගිරි නගරයට රැගෙන යයි.

විසිතුරු සෝපානය

වසර එකොලහක් සුභගිරි හි සිට රාජ්‍ය පාලනයෙන් පසු භුවනෙකබාහු රජු සුර පුර වැඩි බව වංශ කතාව සඳහන් කරයි. ඉන්පසු සිදුවූ දේ සම්බන්ධව මහාවංශය නිහඩ බවක් දක්වන මුත් දළදාසිරිතේ දැක්වෙන ලෙසින් ඉන් පසු අරාජික කාලයක් තිබූ බව පෙනේ. මේ කාලයේ පාණ්ඩ්‍ය රටේ සිට පැමිනි ආර්යචක්‍රවර්ති සුභගිරි නගරයට ඇතුළු වී දන්ත ධාතුව සහ අනෙකුත් වටිනා දේ කොල්ලකමින් ඒවා පාණ්ඩ්‍ය දේශයට රැගෙන ගොස් එහි කුලසේකර රජු හට දුන් බව පැවසේ. 

විසිතුරු සෝපානය

ඉන්පසු රජ පැමිණි බෝසත් විජයබාහු රජුගේ පුත් තුන්වන පරාක්‍රමබාහු පාණ්ඩ්‍ය දේශයට ගොස් පාණ්ඩ්‍ය රජු හා සාකච්චා කර දළදාව නැවතත් මෙරටට රැගෙන ආ බවත් එය පුලස්ති නගරයේ (පොළොන්නරුව) පැරණි දළදා මැදුරෙහි තැන්පත් කර ඔහු එහි සිට රාජ්‍යය විචාල බවත් මහාවංශයේ සඳහන් වේ. දෙවන භුවෙනෙකබාහු ලෙසින් ඉන්පසු රජවූ 1 වන භුවනෙකබාහු රජුගේ පුත් සිය රාජධානිය හස්තිගිරිපුරට (කුරුණෑගල) ගෙනගිය බැවින් සුභගිරි පුරයේ රාජධානිය කෙටි කලකින්ම නිමාවිය. වර්තමානයේ දක්නට ලැබෙන නටබුන් නගරයේ ඉහත සඳහන් සුභ සෙනෙවියාගේ පටන් තුන්වන විජයබාහු, 1 වන භුවනෙකබාහු ආදී රජවරුන්ගේ ඉදිකිරීම් දක්නට ලැබෙනවා විය හැකි මුත් ඒවා වෙන් වෙන්ව හඳුනාගැනීම මේ වන විට දුෂ්කර කාර්‍යයක් වි ඇත. මහාවංශය සුභගිරි , සුභ පබ්බත, සුන්දර පබ්බත ආදි විවිධ නම් වලින් හඳුන්වන මෙම පුරවරය පූජාවලියේ හැඳින්වෙන්නේ යාපවුගල ලෙසිනි. තෙවැනි විජයබාහු රජු සිය මල් වූ භුවනෙකබාහු කුඩාවැලිගං හි ද්‍රවිඩයන් බොහෝ සේ බස්නා හෙයින් උතුරු පෙදෙස රැකීම උදෙසා යාපහුගල බල පිරිස් සමග රැඳවූ බව පැවසීමේදි එම නම එහි මුල් වරට සඳහන් වේ. ඉන්පසු චන්ද්‍රභාණු ආක්‍රමණය ගැන පැවසීමේදිද පූජාවලිය නැවතත් යාපහු ගල අසල සිදුවූ සටන් පිළිබඳවත් ඉන්පසු එහි විජයබාහු රජු කරවූ ඉදිකිරීම් ගැනත් පවසයි. පූජාවලිය දෙවන පැරකුම්බා රජුගේ තිස්වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ ලිවූ බැව් එහිම සඳහන් වන බැවින් යාපහු ගල පුරවරය අගනුවරක් වීමට අදාල තොරතුරු එහි සඳහන් නොවේ.

දළදා මාලිගය ලෙසින් හැඳින්වෙන ගොඩනැගිල්ල

පෙර ලිපි

යාපහු නුවර විස්තරය 1 - ගල් වඩුවන් 20,000 ක් සහ මූලාචාරීන් 100 ක් රැස් කොට කරවූ නුවර

මූලාශ්‍ර

• මහාවංශය සිංහල - බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය.
• Nicholas C.W. 1963, Historical Topography of Ancient and Medieval Ceylon, Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society, New Series, Volume VI, Special Number. 
• Chulavamsa, Being the more recent part of the Mahavamsa, Translated by Wilhelm Geiger And from the German into English by C. Mabel Rickmers, 1929
• University of Ceylon History of Ceylon Volume 1, Part 2, 1960.
• පූජාවලිය. පණ්ඩිත වේරගොඩ අමරමෝලි නා හිමියන්ගේ සංස්කරණය, 1953.
• දළදා සිරිත, වී. ඩී . එස්. ගුණවර්ධන සංස්කරණය