Sunday, May 6, 2018

විශ්වකර්මයාගේ අසමාන නිර්මාණයක් බඳු වූ පුළත්ථි නගරයෙහි වෛජයන්ත ප්‍රාසාදය

"ඉක්බිති සියලු රජවරුන්ට අග්‍ර වූ රජු, කාමර දහසකින් යුක්ත වූ නොයෙක් සියගණනින් විසිතුරු කණුවලින් අලංකාර වූ කෛලාශකූටය බඳු කුළු ගෙවල් සියයකින් යුක්ත වූ, නොයෙක් ආකාරයේ ලියකමින් සහ මල්කමින් බබලන, රනින් කළ මහා දොරවල්, කුඩා දොරවල් හා කවුළු  ද ඇති මනාව වෙන් කළ බිත්ති වලින් හා හිණිපෙළවලින් යුතු, සියලු සෘතුවල සුව එලවන්නා වූ, රනින් සහ ඇත්දළින් කළ, බොහෝ වටිනා ඇතිරිළිවලින් යුක්ත, නොයෙක් ඇඳන් දහසකින් අලංකාර වූ ආකාශ ගංගාවෙහි ශෝභාවට සිනාසෙන්නාක් බඳු කැළුම් ඇති, සඳරැස් සේ සුදු වූ සිව් කොණෙහි එල්ලෙන මහත්වූ මුතු වලින් නිතර අතිශයින් ශෝභන වූ, ස්වර්ණමය මහා ප්‍රදීප මාලාවෙන් අලංකාර වූ , මලින් හා දුමෙන් නිතර සුවඳවත් වූ, උතුම් සිරියහන් ගැබෙන් යුක්ත වූ , පසඟතුරුගොස හා සමාන හඬ නගන, නොයෙක් පින්වල ආනුභාව පවසන්නාක් බඳු, ඒ ඒ තැන එල්ලෙන රන්මුවා කිංකිණිදැලින් යුත් විශ්වකර්මයාගේ අසමාන නිර්මාණයක් බඳු වූ වෛජයන්ත නම් වූ, ප්‍රසාදය දනවන උසස් ප්‍රාසාදයක් කරවීය"
නැගෙනහිර දොරටුවේ සිට රජ මාළිගය දිස්වන අයුරු
පරාක්‍රමබාහු රජු ඒ වන විට නමට පමණක් ඉතිරිව තිබූ පුළත්ථි නගරයෙහි එනම් පොළොන්නරුව පුරවරයෙහි පවුරු ප්‍රාකාර ඉදිකරමින් නගරය රමණිය සහ විශාල කිරීමේ කාර්යයෙහිදි ඉදිකල රජ මාළිගය පිළිබඳව මහාවංශය විස්තර කරන්නේ ඒ ආකාරයටය. බැලූ බැල්මට අතිශයෝක්තියට නගා ඇති බව පෙනුනත් පොළොන්නරුවේ පැරණි නගරයේ නටබුන් අතර සුවිසල් බිත්ති වලින් යුක්තව ඉතිරි වී ඇති එම මාළිගයේ අවශේෂ එම විස්තරය හුදෙක් වංශ කතා කරුගේ කාව්‍යමය අතිශයෝක්තියක් නොවන බවට දෙස් දෙයි.

නැගෙනහිර දිශාවෙන් ප්‍රධාන පිවිසුම සහිතව ඉදිකර ඇති මෙම මාළිගයද අනුරාධපුර, පඬුවස්නුවර ආදි එම යුගයට අයත් වෙනත් රජ මාළිගා ඉදි කිරීම සඳහා උපයෝගි කරගත් එකම බිම් සටහන (Ground Plan) අනුව ඉදි කර ඇත. එහි ප්‍රධාන පිවිසුමෙන් ඇතුළු වන්නේ දැව කණු උපයෝගී කරගනිමින් ඉදි කර තිබූ බවට, ශේෂ වී ඇති ශෛලමය කණු පාදම් මගින් පැහැදිලි වන ශාලාවකටය (පහත සැලසුමේ B ලෙස ලකුණු කර ඇති ස්ථානය). එවන් කණු පාදම් ගල් 36 පමණ මේ වන විට දැකිය හැක. එම කණු දැව වලින් සාදා තිබෙන්නට ඇති බව මේ වන විට එම කණු වල කිසිදු සලකුණක් ඉතිරි වි නොමැති හෙයින් අනුමාන කල හැක.
දැව කණු උපයෝගි කරගනිමින් ඉදිකල ශාලාව තිබූ ප්‍රදේශය සහ ඉන් අනතුරුව ඇති ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ලේ බිත්ති නැගෙනහිර දෙසින් පෙනෙන ආකාරය
ඉන්පසු පිවිසෙන්නේ ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ලටයි (පහත සැලසුමේ C ලෙස ලකුණු කර ඇති ස්ථානය.) එය විශාල බිත්ති වලින් යුක්තව ඉදිකර ඇති අතර දැනට දක්නට ඇති ආකාරයට අවම වශයෙන් මහල් තුනකින්  යුක්තව ඉදි කර ඇත. එහි දෙවැනි මහලට පිවිසීම උදෙසා ඉදි කල ශෛලමය පියගැටපෙලක් දැකිය හැකි අතර (සැලසුමේ A) බිත්ති වල විශාලත්වය සහ ඒ සමග තිබූ බවට සාධක ඇති දැව කණු වලට අනුව දෙවන මහලින් ඉහලටද තවත් මහල් තිබූ බව පැහැදිලිය. ඒවා ප්‍රධාන වශයෙන් දැව උපයෝගි කරගෙන ඉදි කරන්නට ඇත. වංශ කතාව පවසන මහල් සතක් තිබූ යන්න ඒ අනුව ප්‍රලාපයක් විය නොහැක.
දෙවැනි මහලට පිවිසීම උදෙසා ඉදි කල ශෛලමය පියගැටපෙල
ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ල සහ ඉදිරිපස පිහිටි ශාලාව වටා දැනට කුඩා කුටි 50 කට වඩා දක්නට ඇති අතර ඉහල මහල් සහ රජ මාළිගය වටා පිහිටි වෙනත් ගොඩනැගිලි වල කුටිද එක්ව ගත් කල මෙම මාළිගය වංශ කතාව පවසන පරිදි කාමර දහසකින් යුක්තව තිබුනා විය හැක. අලංකාර කුළු ගෙවල් (කූටාගාර) සියයකින් වෛජයන්ත ප්‍රාසාදය යුක්ත වූ බව ඉහත විස්තරයේ කියැවේ. එක් කැණිමඩුල්ලක් යොදා සෑදු වටගෙය කූටාගාරය ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත. වංශ කතා කරුවා අදහස් කල කූටාගාර යන්නෙන් වර්තමානයේ ඉතිරි වී ඇති නටබුන් අතරින් කුමන කොටසක් අදහස් කලාද යන්න අපැහැදිලිය. ඇතැම් විට ඉහත දැක්වූ ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ල වටා පිහිටි කුටීර එමගින් අදහස් කලා විය හැක.
ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ල වටා පිහිටි කුටි
මුල් බදාමය ඉතිරි වි ඇති බිත්ති කොටස්

මාළිගයේ සැලසුම 
මෙම මාළිගයේ ඇතැම් බිත්ති කොටස් වල මුල් බදාම තට්ටු තවමත් ඉතිරි වී ඇති අතර බටහිර දෙසට වූ කොරවක් ගල සහිත පියගැට පෙලද සැලකිය යුතු මට්ටමින් විනාශ නොවී මුල් ස්වරූපයෙන්ම දැකිය හැක (සැලසුමේ D). ඇතැම් ස්ථාන වල බිත්ති කොටස් අඩි 30 පමණ උසට විනාශ නොවී පවතී. බිත්ති වල දැකිය හැකි සිරස් කට්ට හෙවත් හාරන ලද පීලි (Vertical grooves) ඉහල මහල් වල තට්ටුව (Floor board) උදෙසා යොදාගත් දැව කණු සඳහා බිත්ති වල ඇතුලතින් සහ පිටතින් සාදා ඇත. මාළිගා ගොඩනැගිල්ල තුල වැසිකිලියක අවශේෂද හමුවේ.
වැසිකිලිය

බටහිර දෙසට වූ කොරවක් ගල සහිත පියගැට පෙල

බටහිර දෙසින් රජ මාළිගය දිස්වන ආකාරය
වෛජයන්ත ප්‍රාසාදයට අමතරව ඒ අවට ඉදි කල වෙනත් මන්දිර පිළිබඳව වූ විස්තරයක්ද මහාවංශයේ දැක්වේ. ඒ පිළිබඳව සහ ඒවායේ වර්තමානය වන විට දැකිය හැකි නටබුන් පිළිබඳව විස්තර ඉදිරි ලිපියකින් විමසා බලමු.

මූලාශ්‍ර
  • History and Archaeology of Sri Lanka, Volume II, The Art and Archaeology of Sri Lanka 1, CCF, 2007
  • මහාවංස 2 වෙළුම, ක්‍රි.ව. 303-1815 මාගධී පෙළ සහ සිංහල අනුවාදය, නව සංස්කාරක චන්ද්‍ර වික්‍රමගමගේ, සිංහල අනුවාදය අරුණ තලගල, 2012
  • University of Ceylon History of Ceylon Volume 1, Part 2, 1960.
  • Polonnaruwa, Medieval Capital of Sri Lanka, Anuradha Seneviratna, 1998